Category: YN.am

Ռուսաստանի իշխանությունները մտադիր չեն դադարեցնել ռազմական գործողությունները Ուկրաինայում ներկայիս շփման գծում։ ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, որ Մոսկվան պատրաստվում է «ավելի կոշտ» մեթոդներով շարունակել պատերազմը։

Լավրովի խոսքով՝ Ռուսաստանը չի համաձայնի պարզապես կանգ առնել շփման գծում և ռազմական գործողությունները կդադարեցնի միայն երկարաժամկետ և կայուն կարգավորման դեպքում։

Նա նաև հայտարարել է, որ Ռուսաստանը շարունակելու է հարվածներ հասցնել այն ենթակառուցվածքներին, որոնք, իր գնահատմամբ, աջակցում են Ուկրաինայի ռազմական կարողություններին։

Լավրովը նշել է նաև, որ Ռուսաստանում մարդիկ տուժում և զոհվում են ահաբեկչական գործողությունների հետևանքով՝ դա կապելով պետության պատմական պատասխանատվության հետ։

Ավելի վաղ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել էր, որ Ռուսաստանը կպատասխանի արևմտյան երկրների կողմից ռուսական առևտրային նավերի հնարավոր առգրավմանը՝ այդ թվում նաև Խաղաղ օվկիանոսում։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կարծում է, որ Իրանը պետք է «բարձրացնի կապիտուլյացիայի սպիտակ դրոշը»։ Այս մասին նա հայտարարել է Fox News հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում։

Թրամփը նաև հաստատել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) հետ խաղաղ բանակցությունների համար գաղտնի ալիքի առկայությունը։

«Նրանք պետք է բարձրացնեն կապիտուլյացիայի սպիտակ դրոշը», — հայտարարել է Թրամփը՝ հաստատելով ԻՀՊԿ-ի հետ կուլիսային բանակցությունների մասին հաղորդումները, հավելելով, որ դրանք ընթանում են միջնորդներին և իրանցի քաղաքական պաշտոնյաներին շրջանցելով։

Թեև 60-օրյա հրադադարի ժամկետը լրանում է երկուշաբթի օրը, Թրամփը նշել է, որ դեռ ժամանակ կա խաղաղության հասնելու և Իրանի կողմից իր հիմնական պահանջը կատարելու համար։ «Թիվ մեկ նպատակը կա և միշտ կլինի այն, որ Իրանը որևէ պարագայում չի կարող միջուկային զենք ունենալ», — գրել է նա Truth Social սոցիալական ցանցում՝ մոտավորապես այն նույն ժամին, երբ բացառիկ հեռախոսազրույց է ունեցել Fox News-ի թղթակից Թրեյ Ինգստի հետ։

«Ես որևէ ժամանակացույց չունեմ, — ասել է Թրամփը, — ես ոչ մի տեղ չեմ շտապում»։

Նա հաստատել է, որ ԱՄՆ պաշտոնյաները փակ ալիքներով ուղիղ կապ են պահպանում ԻՀՊԿ-ի ներկայացուցիչների հետ։ «Նրանք լավ պոկեր խաղացողներ են, բայց մահանում են», — նշել է Թրամփը։

Մինչ ենթադրություններ են շրջանառվում, թե Իրանը հավատարիմ է մնում Թրամփի դեմ ժամանակ շահելու իր բազմամյա ռազմավարությանը՝ ընդհուպ մինչև միջանկյալ կամ 2028 թվականի ընտրությունները, Թրամփը հերքել է այն պնդումը, թե քաղաքականությունն է որոշում իր՝ որպես գերագույն գլխավոր հրամանատարի ռազմական ռազմավարությունը։

«Միջանկյալ ընտրությունները դրա հետ որևէ կապ չունեն», — հայտարարել է նա։

Թրամփը նաև սպառնալիք է հնչեցրել Օմանի հասցեին՝ պատասխանելով Իրանի շուրջ բանակցություններում Պարսից ծոցի այս երկրի դերի մասին հարցին։ «Եթե Օմանը կանգնի մեր ճանապարհին, մենք նրանց կռմբակոծենք և կուղարկենք գրողի ծոցը», — ասել է Թրամփը։

