ԱՄՆ-ի հետ պատերազմի սկսվելուց կես տարի անց Իրանը հայտնվել է մի իրավիճակում, երբ չի կարող արտահանման համար դուրս բերել նույնիսկ մեկ բարել նավթ. նավթը, որը դեռևս վաճառվում է նախկինում բեռնված տանկերներից, շուտով կսպառվի. բյուջեի եկամուտները, որոնք մեկ երրորդով կախված են նավթադոլարներից, կտրուկ նվազում են. գնաճը արագանում է, ռիալի փոխարժեքը սահմանում է նոր հակառեկորդներ, իսկ տնտեսությունը ավելի ու ավելի խորն է ընկղմվում ճգնաժամի մեջ։ ԱՄՀ-ի կանխատեսմամբ՝ Իրանի ՀՆԱ-ն այս տարի կնվազի 5,4%-ով։ Սա կլինի ամենավատ արդյունքը 1980-ականներից ի վեր, երբ իսլամական հեղափոխությունից հետո այաթոլլաները պատերազմում էին Իրաքի դեմ, որի ընթացքում երկու երկրներն էլ հարձակվում էին միմյանց հարյուրավոր տանկերների վրա։
Հուլիսի կեսերին ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի շրջափակման վերսկսումից հետո ոչ մի իրանական տանկեր չի կարողացել այն հաղթահարել, գրում է The Wall Street Journal-ը՝ հղում անելով նավերի հետևման Kpler ծառայության տվյալներին։ Նավթը փոքր ծավալներով բեռնվում է տանկերների վրա, սակայն դրանք մնում են շրջափակված Պարսից ծոցում։
Իրանը շարունակում է նավթ վաճառել այն նավերից, որոնք գտնվում են շրջափակումից դուրս։ Սակայն դրա ծավալը հուլիսի կեսերից կրճատվել է 90 մլն բարելից մինչև 29 մլն բարել։ Վաճառքի ներկայիս տեմպերով (օրական մոտ 1 մլն բարել) այն կարող է ամբողջությամբ սպառվել արդեն մեկ ամսից, գնահատում է Kpler-ը։ Իսկ մատակարարված խմբաքանակների դիմաց վճարումները կդադարեն մուտք գործել մինչև դեկտեմբերի կեսերը։
Չկարողանալով հաղթահարել Իրանին մարտի դաշտում և բանակցությունների սեղանի շուրջ՝ Վաշինգտոնը խաղադրույք է կատարել տնտեսական շրջափակման վրա։ Կաշխատի՞ արդյոք դա՝ դեռ պարզ չէ։ Պարսից ծոցի երկրների պաշտոնյաներն ու վերլուծաբանները զգուշացնում են, որ պատժամիջոցների խստացումը կարող է, հակառակը, հրահրել Իրանի կողմից ագրեսիայի ուժեղացում, գրում է WSJ-ը։ Երեքշաբթի Թեհրանի կողմից աջակցվող Եմենի հութիները հայտնել են, որ անօդաչու սարքերով և բալիստիկ հրթիռներով հարվածել են Սաուդյան նավթային պետական Saudi Aramco ընկերության օբյեկտներին՝ դա անվանելով լայնածավալ գործողություն։
Սակայն երկրին գնալով ավելի դժվար է դիմակայել ԱՄՆ-ի տնտեսական ճնշմանը, Reuters-ին տված զրույցում ընդունել են երեք բարձրաստիճան իրանական աղբյուրներ։ Թեև Իրանը վաղուց է ապրում պատժամիջոցների տակ, այժմ այն հայտնվել է ավելի խոցելի վիճակում՝ արտարժույթի և ներմուծվող ապրանքների հասանելիության կորստի պատճառով։ ԱՄՆ-ը ընդլայնել է երկրորդային պատժամիջոցները, որոնք ուղղված են Իրանի հետ բիզնես անող երկրների դեմ, արգելել է դոլարային գործարքների քլիրինգը, որն անհրաժեշտ է թե՛ նավթի վաճառքի, թե՛ կարևոր ապրանքների և հումքի ներմուծման ֆինանսավորման համար, ինչպես նաև փակում է ֆինանսավորման այն ուղիները, որոնցից Թեհրանը երկար ժամանակ օգտվում էր արտերկրում։
Արդյունքում պատժամիջոցները շրջանցելու սովորական եղանակները՝ մաքսանենգությունը, առևտուրը կեղծ ընկերությունների միջոցով, նավթի արտահանումը ստվերային նավատորմով, չափազանց թանկ են դարձել, ասում են Reuters-ի աղբյուրները։
Սովորական առևտուրն էլ է կրճատվում։ Դրա զգալի մասը իրականացվում էր ԱՄԷ-ի միջոցով, սակայն այն գրեթե դադարել է այն բանից հետո, երբ օգոստոսին Աբու Դաբին հայտարարեց Իրանի հետ ֆինանսական և տնտեսական գործառնությունները դադարեցնելու մասին։ Փոքրածավալ մատակարարումները առայժմ շարունակվում են միայն կեղծ ընկերությունների միջոցով, նշում է WSJ-ը։
