Category: MediaMax.am

Երեւան: Մեդիամաքս: Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հեռախոսազրույցում ասել է, որ հայաստանյան ծագման ապրանքների՝ ՌԴ շուկա արտահանման սահմանափակումները հակասում են Հայաստան–Ռուսաստան իրավապայմանագրային շրջանակին ու Եվրասիական տնտեսական միության կարգավորումներին։

ՀՀ կառավարությունից հայտնում են, որ Փաշինյանը Պուտինին «խնդրել է միջոցներ ձեռնարկել՝ այս խնդիրները կարգավորելու ուղղությամբ»։

 

«Ինչ վերաբերում է Հայաստանի՝ Եվրոպական միությանն անդամագրվելու հարցով ՀՀ–ում հանրաքվե անցկացնելուն, ինչի մասին ասվում է ԵԱՏՄ անդամ չորս երկրների ղեկավարների ս․թ, մայիսի 29–ին ընդունված համատեղ հայտարարության մեջ, վարչապետ Փաշինյանն ընդգծել է, որ հանրաքվեի անցկացումը գործնականում հնարավոր է միայն ԵՄ–ին անդամագրման համար Հայաստանի կողմից Եվրոպական միությանը պաշտոնական դիմում հղելուց եւ թեման առարկայական դարձնելուց հետո։

Միեւնույն ժամանակ, վարչապետ Փաշինյանն ընդգծել է բաց, գործընկերային եւ բարեկամական երկխոսության միջոցով նշված հարցերը լուծելու Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության պատրաստակամությունը», – ասվում է վարչապետի մամուլի ծառայության հաղորդագրության մեջ։

 

Մեդիամաքսը նշում է, որ Կրեմլի կայքում Փաշինյանի եւ Պուտինի հեռախոսազրույցի մասին ասված է հետեւյալը․

 

«Վլադիմիր Պուտինը հաստատել է հավատարմությունը 2026 թվականի մայիսի 29-ին Աստանայում կայացած ԵԱՏՄ գագաթնաժողովում ընդունված Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի և Ռուսաստանի առաջնորդների համատեղ հայտարարությանը՝ Եվրոպական միությանը Հայաստանի Հանրապետության անդամակցելուն ուղղված գործողությունների վերաբերյալ։ Մասնավորապես, ընդգծվել է անհրաժեշտությունը հնարավորինս սեղմ ժամկետներում Հայաստանում անցկացնել համաժողովրդական հանրաքվե՝ ԵՄ-ին անդամակցելու կամ ԵԱՏՄ կազմում մնալու հարցով»։

Մշակույթը վաղուց դադարել է միայն արվեստի կամ ստեղծարարության ոլորտ լինել՝  դառնալով պետական քաղաքականության, հանրային քննարկումների եւ միջազգային օրակարգի մաս։ Ինչպես եւ երբ է առաջացել «մշակույթ» հասկացությունն իր ժամանակակից ընկալմամբ, ով է կառավարում ոլորտն ու ինչպիսի դեր պետք է ունենա պետությունը։ 

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

Այս հարցերին էր նվիրված գրող, վավերագրող եւ հեռուստահաղորդավար Ալեքսանդր Արխանգելսկու դասախոսությունը, որը տեղի է ունեցել «Մշակույթի լուսաբանում․ միջազգային փորձ» կրթական շարքի շրջանակում՝ կազմակերպված ԱՐԷ մշակութային հիմնադրամի եւ Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտի կողմից։ 

 

Մշակույթն այն ամենն է, ինչ ստեղծել է մարդը

 

Մեզ համար այսօր սովորական դարձած «մշակույթ» բառի ընկալումը ձեւավորվել է համեմատաբար վերջերս։ Եվրոպական հասարակության մեջ այն հաստատվել է 18-րդ դարի վերջում միայն եւ իր մեջ ամփոփել այն ամենն, ինչը ստեղծված է ոչ թե բնության, այլ մարդու՝ նրա բանականության, տաղանդի եւ ստեղծարարության շնորհիվ։ 

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

Ռուսերենում «մշակույթ» բառը ժամանակակից իմաստով սկսել է գործածվել միայն 19-րդ դարի կեսերին։ Պուշկինը երեւի չէր հասկանա այս բառի այսօրվա նշանակությունը, մինչդեռ Ալեքսանդր Թամանյանն, ամենայն հավանականությամբ, արդեն կհասկանար։

 

Հայերենում եւս «մշակույթ» հասկացությունը ձեւավորվել է միայն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ «Մշակ» թերթի հիմնադրման ժամանակաշրջանում։

 

«Առաջին մշակույթի նախարարությունը ստեղծվել է ֆաշիստական Իտալիայում»

 

Ստեղծագործ հատվածից բացի, մշակույթը նաեւ ենթակառուցվածք է։ Այն ենթադրում է ոչ միայն առարկան, որով զբաղվում ենք, այլեւ՝ պայմանները, որոնք պետք են տվյալ գործունեությամբ զբաղվելու համար։ 

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

Ճիշտ է, սա չափազանց կարեւոր եւ մարդասիրական ոլորտ է, սակայն մշակույթի կառավարման առաջին պետական համակարգը ստեղծվել է ֆաշիստական Իտալիայում՝ 1926 թվականին։ Դրա նպատակն արվեստին աջակցելը չէր, այլ այն փոխարինելը։

 

ԽՍՀՄ-ում 1953 թվականին ստեղծվել է աշխարհում փաստացի առաջին լիարժեք մշակույթի նախարարությունը։ Այդ դեպքում մշակույթը նախեւառաջ դիտարկվում էր որպես գաղափարախոսություն։ 

 

1959 թվականին Ֆրանսիայում ստեղծվել է եվրոպական ժողովրդավարական առաջին նախադեպը։ Դրա նպատակն էր՝ «մշակութային գլուխգործոցները հասանելի դարձնել հնարավորինս մեծ թվով ֆրանսիացիների»։

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

ԱՄՆ-ում մշակույթի նախարարություն մինչ օրս չկա, քանի որ այնտեղ սկզբունքորեն այլ ձեւաչափ է գործում։ Մշակույթի կառավարումը կարող է իրականացվել ոչ միայն պետության, այլեւ՝ հիմնադրամների միջոցով։ Դրանց թիվը Միացյալ Նահանգներում հասնում է 34 հազարի։

 

Ծուղակը, որում հայտնվել ենք մեր իսկ մեղքով

 

Ժամանակի ընթացքում մշակույթը դարձել է հանրային հետաքրքրության առարկա։ Մենք ստեղծել ենք ենթակառուցվածք, մշակույթի մասին խոսելու համակարգ, զարգացրել զանգվածային լրատվամիջոցներն ու այս ընթացքում կորցրել քննարկման բուն առարկան: Մենք այն զիջել ենք մարդկանց, որոնք տիրացել են դրան։ Իսկ ովքե՞ր են նրանք՝ էթիկայի, գեղագիտության մասնագետնե՞ր, թե՞ քաղաքական գործիչներ։ Այո՛, քաղաքական գործիչներ։ Սա այն ծուղակն է, որում հայտնվել ենք մեր իսկ մեղքով։ 