Այնուհետև նախագահը ուշադրությունը տեղափոխել է Իսրայելի վրա։ «Կարծում եմ՝ ճիշտ կլինի, որ ես զերծ մնամ Իսրայելում տեղի ունեցող ընտրություններից, բայց ես կարող եմ ինչ-որ մեկին աջակցել», — ասել է Թրամփը։

Թրամփը նաև հայտարարել է, որ Իսրայելը չպետք է հարվածներ հասցնի Գազայի հատվածին, քանի որ շարունակվում են ծրագրի հաջորդ փուլի առաջմղման ջանքերը, որը ենթադրում է ՀԱՄԱՍ-ի զինաթափում։ «Մենք մեր հարաբերություններն ունենք ՀԱՄԱՍ-ի հետ, — ասել է Թրամփը։ — Նրանք հանձնում են զենքը»։

Չնայած այն բանին, որ Իսրայելը հրաժարվում է վստահել ՀԱՄԱՍ-ին, Թրամփը ակնարկել է, որ կկարողանա խաղաղություն կնքել ինչպես ՀԱՄԱՍ-ի, այնպես էլ Իսրայելի հետ։

Թրամփը նաև հերքել է այն մտահոգությունները, թե հակամարտությունը կարող է ծանրաբեռնել ամերիկյան զինանոցը՝ նսեմացնելով արդեն օգտագործված ամերիկյան կրակային հզորության ծավալը։ «Այն, ինչ մենք օգտագործել ենք, պարզապես չնչին բան է, — ասել է Թրամփը։ — Մենք շատ միջին դասի զենք ունենք»։

Իսրայելը ի վիճակի չէ ինքնուրույն պատերազմ վարել Իրանի դեմ և հակամարտության մեջ է մտել բացառապես ԱՄՆ-ի աջակցությամբ՝ փաստացի հանդիսանալով Վաշինգտոնի և Արևմուտքի «պրոքսի ուժը»։ Այս մասին հայտարարել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) բարձրաստիճան ներկայացուցիչ և քաղաքական վարչության պետի տեղակալ բրիգադային գեներալ Յադոլլահ Ջավանին, հաղորդում է Mehr-ը։

Ջավանիի խոսքով՝ բարձրագույն հրամանատարության վերջին նշանակումները արտացոլում են Իրանի պաշտպանական դոկտրինի նկատմամբ «տրանսֆորմացիոն» մոտեցումը։ Նոր ղեկավարները, որոնք իրանա-իրաքյան պատերազմի վետերաններ են, ավագ հրամանատարների զոհվելուց հետո մարտում ապացուցել են իրենց արդյունավետությունը։

Նա նշել է, որ Իսլամական հեղափոխության առաջնորդ այաթոլլա Սեյեդ Մոջթաբա Խամենեի նշանակումների մասին հրամանագրերը պարունակում են ներկա պայմաններին հարմարեցված ձևակերպումներ։ Որպես հեռատես մոտեցման օրինակ՝ նա վկայակոչել է «Բասիջ» ուժերի ղեկավարի պաշտոնում Հոջաթոլէսլամ Հոսեյն Թաեբի նշանակման հրամանագրի դրույթները, ներառյալ «հետախուզական ցանց» և «յուրաքանչյուր իրանցի՝ Բասիջի մարտիկ» հասկացությունները։

Ջավանին ընդգծել է, որ գեներալ-մայոր Ահմադ Վահիդիի գլխավորությամբ ԻՀՊԿ-ի հրամանատարության առջև դրված է «առավելագույն զսպում» ապահովելու և նոր դիրքավորում ձևավորելու խնդիր, որի դեպքում պաշտպանական գործողությունները կարող են նաև հարձակողական բնույթ ստանալ։

«Մենք երբեք պատերազմի նախաձեռնողը չենք եղել, սակայն քանի որ գտնվում ենք հակամարտության էպիկենտրոնում, և թշնամին հնարավորություններ է փնտրում, հակառակորդը պետք է դասեր քաղի այս հրամանագրերից և դրանց ուղերձներից. մեր զինված ուժերն անցնում են տրանսֆորմացիոն մոտեցումների», — հայտարարել է Ջավանին։

«Թշնամին պետք է իմանա, որ չի կարողանա մեր դեմ անակնկալ գործողություններ իրականացնել և մեզ անակնկալի բերել։ Հնարավոր է՝ հենց նա պետք է սպասի ռազմավարական անակնկալների», — հավելել է նա։