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

Մենք մտածում էինք՝ այդպես մշակույթն առավել զանգվածային կդառնա, կհասնի լայն հանրությանը։ Ցանկանում էինք, որ մեր մասին ավելի շատ խոսեն ու կարդան։ Սկսեցինք գրել, ներգրավվել նոր մարդկանց։ Իսկ արդյունքում զանգվածային լրատվամիջոցներն ավելացրեցին մշակույթի ներգրավվածությունը նաեւ քաղաքական գործընթացներում։

 

Մշակույթի մասին խոսել զանգվածների հետ. Մարսել Ռայխ-Ռանիցկի, Բեռնար Պիվո եւ Օփրա Ուինֆրի

 

Կներկայացնեմ զանգվածային լրատվամիջոցներում մշակութային քննարկում ստեղծող երեք անձի՝ ցույց տալու՝ ինչպես էր 20-րդ դարում հնարավոր խոսել հսկայական լսարանի հետ իսկապես կարեւոր թեմաների շուրջ։ Նրանք են՝ Մարսել Ռայխ-Ռանիցկին (Գերմանիա), Բեռնար Պիվոն (Ֆրանսիա) եւ Օփրա Ուինֆրին (ԱՄՆ)։

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

Այս օրինակները կարեւոր եմ համարում, քանի որ այս մարդիկ աշխատում էին ոչ թե նեղ մասնագիտական, մշակութային ալիքներում, ինչպիսին «Культура»-ն է, այլ մեծ հեռուստաալիքներում՝ ZDF, ARD։

 

Մարսել Ռայխ-Ռանիցկի. ի՞նչ պետք է ունենա մարդը, որպեսզի կարողանա գրականության մասին այնպես խոսել, որ լսարանը երեկոյան ժամը տասին չհեռանա էկրանից։ Փորձենք հարցին նայել մեկ այլ տեսանկյունից։ Ո՞րն էր 20-րդ դարի երկրորդ կեսի գերմանական մշակույթի գլխավոր խնդիրը։ Այո՛, մեղքի զգացումը։

 

Անհնար է անվերջ ներողություն խնդրել՝ միեւնույն ժամանակ ինքդ քո մասին որեւէ դրական բան չասելով։ Բայց նաեւ անհնար է որեւէ դրական բան ասել՝ առանց ներողություն խնդրելու։ Գերմանացիներն այլեւս չէին կարող իրենց ինքնության հիմքում դնել երաժշտությունը, քանի դեռ գոյություն ուներ «Վագների խնդիրը»։ Չէին կարող ներկայանալ նաեւ որպես փիլիսոփաների ազգ, որովհետեւ կար Հայդեգերն՝ իր «Սեւ տետրերով»։

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

Փոխարենը մնացել էր գերմանական գրականությունը, որը կարծես հասցրել էր «անցնել կարմիր լույսի տակով»։ Ոչ մի մեծ գերմանացի գրող չէր արել որեւէ արատավոր բան, ինչում կարելի էր մեղադրել փիլիսոփաներին կամ այլ ոլորտների ներկայացուցիչներին։ Այնպես որ, Գերմանիան կարող էր հիմքում դնել գրականությունը, բայց կար մի պարտադիր պայման՝ դա չէր կարող անել հենց գերմանացին, ցանկալի էր, որ դրա մասին խոսեր հրեան։ Հենց այսպիսին էր Մարսել Ռայխ-Ռանիցկին (հրեական ծագմամբ լեհ-հեղ.)։ 

 

Հիմա ֆրանսիական օրինակը։ Կայսրության փլուզմանը հաճախ հաջորդում է կայսերական ազգայնականության զարգացումը։ Այս դեպքում միակ հակաթույնը լեզուն է։ Հենց լեզուն է դառնում ժամանակաշրջանի նյարդը։ Կարո՞ղ է այս մարտահրավերին պատասխանող նախագծի ֆրանսիացի հաղորդավարը վատ խոսել ֆրանսերեն, լինել ոչ հմայիչ կամ չարացած։ Իհարկե, ո՛չ։ Այսպես ծնվել է «Թելադրություն Բեռնար Պիվոյի հետ» նախագիծը։ Առանց չափազանցության՝ ամբողջ Ֆրանսիան նստում էր հեռուստացույցների առաջ եւ թելադրություն գրում։ Ոչ թե այն պատճառով, որ հաղորդումը հեռուստատեսային վարպետության բացառիկ օրինակ էր, այլ որովհետեւ դիպչում էր ժամանակի ամենազգայուն կետին։

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

Վերջապես Օփրա Ուինֆրիի գրքի ակումբը՝ հայտնի գրական նախագիծը, որը ստեղծվել էր 1996 թվականին։ Ակումբի համար ընտրված ցանկացած գիրք գրեթե միշտ բեսթսելլեր էր դառնում։ Առաջին գիրքը՝ The Deep End of the Ocean-ը, որի մասին խոսեց Ուինֆրին, ընդամենը մեկ ամսում վաճառվեց 3,5 միլիոն օրինակով։ Այս հաղորդումը դարձավ ԱՄՆ գրքի շուկայի վրա ազդեցության ամենահզոր գործիքներից մեկը։ 

 

Յուրաքանչյուրն ունի իր «գնդակն» ու գիտելիքի պատրանքը

 

Եթե կարդացել եք «Ծերուկ Խոտաբիչը», հավանաբար, հիշում եք դրվագը, որում ծերուկը զայրանում է, երբ խաղացողները վազում են մեկ գնդակի հետեւից, եւ որոշում յուրաքանչյուրին մեկ գնդակ տալ։ Արդյունքում խաղը դադարում է։ Այսօր մենք ապրում ենք ժամանակաշրջանում, երբ յուրաքանչյուրն ունի իր «գնդակը», բայց խաղն, ի տարբերություն հեքիաթի, չի ավարտվում։

Լուսանկարը` Մեդիամաքս

Կան մարդիկ, որոնք իրենց հարթակներում խոսում են կարեւոր թեմաների մասին, դա անում բարձր որակով եւ մեծ լսարան ներգրավում։ Այդպիսի օրինակներ են Յուրի Դուդը, Կատերինա Գորդեեւան, Արմեն Զախարյանը։

 

Սակայն մի կարեւոր նրբություն կա։ Երբ մենք համալսարանում դասախոսության ենք մասնակցում, ակնկալում ենք ստանալ համակարգված եւ հնարավորինս ամբողջական գիտելիք։ Ընտրում ենք որեւէ ոլորտ, տարիներ նվիրում այն ուսումնասիրելուն եւ ձգտում դառնալ լավ մասնագետ։

 

Երբ, օրինակ, լսում ենք Պրուստին նվիրված Արմեն Զախարյանի հաղորդաշարը, արդյո՞ք ստանում ենք թեմային առնչվող ամբողջական գիտելիք։ Ո՛չ։ Մենք ստանում ենք որոշակի պատկերացում, թեմային նայելու դիտանկյուն, կողմնորոշիչներ, որոնք օգնում են սկսել ճանապարհը։ Դա ոչ թե սպառիչ գիտելիք է, այլ՝ ճանապարհային քարտեզ։

 

Շատ կարեւոր է դրանից հետո շարունակել ուսումնասիրել թեման։ Սակայն մարդկանց մեծ մասը դա չի անում՝ նախընտրելով բավարարվել պատրանքով, թե արդեն ստացել է անհրաժեշտ գիտելիքը։

 

Յանա Շախրամանյան

 

Լուսանկարները՝ Էմին Արիստակեսյանի 

Երեւան: Մեդիամաքս: ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունը հայտարարում է հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների ուսուցիչների կամավոր ատեստավորման հայտերի ընդունում՝ մինչեւ 2026 թվականի սեպտեմբերի 30-ը:

Անկախ դասավանդած առարկաների քանակից՝ ուսուցիչը կարող է կամավոր ատեստավորման հայտ ներկայացնել միայն մեկ առարկայից՝ իր ընտրությամբ։

 

Կամավոր ատեստավորման հայտ ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է գրանցված լինել եւ ունենալ հաշիվ my.emis.am հարթակում: Եթե դիմողը դեռեւս չունի հաշիվ, ապա գրանցվելու համար կարող է օգտվել  ուղեցույցից,  որից հետո  անհրաժեշտ է մուտք գործել my.emis.am համակարգ այն մուտքային տվյալներով, որով անձը գրանցվել է։

 

Դպրոցներում արդեն իսկ աշխատող ուսուցիչներն ունեն իրենց հաշիվները կրթության կառավարման տեղեկատվական համակարգում (my.emis.am)։

 

Ուսուցիչների օգտանունը նույնն է, ինչ իրենց կողմից օգտագործվող էլեկտրոնային մատյանի օգտանունը, այսինքն՝ նույն էլեկտրոնային հասցեն, որն ուսուցիչը օգտագործում է էլեկտրոնային մատյան մուտք գործելիս։ Եթե ուսուցիչը մոռացել է օգտանունը կամ գաղտնաբառը, կարող է դիմել դպրոցի տեղեկատվական համակարգերի կառավարման մասնագետին (օպերատորին)։

 

Կամավոր ատեստավորման հայտ կարող են ներկայացնել՝

 

·  դպրոցում դասավանդող ուսուցիչները,

 

·  մինչեւ երեք տարեկան երեխայի խնամքի արձակուրդում գտնվող ուսուցիչները,

 

· «Հանրակրթության մասին» օրենքի 26-րդ հոդվածի 1-ին եւ 2-րդ մասերի պահանջներին համապատասխանող մասնագիտական կրթություն ունեցող ուսուցիչ չաշխատող, ինչպես նաեւ տվյալ առարկայի հարակից մասնագիտական ոլորտում բարձրագույն կրթություն ունեցող անձինք,

 

· նախնական (արհեստագործական) եւ միջին մասնագիտական կրթական ծրագրեր իրականացնող ուսումնական հաստատությունում հանրակրթական առարկաներ դասավանդող մասնագետները,

 

·  «Հանրակրթության մասին» օրենքի 38-րդ հոդվածի 5-րդ մասի պահանջով մասնագիտական գործունեությունը դադարեցրած բարձրագույն կրթություն չունեցող մանկավարժները, որոնք համապատասխան փաստաթղթերի հետ պետք է ներբեռնեն կրթությունը հավաստող փաստաթուղթ, հանրակրթական ուսումնական հաստատությունում մինչեւ 2023 թ․ ուսուցչի պաշտոն զբաղեցնելու փաստը հավաստող տեղեկանք կամ աշխատանքային գրքույկ (առկայության դեպքում), աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին իրավական ակտի  պատճենները,

 

· «Հանրակրթության մասին» օրենքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1-ին կետով սահմանված անձինք (տվյալ առարկայի հարակից մասնագիտական ոլորտում բարձրագույն կրթություն ունեցողները)՝ ներկայացնելով նաեւ բուհի տեղեկանքը՝ կրեդիտների մասին։

 

Հայտերի լրացման մանրամասները՝  կից ուղեցույցներում.

 

https://support.emis.am/article/945

 

https://support.emis.am/article/956 

 

Կամավոր ատեստավորումը, ըստ առարկաների, իրականացվում է էլեկտրոնային թեստավորման եղանակով՝ 1-12-րդ դասարաններում դասավանդող բոլոր ուսուցիչների համար:

 

5-12-րդ դասարաններում դասավանդվող «Մայրենի», «Հայոց լեզու», «Գրականություն» եւ «Հայ գրականություն» առարկաներ դասավանդող ուսուցիչներն ատեստավորվում են միայն «Հայոց լեզու» առարկայից, «Մայրենի լեզու (քրդերեն)» եւ «Մայրենի լեզու եւ գրականություն (քրդերեն)» առարկաներ դասավանդող ուսուցիչներն ատեստավորվում են միայն «Մայրենի լեզու (քրդերեն)» առարկայից, «Հայաստանի պատմություն» եւ «Համաշխարհային պատմություն» դասավանդող ուսուցիչներն ատեստավորվում են «Պատմություն» առարկայից, «Աշխարհագրություն» եւ «Հայաստանի աշխարհագրություն» առարկաները դասավանդող ուսուցիչներն ատեստավորվում են «Աշխարհագրություն» առարկայից, «Ինֆորմատիկա» եւ «Թվային գրագիտություն եւ համակարգչային գիտություն» առարկաները դասավանդող ուսուցիչներն ատեստավորվում են «Ինֆորմատիկա» եւ (տարրական դասարանից սկսած) «Թվային գրագիտություն եւ համակարգչային գիտություն» առարկաներից, իսկ «Հանրահաշիվ» եւ «Երկրաչափություն» առարկաները ներառվելու են մեկ թեստում:           

 

1-4-րդ դասարաններում դասավանդող դասվարները թեստավորվում են մեկ միասնական թեստով, որում ներառված են հարցեր «Մայրենի», «Մաթեմատիկա» եւ «Ես եւ շրջակա աշխարհը» առարկաներից: 

 