Saudi Aramco ընկերությունը մասնավոր բանակցությունների միջոցով ասիական մի շարք ՆՎԳ-ների հում նավթ է առաջարկում Հորմուզի նեղուցը շրջանցող ճանապարհով։ Այս մասին Reuters-ին հայտնել են իրազեկ երկու աղբյուրներ՝ նշելով, որ այդ ռազմավարությունը նման է ԱՄԷ-ի Abu Dhabi National Oil Co (ADNOC) ազգային նավթային ընկերության մոտեցմանը։

Աղբյուրների փոխանցմամբ՝ հազվադեպ քայլի շրջանակում Aramco-ն բանակցություններ է վարում գնորդների հետ ԱՄԷ-ի Ֆուջեյրայի ափերի մոտ նավից նավ (STS) բեռնաթափման միջոցով Arab Medium և Arab Heavy տեսակի նավթի մատակարարման շուրջ։ Սկզբնաղբյուրներից մեկը հստակեցրել է, որ խոսքը սեպտեմբերյան առաքումներով մատակարարումների մասին է։

Դեռևս չի հստակեցվում, թե հատկապես ինչ ճանապարհով է Aramco-ն իր բեռները հասցրել Ֆուջեյրա։ Այս առաջարկները դարձան հերթական ապացույցն այն բանի, որ Հորմուզի նեղուցի աշխատանքում տևական խափանումների ֆոնին նավթի մատակարարումները շրջանցիկ ուղիներ են գտնում։

Իրանի դեմ պատերազմի սկզբից ի վեր ընկերությունը Arab Light տեսակի նավթի արտահանումը վերաուղղորդել է նաև Կարմիր ծովում գտնվող իր Յանբու նավահանգիստ, իսկ Կարմիր ծովում Իրանի հետ կապված հութիների հարձակումներից հետո նույն տեսակի նավթն առաջարկել է Միջերկրածովյան Սիդի Քերիր եգիպտական նավահանգստից։

Հորմուզի նեղուցից և Կարմիր ծովից մատակարարումների խափանումներն Իրանի դեմ ամերիկա-իսրայելական պատերազմի և նավերի վրա եմենցի հութիների հարձակումների պատճառ են։ Դրանք կրճատել են Aramco-ի շուկայական մասնաբաժինը իրացման այնպիսի առանցքային շուկաներում, ինչպիսին Հնդկաստանն է։

Ընդհակառակը, Պարսից ծոցի Ակվատորիայից դեպի նեղուցից դուրս գտնվող ջրեր նավթի անխափան առաքումներն օգնել են ԱՄԷ-ին ավելացնել նավթի վաճառքը․ ADNOC ընկերությունը մրցույթների միջոցով իրացրել է ավելի քան 100 միլիոն բարել։

Նման պայմանավորվածությունները թույլ են տալիս ասիական նավթավերամշակման գործարաններին նավթ ստանալ առանց սեփական տանկերները նեղուց ուղարկելու։

Իրանը պատերազմի սրման դեպքում գաղտնի ծրագիր է պատրաստում, հաղորդում է The Wall Street Journal-ը։

Կալանավորված հաղորդագրություններն ու հետախուզական այլ տվյալները վկայում են իրանական կոշտ գծի առաջնորդների գործողություններում ռազմավարական տեղաշարժի մասին, որն ուղղված է ԱՄՆ-ի և նրա տարածաշրջանային դաշնակիցների համար ծախսերի բարձրացմանը։

Այն բանից հետո, երբ նախագահ Թրամփը հունիսի կեսերին Իրանի հետ փոխըմբռնման հուշագիր ստորագրեց, վարչակազմի ներկայացուցիչները մեկնեցին՝ ապահովելու այն համաձայնագրի աջակցությունը, որը, նրանց հույսով, կրկին կբացի Հորմուզի նեղուցը և սկիզբ կդնի պատերազմի ծավալների կրճատմանը։

Իրանցի և արաբ պաշտոնյաների խոսքով՝ Իրանի կոշտ գծի առաջնորդները հավաքվել են Թեհրանում և մշակել այլ ծրագիր։ Նրանք կարծում էին, որ համաձայնագիրը, հավանաբար, պարզապես ԱՄՆ-ի և Իսրայելի փորձ էր՝ մեղմելու համաշխարհային տնտեսության վրա ճնշումը և ժամանակ շահելու ապագայում ավելի հավակնոտ հարձակման համար։ Բանակցությունների վրա հույսը դնելու փոխարեն՝ նրանք վերջին երկու ամիսներն օգտագործեցին ավելի մեծ պատերազմի նախապատրաստվելու համար։

Իրանը Ֆրանսիային նախազգուշացրել է «համապատասխան միջոցների» մասին, եթե կրկնվեն այն գործողությունները, որոնք Թեհրանը գնահատում է որպես երկրի ներքին գործերին միջամտություն, հաղորդում է Tehran Times-ը.