5-12-րդ դասարաններում դասավանդվող «Մայրենի», «Հայոց լեզու», «Հայաստանի պատմություն», «Համաշխարհային պատմություն», «Իմ հայրենիքը», «Իմ հայրենիքը եւ աշխարհը», «Մաթեմատիկա», «Հանրահաշիվ» եւ «Երկրաչափություն», «Բնագիտություն» («Բնություն»), «Ֆիզիկա», «Քիմիա», «Կենսաբանություն», «Աշխարհագրություն» («Հայաստանի աշխարհագրություն»), «Ռուսաց լեզու», «Անգլերեն», «Ֆրանսերեն», «Գերմաներեն»,  «Ինֆորմատիկա» (տարրական դասարանից սկսած՝ «Թվային գրագիտություն եւ համակարգչային գիտություն»), «Հասարակագիտություն», «Նախնական զինվորական պատրաստություն», «Ֆիզկուլտուրա», «Երաժշտություն», «Կերպարվեստ», «Տեխնոլոգիա», «Շախմատ» առարկաների ուսուցիչների, դասվարների ատեստավորումն իրականացվում է էլեկտրոնային թեստավորման  եղանակով։ «Ասորերեն լեզու», «Եզդիերեն», «Մայրենի լեզու (քրդերեն)» առարկաների ուսուցիչների եւ խմբակավարների ատեստավորումն իրականացվում է թղթային եղանակով:

 

«Բնագիտություն» («Բնություն»), «Իմ հայրենիքը», «Իմ հայրենիքը եւ աշխարհը» առարկաները դասավանդող ուսուցիչներն ատեստավորման համար ընտրում են կրթության իրենց որակավորմանը համապատասխան առարկան:

 

Ե՛վ հայերենով, եւ՛ ռուսերենով ուսուցմամբ դասարաններում դասավանդելու դեպքում դասվարի թեստը կազմվում է միայն հայերենով: 

 

Ռուսերենով ուսուցմամբ դասարաններում դասավանդող դասվարի համար թեստը կարող է կազմվել ռուսերենով: Ուսումնական հաստատությունում նախարարության կողմից երաշխավորված դպրոցական բաղադրիչով առարկաներ դասավանդող ուսուցիչը կարող է ատեստավորվել տվյալ բնագավառի՝ ատեստավորման ցանկում ընդգրկված առարկաներից որեւէ մեկով՝ իր ընտրությամբ:

Երեւան: Մեդիամաքս: Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է, որ Ուկրաինան Կասպից ծովում Իրանի առեւտրային նավին հարվածել է «Իսրայելի ցուցումով»։

«Սա ՄԱԿ-ի կանոնադրության բացահայտ խախտում է, որը կատարվել է Իսրայելի ցուցումով՝ Եվրոպային իր պատերազմում ներքաշելու նպատակով»,- գրել է նա X սոցիալական ցանցում։

 

Հուլիսի 25-ին Իրանի ԱԳ նախարարությունը հայտարարել էր, որ Ուկրաինան հարված է հասցրել Կասպից ծովում գտնվող իրանական առեւտրային նավին, որի հետեւանքով զոհվել է անձնակազմի մեկ անդամ։

 

Եվրոպական դիվանագիտության ղեկավար Կայա Կալլաuի հետ հեռախոuազրույցի ընթացքում Արաղչին դատապարտել է Ուկրաինայի գործողությունները եւ կոչ է արել արագ հետաքննել միջադեպը։ Ինչպես հաղորդում է ՏԱՍՍ-ը, իրանցի նախարարը զգուշացրել է, որ ԵՄ-ն կարող է բախվել «նման արկածախնդրությունների անկանխատեuելի հետեւանքների հետ»։

 

Հուլիuի 26-ին Աբբաս Արաղչին իրանական նավի վրա հարձակման հարցը քննարկել է Ռուuաuտանի արտաքին գործերի նախարար Uերգեյ Լավրովի հետ։

 

Ռուuաuտանի ԱԳ նախարարության հայտարարության մեջ նշվում է, որ «Իրանի ԱԳ նախարարը շեշտել է Կիեւի ռեժիմի արկածախնդրությունների կանխման անհրաժեշտությունը»։ 

2024 թվականի օգոստոսին եւ 2026 թվականի փետրվարին հրապարակումներ էինք ունեցել Քենեթ Խաչիկյանի «Փակ դռների հետեւում. Ռեյգանի եւ Նիքսոնի հետ սենյակում» գրքի մասին, որում հեղինակը պատմում է ԱՄՆ նախագահներ Ռիչարդ Նիքսոնի եւ Ռոնալդ Ռեյգանի հետ իր աշխատանքի մասին:

 

Թեեւ Խաչիկյանը Սպիտակ տան մշտական աշխատակից չէր, հենց նա է 1980-1988 թվականներին հեղինակել Ռոնալդ Ռեյգանի առանցքային ելույթներից մի քանիսը: 

Հայաստանն ու աշխարհը | 2026-02-01 00:02:48

Քեն Խաչիկյան. Սառը պատերազմի խրամատներում ծառայած «Ճարպիկը»

Գրքում Քենեթ Խաչիկյանը մանրամասներ է ներկայացրել Ռեյգանի մի ելույթի մասին, որը կարող էր ճակատագրական դառնալ ոչ միայն նախագահական կարիերայի, այլեւ տիկնոջ՝ Նենսի Ռեյգանի հետ հարաբերությունների համար: 

 

1985 թվականին աշխարհում պատրաստվում էին տոնել ֆաշիստական Գերմանիայի դեմ պատերազմում հաղթանակի 40-ամյակը: Ձմռանը Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կանցլեր Հելմուտ Քոլը Ռոնալդ Ռեյգանին առաջարկել էր մայիսին Գերմանիա կատարելիք այցի ընթացքում այցելել Բերգեն-Բելզեն նախկին համակենտրոնացման ճամբարի տարածքում գործող գերեզմանատունն ու հուշահամալիրը եւ ելույթ ունենալ այնտեղ: Ռեյգանը դրական պատասխան էր տվել, սակայն շուտով պարզվել էր, որ այդ գերեզմանատանը թաղված է նաեւ նացիստական ՍՍ զորքերի մի քանի տասնյակ անդամ: 

 

ԱՄՆ-ում եւ աշխարհում բողոքի լուրջ ալիք բարձրացավ, Ռեյգանի շատ թիմակիցներ, այդ թվում՝ ԱՄՆ առաջին տիկինը փորձում էին նախագահին համոզել հրաժարվել Բերգեն-Բելզեն այցելելուց եւ այնտեղ ելույթ ունենալուց: 

 

Սակայն Ռեյգանը մտադիր չէր դրժել Քոլին տված խոստումը: Իր հուշերում նա, մասնավորապես, գրել է.