Պատճառ են դարձել երկու ֆրանսիացի դիվանագետների գործողությունները, որոնց իրանական իշխանությունները կապել են ենթադրյալ օտարերկրյա միջամտության գործողության հետ։

Իրանի հետախուզության նախարարության հայտարարության մեջ ասվում է, որ դիվանագետները հայտնաբերվել են գաղտնի հանդիպման վայրում, երբ իրանական ուժայինները կատարում էին դատարանի որոշումը՝ ձերբակալելու երկու կասկածյալի՝ օտարերկրյա միջամտության հետ կապված գործունեության գործով։ Դիվանագետների ինքնությունը հաստատելուց հետո միջադեպի մասին տեղեկացվել է Իրանի արտաքին գործերի նախարարությանը։

Գերատեսչության տվյալներով, առգրավված փաստաթղթերի ուսումնասիրությունը բացահայտել է որոշակի անձանց որոնելու, նրանց հետ գաղտնի կապեր հաստատելու և Իրանի ներսում ու սահմաններից դուրս ցանցեր ստեղծելու նախագիծ։ Իրանական կողմը նաև պնդում է, որ քննության ընթացքում հայտնաբերված պայմանագրերը ստորագրել է Իրանում Ֆրանսիայի նախկին դեսպանը, ինչը, Թեհրանի կարծիքով, վկայում է իրանական օրենսդրության և դիվանագիտական նորմերի խախտման մասին։

Իրանի հետախուզության նախարարությունը շեշտել է, որ կասկածելի գործունեությունն իրականացվել է պատերազմի ժամանակահատվածում, և նախազգուշացրել է, որ դիվանագիտական կարգավիճակը չի կարող օգտագործվել «ապօրինի կամ միջամտողական գործունեության» համար։ Նման գործողությունների կրկնության դեպքում Թեհրանը մտադիր է ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ։

Ֆրանսիան ավելի վաղ դիվանագետների հետ վարվելակերպը անվանել էր լուրջ դիվանագիտական խնդիր։ Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար Ժան-Նոել Բարոն հայտարարել էր, որ նրանց մի քանի ժամ պահել և հարցաքննել են, իսկ նրանցից մեկը ենթարկվել է ֆիզիկական բռնության։ Իրանը մերժել է այդ մեղադրանքները։ Իրանի ԱԳՆ ներկայացուցիչ Իսմայիլ Բաղային հայտարարել է, որ դիվանագետները միջամտում էին երկրի ներքին գործերին՝ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ կապերի քողի տակ։

Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբաս Արաղչին, իր հերթին, Ֆրանսիային և եվրոպական այլ երկրներին մեղադրել է մարդու իրավունքների և միջազգային իրավունքի հարցերում «կրկնակի չափանիշներ» կիրառելու մեջ։ Ըստ նրա, Իրանի հասցեին եվրոպական քննադատությունը չի կարող դիտարկվել առանձին՝ Իսրայելին ցուցաբերվող աջակցության և տարածաշրջանում Վաշինգտոնի քաղաքականության համատեքստից դուրս։

Ուկրաինայի զինված ուժերը առաջին անգամ Մեծ Բրիտանիայի արտադրության անօդաչու թռչող սարքերով հարձակվել են Ռուսաստանի տարածքում գտնվող թիրախների վրա։ Այս մասին հայտնում է The Sunday Times-ը։ Թերթի տվյալներով՝ Ռուսաստանում արդյունաբերական և ռազմական օբյեկտների դեմ մեծ հեռահարության անօդաչու թռչող սարքերի կիրառմամբ հասցված հարվածները ավելի քան 35 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգի տնտեսական վնաս են պատճառել։ Թերթը նշում է, որ դրանք հանգեցրել են վառելիքի պակասի և որոշ շրջաններում էլեկտրաէներգիայի հովհարային անջատումների։