 

«Բիտբուրգի գերեզմանատուն մեկնելու որոշումս, որտեղ թաղված են պատերազմի ժամանակ զոհված երկու հազար գերմանացիներ, վեճեր առաջացրեց։ Համաձայնություն տալիս՝ չգիտեինք, որ գերեզմանատանը թաղված են նաև 48 ՍՍ-ականներ։ Երբ ձմռանը մեր աշխատակիցներն այցելել էին գերեզմանատուն, այդ գերեզմանները ձյան տակ էին։

Ռոնալդ Ռեյգան 1985թ. մայիսի 5-ին Բերգեն-Բելզենում

Լուսանկարը` REUTERS

Համակենտրոնացման ճամբարի նախկին բանտարկյալ Էլի Վիզելը Սպիտակ տանը համոզում էր ինձ. «Պարոն նախագահ, Ձեզ վայել չէ ներկա գտնվել այդ վայրում»։ Անգամ Նենսին կարծում էր, որ չարժե այնտեղ գնալ։ Այնուամենայնիվ, ես մեկնելու որոշում կայացրի։ Կարծում եմ, մենք չպետք է գերմանացիների նոր սերունդներից պահանջենք հավերժ ապրել այդ մեղքի հետ՝ առանց քավության որևէ հույսի։ Չի կարելի երիտասարդությանը ստիպել կրել այս բեռը։ Նրանցից շատերի պապերը զոհվել են այդ պատերազմում։ Այդ մարդիկ նացիստ չէին, նրանք չէին աշխատում համակենտրոնացման ճամբարներում, նրանք պարզապես զինվորներ էին, որոնք կատարում էին իրենց պարտքը պատերազմում»։

 

Երբ պարզ դարձավ, որ Ռեյգանը որոշումը չի փոխելու, ելույթի տեքստը գրելու համար հրավիրեցին Քեն Խաչիկյանին: Նա շատ քիչ ժամանակ ուներ, այն դեպքում, երբ պետք է մի տեքստ գրեր, որը կգոհացներ բոլորին՝ նախագահ Ռեյգանին, նրա տիկնոջը, Գերմանիայի ղեկավարներին, հասարակ ամերիկացիներին եւ գերմանացիներին: 

Time ամսագրի շապիկը

 

Ստորեւ ներկայացնում ենք Քենեթ Խաչիկյանի «Փակ դռների հետեւում. Ռեյգանի եւ Նիքսոնի հետ սենյակում» գրքի այն հատվածը, որտեղ նա պատմում է, թե ինչը ոգեշնչեց իրեն գրել ելույթը, որը համարվում է ամենաազդեցիկներից մեկը Ռոնալդ Ռեյգանի 8-ամյա նախագահության ընթացքում:

 

***

 

«Օքսոն Հիլլի իմ հարեւան եւ մտերիմ ընկեր Ջիմ Ռենջիլյանը պնդեց, որ իրեն ուղեկցեմ Արլինգթոնի գերեզմանատուն՝ Ցեղասպանության հիշատակի օրվա միջոցառմանը՝ Օսմանյան թուրքերի կողմից մեր հայ նախնիների համակարգված տեղահանության եւ բնաջնջման 70-րդ տարելիցին նվիրված հիշատակի արարողությանը։ Ես փորձեցի հրաժարվել՝ պատճառաբանելով, որ վերջնաժամկետիս մնում է ընդամենը 36 ժամ։

 

Ջիմը կարողացավ ինձ համոզել, որ իմ ազգային ժառանգությունն ինձանից պահանջում է միանալ իրեն եւ Վաշինգտոնի մետրոպոլիտեն շրջանում բնակվող ամերիկահայերի փոքր խմբին։

Ռոնալդ եւ Նենսի Ռեյգանները 1985թ. մայիսի 5-ին Բերգեն-Բելզենում

Լուսանկարը` REUTERS

Երգչախմբի կատարման ու տեղի հայ հոգեւորականների մատուցած պատարագի ժամանակ սկսեցի լսել այլ ձայներ՝ ձայներ, որոնք լսել էի, երբ փոքր էի։ Ծնողներիս շրջապատի շատ ընկերներ, ինչպես եւ հայրս, հայ ներգաղթյալներ էին եւ Ցեղասպանությունը վերապրածներ՝ Թուրքիայի Կապադովկիայի տարածաշրջանում գտնվող իրենց նախնիների գյուղից՝ Չոմաքլուից։ Երբ նրանք հավաքվում էին, երբեմն ցածրաձայն անդրադառնում էին իրենց տներից հարկադիր աքսորին, երբ թուրքերը սպանեցին Անատոլիայի բնակչությանը զենքի, սովի, համաճարակների եւ բռնի տեղահանության միջոցով։ Պապս գաղթել էր մինչեւ 1915 թվականը, սակայն տատս, հայրս, հորաքույրս եւ հորեղբայրս իրենց համագյուղացիների հետ աքսորվել էին դեպի սիրիական եւ հորդանանյան անապատներ՝ սկզբում ոտքով, այնուհետեւ՝ անասունների փոխադրման համար նախատեսված մեքենաներում խցկված։

«Հատուկ թղթապանակ» | 2018-12-24 17:52:56

Ռոնալդ Ռեյգանի պատմական ուղերձը հայ ժողովրդին

Չոմաքլուի ուսուցիչը՝ Արիս Կալֆայանը, ողջ էր մնացել եւ հետագայում գրքում նկարագրել էր այդ սարսափները։ Ես կարդացել էի նրա նկարագրություններն այն զրկանքների ու դաժանությունների մասին, որոնց նրանք ենթարկվել էին սիրիական անապատը ոտքով անցնելու ճանապարհին՝ իրենց ճանապարհորդության առաջին քառասուն օրվա ընթացքում։ Կալֆայանը նկարագրում էր, թե ինչպես վիճակն ավելի վատացավ, երբ նրանց խցկեցին գերբեռնված, կեղտոտ եւ ոջիլներով վարակված մեքենաներ՝ ցերեկը կիզիչ արեւի տակ, իսկ գիշերը՝ սառցաշունչ ցրտին… Երբ յոթ մարդու հրամայվեց նրանց վագոններից իջեցնել Վադի Սիրհան անապատում՝ տեղ ազատելու ողջ մնացածների համար։

Ռոնալդ եւ Նենսի Ռեյգանները 1985թ. մայիսի 5-ին Բերգեն-Բելզենում

Լուսանկարը` REUTERS

Տիֆը տարածված էր բոլոր ճամբարներում, իսկ սարսափելի ոջիլները կպնում էին տեղահանվածների մարմիններին եւ թափանցում մաշկի ծակոտիները։ Սովն այնպիսի աստիճանի էր հասել, որ «կյանքից դեռ կառչած այդ փախստականները հաճախ ստիպված էին ուտել փտող կենդանիների մնացորդները կամ նույնիսկ մաղել ձիու գոմաղբը՝ չմարսված վիճակում դուրս եկած գարու հատիկներ գտնելու համար»…

 

Հայրս հազվադեպ էր խոսում այդ զրկանքների մասին, սակայն, երբ խոսում էր, նրան եւ նրա ընտանիքին հետապնդում էր ճնշող սովի հիշողությունը։ 16 տարեկանում նա կորցրեց մորը, եղբորն ու քրոջը։ Ալկոհոլից նրա խուսափելու պատճառն այն էր, որ ցանկանում էր կանխել անգամ ամենաթույլ գինովցածությունը, որը կարող էր մելամաղձ առաջացնել եւ արթնացնել այդ սարսափելի տարիների արձագանքները։

Հայաստանն ու աշխարհը | 2024-08-22 15:16:48

Ինչպես ֆերմերի որդին դարձավ Նիքսոնի եւ Ռեյգանի ելույթների ճառագիրը

Արլինգթոնում հնչող երաժշտությունն ու աղոթքները ցնցեցին ինձ՝ հիշեցնելով իմ ազգային ժառանգության մասին եւ վերադարձնելով մանկությանս այդ տխուր հիշողությունները։ 1915 թվականին սիրիական անապատում գոյություն ուներ Բերգեն-Բելզեն, որի մասին պատմությունը մոռացել էր, եւ Հայոց ցեղասպանության զոհերի ու վերապրածների կրած ցավն ու տառապանքը հանկարծ շատ իրական դարձրին իմ առաքելությունը՝ Սպիտակ տուն վերադառնալու մեր լուռ ճանապարհին։

 

Անմիջապես գնացի իմ աշխատասենյակ եւ սկսեցի գրել։ IBM գրամեքենայի ստեղների չխկչխկոցը սկսեց իմ միջոցով բարձրաձայն պատմել այն պատմությունը, որը ներծծել էի այդ առավոտ»։

 

Պատրաստել են Արա Թադեւոսյանը եւ Դիանա Մանուկյանը

Երկու մեծ լոռեցիների «համակեցությունը» դեռ երկար կշարունակվի։ Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի ցուցադրությունը, որը 2023 թվականին ժամանակավորապես տեղափոխվեց «Հրանտ Մաթեւոսյան» մշակութային կենտրոն-թանգարան, այնտեղ կմնա եւս առնվազն 31 ամիս։ 

 

Թեեւ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունը վստահեցնում է` Թումանյանի թանգարանի վերանորոգման աշխատանքները շուտով կվերսկսվեն, երեք տարի առաջ ընտրված ժամանակավոր լուծումը շարունակում է երկարաձգվել: Երկու թանգարանները ստիպված են շարունակել «համակեցությունը»։

 

Իրավիճակի պարզաբանման համար Մեդիամաքսը գրավոր հարցում է ուղարկել ԿԳՄՍ նախարարություն, ինչպես նաեւ զրուցել Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի եւ «Հրանտ Մաթեւոսյան» մշակութային-կենտրոն թանգարանի տնօրենների հետ։

 

Կոնստրուկտիվ բնույթի խնդիրներ եւ դադարեցված աշխատանքներ

 

Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի նորոգման, երկրորդ մասնաշենքի վերակառուցման եւ հարկերի ավելացման շինարարական աշխատանքները ԿԳՄՍ նախարարության պատվիրակությամբ մեկնարկել էին 2023 թվականի դեկտեմբերին:

 

ԿԳՄՍ նախարարությունից Մեդիամաքսի հարցմանը պատասխանել են, որ շինարարական աշխատանքների առաջին փուլը մեկնարկել էր թանգարանի երկրորդ մասնաշենքից, սակայն շինարարության ընթացքում ի հայտ եկած խնդիրների պատճառով անհրաժեշտ է եղել վերանայել նախագիծը եւ կրկին անցնել պետական փորձաքննությունները։ 

Լուսանկարը` Հովհաննես Թումանյանի թանգարան

«Աշխատանքների իրականացման ժամանակ ի հայտ են եկել կոնստրուկտիվ բնույթի այնպիսի խնդիրներ, որոնց առկայությամբ հնարավոր չէր շարունակել շինարարական աշխատանքները: ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի հետ հարցի քննարկման արդյունքում պարզ է դարձել, որ անհրաժեշտ է ձեռք բերել Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի նորոգման, 2-րդ մասնաշենքի կառուցման նոր ճարտարապետահատակագծային առաջադրանքի /նախագծման/ թույլտվություն, եւ նոր նախագիծ:

 

Հիմք ընդունելով ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի 2025 թվականի մայիսի 14-ի առաջարկը՝ ԿԳՄՍ նախարարությունը ստացել է նոր ճարտարապետահատակագծային առաջադրանք /նախագծման թույլտվություն/, որը փոխանցել է նախագծող կազմակերպությանը՝ նախագծանախահաշվային փաստաթղթերը շտկելու նպատակով:

 

2025 թվականի սեպտեմբերին նախագծող կազմակերպությունը նախարարությանն է փոխանցել լրամշակված եւ պարզ քաղաքաշինական փորձաքննություն անցած նախագծանախահաշվային փաստաթղթերը, որից անմիջապես հետո, համաձայն գործող քաղաքաշինական նորմատիվ իրավական ակտերի, նախագիծը ուղարկվել է ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտե՝ պետական համալիր փորձաքննության»,- նշված է նախարարության գրավոր պատասխանում։ 

 

ԿԳՄՍՆ-ից նաեւ հայտնել են՝ քանի որ Հովհաննես Թումանյանի թանգարանային մասնաշենքն ընդգրկված է ՀՀ պատմության եւ մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում, իսկ 2-րդ մասնաշենքը գտնվում է վերջինիս հարեւանությամբ, ուստի առաջնորդվելով գործող իրավակարգավորումներով՝ նախագիծը պետական համալիր փորձաքննությանը զուգահեռ ուղարկվել է նաեւ Շրջակա միջավայրի նախարարություն՝ բնապահպանական պետական փորձաքննություն իրականացնելու նպատակով:

 

31 ամիս

 

Այժմ, նախարարության հավաստմամբ, անհրաժեշտ բոլոր թույլտվություններն արդեն ստացված են, ընթանում են նախապատրաստական աշխատանքները, իսկ շինարարությունը նախատեսվում է ավարտել շուրջ երկուսուկես տարվա ընթացքում. 