Թիրախների թվում եղել են նավթավերամշակման գործարաններ, ռազմածովային բազաներ, լոգիստիկ կենտրոններ և տրանսպորտային ցանցեր, այդ թվում՝ սահմանագծից ավելի քան 1600 կմ հեռավորության վրա գտնվող օբյեկտ, հաղորդում է DW-ն։

Ուկրաինայի զինված ուժերում մի քանի աղբյուրներ հաստատել են, որ վերջին վեց ամիսների ընթացքում հարձակումների ժամանակ օգտագործվել են բրիտանական ԱԹՍ-ներ։ Թիրախների թվում եղել են Վոլգոգրադի և Յարոսլավլի նավթավերամշակման գործարանները։ Հրատարակության տվյալներով՝ օրինակ, Բելգորոդի վրա հարձակման ժամանակ օգտագործվել է Nyan անօդաչու թռչող սարքը, որն արտադրվում է Ուիլթշիրում և փորձարկվել է Թագավորական ռազմածովային նավատորմի կողմից։ Nyan-ը սև հարվածային դրոն է՝ ածխածնային մանրաթելից պատրաստված, 2,9 մ թևերի բացվածքով և ավելի քան 240 կմ հեռահարությամբ։ Սա հնարավորություն է տալիս այն օգտագործել ռազմաճակատի գծի մոտ և Ուկրաինային հարակից Ռուսաստանի տարածքում գտնվող թիրախների խոցման համար։

Ժամանակակից ինժեներիան ասոցացվում է համակարգիչների, ռոբոտների, ավտոմատացված գործարանների և բարձր տեխնոլոգիական նյութերի հետ։ Սակայն բազմաթիվ սկզբունքներ, որոնցից ինժեներները օգտվում են մինչև օրս, հորինվել են հազարավոր տարիներ առաջ, գրում է Interesting Engineering-ը։

Հին վարպետները ստեղծում էին մեխանիզմներ երկնային մարմինների շարժումը հաշվարկելու համար, բարձրացնում էին հսկայական բեռներ, ջուր հասցնում քաղաքներ, ճանապարհներ անցկացնում լեռների միջով և կառուցում շինություններ, որոնք կարող էին դարեր դիմանալ։

Այս գյուտերից որոշներն այնքան ժամանակակից տեսք ունեն, որ կարելի է դրանք համարել ներկայիս տեխնոլոգիաների նախատիպեր։

Ամենատպավորիչ օրինակներից մեկը համարվում է Անտիկիթերյան մեխանիզմը, որը ստեղծվել է մոտ մ.թ.ա. 100 թվականին։ Բրոնզե ատամնանիվների բարդ համակարգը թույլ էր տալիս մոդելավորել աստղագիտական ցիկլերը և կանխատեսել խավարումները։ Այսօր այն հաճախ անվանում են աշխարհի առաջին անալոգային համակարգիչը։

Մեկ այլ հիմնարար գյուտ էր անիվն ու առանցքը, որոնք հայտնվել են Միջագետքում մոտ մ.թ.ա. 3500 թվականին։ Այս սկզբունքը թույլ տվեց էապես նվազեցնել բեռների տեղափոխման և բարձրացման համար պահանջվող ջանքերը։ Ժամանակակից տեխնիկայում այն կիրառվում է ամենատարբեր մեխանիզմներում՝ տրանսպորտային միջոցներից մինչև արդյունաբերական ռոբոտներ։

Ոչ պակաս կարևոր էին ատամնանիվներն ու մեխանիկական փոխանցումները։ Հին հունական և հռոմեական ինժեներները սովորել էին դրանց միջոցով փոխանցել շարժումը, փոխել պտույտի արագությունը և ուժի ուղղությունը։ Նույն հիմնարար սկզբունքն այսօր ընկած է ավտոմեքենաների փոխանցման տուփերի, ժամացույցների, տուրբինների և ռոբոտացված մեխանիզմների հիմքում։

Հսկայական կառույցներ կառուցելու համար հին ինժեներները ստիպված էին լուծել ևս մեկ խնդիր՝ ինչպես բարձրացնել ծանր քարերը մարդկային և կենդանական սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում։ Բլոկային համակարգերը թույլ էին տալիս վերաբաշխել ուժը և բարձրացնել զգալիորեն ավելի ծանր բեռներ։ Դրանց ժամանակակից ժառանգներն են վերամբարձ կռունկները, վերելակները և տարբեր արդյունաբերական համակարգերը։