 

«ԿԳՄՍ նախարարությունն արդեն ստացել է կառուցապատման համար անհրաժեշտ բոլոր թույլտվությունները, այդ թվում՝ Երեւանի քաղաքապետարանի կողմից տրված նոր շինթույլտվությունը: Ներկայում ընթանում են շինարարական հրապարակի կազմակերպման նախապատրաստական աշխատանքները, որին կհաջորդի շինարարական աշխատանքների մեկնարկը։ Ըստ հաստատված նախագծի՝ շինարարական աշխատանքները նախատեսված են իրականացնել 31 ամսվա ընթացքում, որոնց ավարտից հետո Հովհաննես Թումանյանի թանգարանը եւ թանգարանին կից 2-րդ մասնաշենքը կվերաբացվեն»:

 

Մինչ նախարարությունը վստահեցնում է, որ շինարարական աշխատանքները շուտով կվերսկսվեն, երկու թանգարանների տնօրեններն իրավիճակն ու դրա ազդեցությունը իրենց գործունեության վրա տարբեր են գնահատում։

 

«Բոլոր ծրագրային միջոցառումները շարունակվում են» 

 

Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի տնօրեն Լուսինե Ղարախանյանը նշում է, որ, չնայած տարածքային սահմանափակումներին՝ թանգարանի ծրագրերը, գիտահրատարակչական գործունեությունն ու ցուցադրությունները շարունակվում են, իսկ ժամանակավոր պայմանները չեն խոչընդոտում ստեղծագործական աշխատանքին:

Լուսանկարը` Հովհաննես Թումանյանի թանգարան

«Իհարկե, այն, ինչ կար մեր մոնումենտալ շենքում, նույնությամբ հնարավոր չէր վերարտադրել, քանի որ Հրանտ Մաթեւոսյանի մշակութային կենտրոն-թանգարանի տարածքը մեծ չէ։ Այնուամենայնիվ, այստեղ ցուցադրվում է 159 ցուցանմուշ, իսկ թեմատիկ սրահները ստեղծվել են նախապես մշակված կոնցեպտուալ մակետի հիման վրա։ Ունենք երկու թեմատիկ ցուցադրություն՝ մեկ մեծ եւ մեկ ավելի փոքր սրահ, որտեղ ներկայացվում է Թումանյանը։ Մեր թանգարանի միջնաժամկետ՝ երեք տարվա կտրվածքով կազմվող ծրագրերից չենք շեղվել եւ շարունակում ենք աշխատել նույն հունով։ Հրատարակչական գործունեությունն ընդհանրապես չի տուժել, նույն կերպ շարունակվում է նաեւ հեքիաթագիտության ամենամյա գիտաժողովը»,- ասում է Լուսինե Ղարախանյանը:

Լուսանկարը` Հովհաննես Թումանյանի թանգարան

Նրա խոսքով՝ միակ տարբերությունն այն է, որ հիմնական շենքում կարողանում էին սպասարկել զբոսաշրջիկների եւ այցելուների շատ ավելի մեծ հոսք.

 

«Այնուամենայնիվ, 2025 թվականի վերջին եռամսյակում Հայաստանի թանգարանների շարքում աբոնեմենտային սպասարկման ցուցանիշով չորրորդ տեղում էինք, իսկ 2026 թվականի առաջին եռամսյակում արդեն երրորդն ենք՝ Մատենադարանից եւ Հայաստանի պատմության թանգարանից հետո։ Այսինքն՝ մեր բոլոր ծրագրային միջոցառումները շարունակվում են, եւ շենքային պայմանները չեն խանգարում ստեղծագործական աշխատանքին։ Առաջիկա 31 ամսվա ընթացքում էլ կշարունակենք գործել այստեղ։ 

Լուսանկարը` Հովհաննես Թումանյանի թանգարան

Հրանտ Մաթեւոսյանի մշակութային կենտրոն-թանգարանի հետ պայմանագիր ունենք, եւ տարածքը չպետք է խանգարի, որ մենք արարենք։ Իհարկե, դժվարություններ կան, սակայն դրանք չեն կարող խոչընդոտել մեր ընդհանուր գաղափարախոսությանը։ Աշնանը նախատեսում ենք բացել Թումանյանին եւ Մաթեւոսյանին՝ որպես երկու հրապարակախոսների, նվիրված ցուցադրություն»։

 

«Բարեխղճության եւ պրոֆեսիոնալիզմի բացակայության խնդիր կա» 

 

Լուսինե Ղարախանյանի լավատեսությունը չի կիսում «Հրանտ Մաթեւոսյան» մշակութային-կենտրոն թանգարանի տնօրեն Դավիթ Մաթեւոսյանը.

Լուսանկարը` «Հրանտ Մաթեւոսյան» մշակութային-կենտրոն թանգարան

«Խիստ վատատեսորեն եմ վերաբերվում նախարարության նշած ժամկետներին։ Նման հայտարարություններ 2023-2026 թվականների ընթացքում բազմիցս ենք լսել։ Վերջին անգամ պաշտոնական, բայց բանավոր նման հայտարարությունն ինձ փոխանցվել է նախարարի անունից»:

 

Դավիթ Մաթեւոսյանը հայտնեց, որ 2023-ից մինչեւ 2026 թվականի հունիս Թումանյանի թանգարանը անվճար էր գործում իրենց տարածքում: Հունիսից համագործակցությունը շարունակվում է արդեն վարձակալության հիմունքներով: 

 

«Մենք վերջնագիր ներկայացրինք եւ նրանք ստիպված համաձայնեցին վարձակալության պայմաններին։ Գումարը մասամբ վճարում է Թումանյան թանգարանը՝ իր ունեցած համեստ հնարավորությունների շրջանակում եւ իսկ մեծ մասը կառավարությունը՝ հանձինս ԿԳՄՍ-ի», – նշում է Դավիթ Մաթեւոսյանը:

Լուսանկարը` ՝«Հրանտ Մաթեւոսյան» մշակութային-կենտրոն թանգարան

Միեւնույն ժամանակ, Դավիթ Մաթեւոսյանը նշում է, որ համագործակցության ձեւաչափի կարգավորումը չի վերացրել հիմնական խնդիրը՝ Թումանյանի թանգարանի շենքի վերանորոգման ժամկետների անորոշությունը։

 

«Այստեղ տարրական լոգիստիկայի, տրամաբանության, ինչպես նաեւ բարեխղճության եւ պրոֆեսիոնալիզմի բացակայության խնդիր կա։ Ես ընդհանրապես վստահ չեմ, որ առաջիկա 31 ամսվա ընթացքում այդ շենքը կկառուցվի, եւ գլխավոր մասնաշենքը կհիմնանորոգվի։ Վստահ չեմ նաեւ, որ այդ հրաշալի նախագիծը հավուր պատշաճի կիրականացվի՝ ըստ ճարտարապետի, թանգարանի տնօրինության եւ նախարարության սրտացավ պաշտոնյաների մտածած, կանխատեսած ու նախագծած գաղափարի»,- նշում է նա։

Լուսանկարը` ՝«Հրանտ Մաթեւոսյան» մշակութային-կենտրոն թանգարան

Ինչ վերաբերում է, թե սա որքանով է խանգարում իրենց համատեղ աշխատանքին, «Հրանտ Մաթեւոսյան» մշակութային-կենտրոն թանգարանի տնօրենն ասում է. 

 

«Էապես խանգարում է։ Մենք հայտնվել ենք մի իրավիճակում, երբ խնդիրներ ունենք մեր սեփական ցուցադրությունների, նպատակների եւ իրականացումների համադրման հարցում, ինչպես նաեւ ունենք տարածքի խնդիր՝ ծավալվելու համար։ Միեւնույն ժամանակ, թանգարանի աշխատակազմի հետ մեր նախաձեռնությամբ ժամանակ առ ժամանակ փորձում ենք գտնել լուծումներ եւ գալիս ենք ընդհանուր հայտարարի՝ համատեղ ինչ-որ բաներ իրականացնելու համար»։

 

Արփի Ջիլավյան 

 

 

2008 թվականից Քնի բժշկության համաշխարհային ասոցիացիայի նախաձեռնությամբ գարնանային գիշերահավասարին նախորդող ուրբաթ օրը աշխարհում նշում են «Քնի համաշխարհային օրը»: Նպատակը առողջ քնի քարոզումն է, ուշադրության հրավիրումը քնի բժշկական, կրթական եւ սոցիալական հիմնահարցերի վրա, քնի խանգարումների կանխարգելումն ու կառավարումը։

Մոտ հինգ տարի առաջ մի գաղափար ունեի, որն իրականացնելու համար գործնական քայլեր անելու ժամանակ չգտա: Աշխատանքային անվանումն էր DreamShare կամ DreamMatch:

Մտածում էի մի ծառայություն գործարկել, որի շնորհիվ մարդիկ կկարողանային «կիսվել» իրենց երազներով՝ պատմելով դրանց մասին տեքստային, ձայնային հաղորդագրությունների կամ պատկերների տեսքով:

Երազ տեսած մարդը մտնելու էր առցանց հարթակ եւ «հրապարակելու» էր իր երազը։ Համակարգը, հիմնվելով բովանդակության վերլուծության վրա, դասակարգելու էր երազները եւ տեղադրեր դրանք տարբեր «դարակներում»։ Ծառայության ցանկացած օգտատեր կարող էր զբոսնել դարակներով եւ «ծանոթանալ» այլ մարդկանց երազների հետ։

Դարակներից մեկն էր կոչվելու էր TrendingDreams եւ ներկայացնելու էր այն երազների թեմատիկան, որոնք մարդիկ ամենաշատն են տեսել վերջին 24 ժամերի ընթացքում։ Մտածում էի, որ դա հնարավոր կլիներ կապակցել աշխարհում եւ կոնկրետ երկրներում տեղի ունեցող իրադարձությունների հետ եւ փորձել հասկանալ, թե որքանով են դրանք ազդում մարդկանց երազների վրա։

Առանձնահատկություններից մեկը լինելու էր այն, որ սեղմելով պայմանական MatchMyDream կոճակին, օգտատերը գտնելու էր այն երազները, որոնք նման են գիշերը իր տեսածին։ Նմանատիպ երազներ գտնելու դեպքում համակարգն առաջարկելու էր օգտատիրոջը կապ հաստատել այն մարդու/մարդկանց հետ, ովքեր տեսել են նման բան։

Չէի մոռացել նաեւ հանրօգուտ բաղկացուցչի մասին՝ մտածում էի, որ համակարգի հավաքագրած տեղեկատվությունը կարող է հետաքրքիր լինել մարդու ուղեղի գործունեության եւ մասնավորապես երազատեսության ուսումնասիրման հետազոտական կենտրոնների համար, քանի որ մեծ թվով մարդիկ իրական ժամանակում կիսվելու էին իրենց երազներով, թույլ տալով գիտնականներին հետեւել դրանց դինամիկային եւ օրինաչափություններին։

Հինգ տարի առաջ դժվար էր ենթադրել, որ արհեստական բանականությունը, որի մասին, իհարկե լսել էինք, բայց գործնականու չէինք «տեսել», զարգանալու է այնպիսի արագությամբ ու հզորությամբ, որը, կարծում եմ, արդեն թույլ է տալիս նմանատիպ գաղափարները կյանքի կոչել առանց մեծ ջանքերի եւ ներդրումների:

Արա Թադեւոսյանը Մեդիամաքսի տնօրենն է 

Երեւան: Մեդիամաքս: Թբիլիսիում սկսվել է Շոթա Ռուսթավելու պողոտայի լայնածավալ վերակառուցումը։

Վրաստանի մայրաքաղաքի գլխավոր փողոցը տրանսպորտի համար փակվել է գրեթե չորս ամսով՝ մինչեւ նոյեմբերի վերջ։

Ինչպես հաղորդում է «Новости-Грузия»-ն, Ռուսթավելու պողոտայում կթարմացվեն ստորգետնյա կապուղիները, կփոխարինվեն ջրագիծը, կոյուղին, անձրեւատար համակարգը եւ գազատարները, լուսավորությունը լուսադիոդային կդառնա, կթարմացվեն մայթերն ու ճանապարհածածկը, կտեղադրվեն աղբի հավաքման ստորգետնյա կետեր, կկահավորվեն հեծանվուղիներ, նոր անցումներ հետիոտների համար, կվերականգնվի կանաչապատումը։

Թբիլիսիի քաղաքապետ Կախա Կալաձեն հիշեցրել է, որ Շոթա Ռուսթավելու պողոտայի վերակառուցումը իր նախընտրական խոստումներից էր։

 

«Ռուսթավելու պողոտան մեր մայրաքաղաքի այցեքարտն է։ Այն վայր է, որը տեսել է ուրախություն, հաղթանակներ, ցավ ու ողբերգություններ։ Այն պետք է դառնա ժամանակակից, անվտանգ եւ հարմարավետ տարածք, որով կհպարտանան եւ՛ քաղաքի բնակիչները, եւ՛ հյուրերը», – հայտարարել է նա։

Երեւան: Մեդիամաքս: Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է, որ ցանկացած երկիր, որը մասնակցում է ԱՄՆ-ի ագրեսիային Իրանի դեմ կամ աջակցում է հարվածներ հասցնելուն, օրինական թիրախ է Իրանի զինված ուժերի համար։

Շանհայի համագործակցության կազմակերպության (ՇՀԿ) արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի նիստում ելույթ ունենալիս Արաղչին ասել է.

 

«Իրանը վերահաստատում է երկրի ինքնիշխանությունը, անկախությունը եւ տարածքային ամբողջականությունը պաշտպանելու իր վճռականությունը եւ հայտարարում է, որ ցանկացած մասնակցություն Իրանի դեմ ագրեսիային միջազգային պատասխանատվության կհանգեցնի համապատասխան կողմերի համար»։

 

Արաղչին ՇՀԿ երկրներին կոչ է արել թույլ չտալ, որ «ագրեսիան փոխարինի դիվանագիտությանը, ուժի իրավունքը՝ իրավունքի գերակայությանը, իսկ երկակի ստանդարտները՝ արդարությանը»։