Հին Եգիպտոսում հայտնվեցին խառատի հաստոցի վաղ ձևեր, որոնք հետագայում կատարելագործվեցին հույն և հռոմեացի վարպետների կողմից։ Սկզբունքը մնացել է գրեթե նույնը՝ նախապատրաստվածքը պտտվում է, իսկ կտրող գործիքը նրան տալիս է անհրաժեշտ ձևը։ Այսօր այս գործընթացը կատարվում է թվային ծրագրային կառավարմամբ բարձր ճշգրտության հաստոցներով։

Զարմանալի դիմացկունությամբ է առանձնանում նաև հռոմեական բետոնը։ Հռոմեացիները օգտագործում էին կրաքար և հրաբխային մոխիր՝ նավահանգիստներ, ակվեդուկներ, տաճարներ և այլ շինություններ կառուցելու համար։ Դրանցից որոշները պահպանվել են գրեթե երկու հազար տարի։ Գիտնականները մինչև օրս ուսումնասիրում են այս հին նյութի քիմիական հատկությունները՝ փորձելով հասկանալ, թե ինչպես ստեղծել ավելի դիմացկուն և էկոլոգիապես անվտանգ ժամանակակից բետոն։

Մեկ այլ նշանակալի ձեռքբերում էին հռոմեական ակվեդուկները։ Դրանք ջուրը մեծ հեռավորությունների վրա էին հասցնում բացառապես ձգողական ուժի հաշվին։ Ինժեներները հաշվարկում էին չափազանց փոքր թեքություններ և համադրում էին ջրանցքներ, թունելներ ու կամուրջներ։ Ջրի վերահսկվող շարժման այս սկզբունքը մնում է ժամանակակից ջրամատակարարման ինժեներիայի հիմքը։

Մոտ մ.թ.ա. III դարում հայտնվեց Արքիմեդի պտուտակաձև ջրաբարձրացնող մեքենան։ Պտտվող պտուտակը ջուրը վեր էր տեղափոխում գլանի ներսում։ Կառուցվածքի պարզության շնորհիվ նման սարքերը կիրառվում են նաև այսօր՝ ոռոգման, ջրահեռացման և կեղտաջրերի մաքրման համակարգերում։

Պարսկաստանի չորային շրջաններում ինժեներները ստեղծեցին կարիզներ՝ ստորգետնյա ջրային համակարգեր, որոնք ստորերկրյա ջրերը հասցնում էին բնակավայրերին և գյուղատնտեսական հողերին։ Ջուրը շարժվում էր թեթևակի թեք ստորգետնյա թունելներով, ինչի շնորհիվ գոլորշիացումը նվազագույն էր։ Ըստ էության, դա էներգաարդյունավետ ջրամատակարարման համակարգ էր, որը պոմպեր չէր պահանջում։

Ինկերի ճանապարհային համակարգը լեռների, հովիտների և անապատների միջով ձգվում էր մոտ 40 հազար կիլոմետր։ Ինժեներները օգտագործում էին քարե շարվածք, աստիճաններ, հենապատեր, կախովի կամուրջներ և ջրի հեռացման բարդ համակարգեր։ Ընդ որում, այդ քաղաքակրթությունը գրեթե չէր օգտագործում անիվավոր տրանսպորտ և չուներ երկաթե գործիքներ։

Չինաստանում մ.թ. 132 թվականին գիտնական Չժան Հենը ստեղծեց երկրաշարժերի հայտնաբերման սարք։ Նրա բրոնզե անոթն ուներ ներքին մեխանիզմ, որը պետք է ցույց տար, թե որ ուղղությունից էին եկել ստորգետնյա ցնցումները։ Սա առաջին հայտնի օրինակներից մեկն էր՝ անտեսանելի բնական երևույթը չափելի ազդանշանի վերածելու փորձի։

Աստղադիտակը, որն առաջացել էր անտիկ աշխարհում և հետագայում զգալիորեն կատարելագործվել իսլամական աշխարհի գիտնականների կողմից, թույլ էր տալիս որոշել երկնային մարմինների դիրքը, հաշվել ժամանակն ու լայնությունը և լուծել տարբեր աստղագիտական խնդիրներ։ Ըստ էության, բարդ աստղագիտական հաշվարկները վերածվել էին կոմպակտ մեխանիկական գործիքի հետ աշխատանքի։

Եվս մեկ հնագույն օպտիկական սկզբունք ծանոթ է յուրաքանչյուր լուսանկարչի։ Կամերա օբսկուրան հայտնի էր Հին Չինաստանի և Հունաստանի մտածողներին․ մութ տարածք փոքր անցքով ներթափանցող լույսը ստեղծում է արտաքին աշխարհի շրջված պատկեր։ Հետագայում հենց այս էֆեկտը դարձավ լուսանկարչության և օպտիկայի հիմնարար սկզբունքներից մեկը։

Որոշ հին տեխնոլոգիաներ ունեին նաև ռազմական կիրառություն։ Բյուզանդական կայսրությունում մոտ VII դարից օգտագործվում էր առեղծվածային նյութ, որը հայտնի է որպես հունական կրակ և որը, ըստ պատմական վկայությունների, կարող էր շարունակել այրվել ջրի վրա։ Դրա ճշգրիտ բաղադրությունը մինչև օրս անհայտ է։

Վերջապես, այսպես կոչված «բաղդադյան մարտկոցը»՝ կավե անոթը պղնձե գլանով և երկաթե ձողով, երբեմն դիտարկվում է որպես էլեկտրական հոսանքի հնարավոր հնագույն աղբյուր։ Եթե կառուցվածքը լցվեր թթվային հեղուկով, այն իսկապես կարող էր աշխատել պարզ գալվանական տարրի սկզբունքով։ Սակայն արտեֆակտի նշանակությունը շարունակում է մնալ վեճերի առարկա, ուստի այն իսկական հնագույն մարտկոց համարել դեռևս հնարավոր չէ։

Հին ինժեներները չունեին համակարգիչներ, թվային մոդելավորում, էլեկտրական շարժիչներ և ստանդարտացված արտադրություն։ Բայց նրանք ունեին այն, ինչը մինչև այսօր մնում է ինժեներիայի հիմքը՝ դիտարկելու, փորձարկելու և սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում գործնական լուծումներ գտնելու կարողությունը։

Նրանց բազմաթիվ գյուտերը չի կարելի անվանել ժամանակակից տեխնիկայի պարզունակ նախորդներ։ Դրանք կոնկրետ խնդիրների ինքնուրույն և հաճախ չափազանց բարդ լուծումներ էին։ Եվ ամեն անգամ, երբ ատամնանիվը պտտվում է, պոմպը ջուր է բարձրացնում կամ կամուրջը դիմանում է ծանրաբեռնվածությանը, մենք առնչվում ենք այն սկզբունքներին, որոնք արդեն մի քանի հազար տարվա պատմություն ունեն։

Իրանի խորհրդարանը 183 ձայնի մեծամասնությամբ հավանություն է տվել օրինագծին, որը միտված է երկիր օտարերկրյա հետախուզական ծառայությունների, պետությունների և արտասահմանյան կազմակերպությունների ներթափանցմանը հակազդելուն, հաղորդում է Tasnim-ը։

Ինչպես հայտնել է խորհրդարանի նախագահության խոսնակ Աբաս Գուդարզին, փաստաթուղթը քննարկվել է այսօրվա նիստում՝ մասննագիտական հանձնաժողովի զեկույցի ներկայացումից և օրինագծի կողմնակիցների ու ընդդիմախոսների ելույթներից հետո։

Ազգային անվտանգության և արտաքին քաղաքականության հանձնաժողովի ներկայացուցիչ Հասան Քաշքավին հայտարարել է, որ Իրանում արդեն գոյություն ունի լրտեսության վերաբերյալ օրենսդրություն, սակայն մինչև այժմ իրավական բաց էր պահպանվում «օտարերկրյա ազդեցության» հարցերում։

Ըստ նրա, նոր օրինագիծը կոչված է ստեղծելու հստակ իրավական մեխանիզմներ օտարերկրյա միջամտության բացահայտման, կանխարգելման և կասեցման համար։ Փաստաթուղթը մշակվել է բոլոր համապատասխան պետական գերատեսչությունների մասնակցությամբ, իսկ դրա մանրամասն քննարկումը սկսվել էր դեռևս 12-օրյա պատերազմից առաջ։