Category: YN.am

«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Հայաստանի իշխանությունների մշակութային քաղաքականությունը վերջին տարիներին ավելի շատ հարցեր է առաջացնում, քան պատասխաններ տալիս։ Մի կողմից՝ պետական հաստատություններում Արցախի հիշատակումը, խորհրդանիշների ցուցադրումը կամ նրա մշակութային ժառանգության ներկայացումը դառնում են ճնշումների, անգամ պաշտոնանկությունների պատճառ, մյուս կողմից՝ նույն պետությունը պետական միջոցներով շարունակում է ֆինանսավորել Արցախի մշակույթի պահպանման ծրագրերը։

Սա պարզապես հակասություն չէ, այլ պետական քաղաքականության երկակիության հերթական դրսևորումն է։

«Ժողովուրդ» օրաթերթի իրազեկ աղբյուրների փոխանցմամբ՝ իշխանական շրջանակներում շարունակում է գերակշռել այն մոտեցումը, ըստ որի՝ պետական հիմնարկներում պետք է բացառվեն Արցախի պետականությանն ու խորհրդանիշներին առնչվող ցանկացած դրսևորումներ։ Սակայն պետական փաստաթղթերը բոլորովին այլ պատկեր են արձանագրում։

Վերջին ամիսներին տեղի ունեցած մի շարք աղմկահարույց դեպքերն այդ հակասության ամենախոսուն օրինակներն են։ Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրեն Էդիտա Գզոյանի պաշտոնանկության շուրջ հանրային քննարկումների պատճառներից մեկը դարձավ այն, որ նա ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին նվիրել էր Արցախի մասին գիրք։ Սարդարապատի դպրոցի նախկին տնօրեն Կարինե Սմբատյանը հեռացվեց աշխատանքից, քանի որ հրաժարվել էր դպրոցից հեռացնել Արցախի դրոշը։ Իսկ Երևանի Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի անվան երաժշտական դպրոցում ցուցահանդեսի ժամանակ տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատարը տաղավարից հեռացրեց աշակերտի պատրաստած Ստեփանակերտի «Մենք ենք մեր լեռները» («Տատիկ-պապիկ») հուշակոթողի ձեռագործ աշխատանքը։

Այս ամենը տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը բազմիցս հայտարարել է, որ պետական հաստատություններում Արցախի դրոշի, Արցախի պետականության կամ դրան առնչվող խորհրդանիշների ներկայացումը չի համապատասխանում պետության որդեգրած քաղաքականությանը։ Նրա ձևակերպմամբ՝ այլևս վերադարձ չի լինելու «Ղարաբաղյան շարժման» գաղափարախոսությանը։

Սակայն հենց այստեղ էլ առաջանում է ամենակարևոր հարցը։

«Ժողովուրդ» օրաթերթին ուշագրավ տեղեկություններ են հայտնի դարձել։ Եթե պետական հիմնարկներում Արցախի մշակութային ժառանգության ներկայացումը համարվում է անընդունելի, ապա ինչպե՞ս է ստացվում, որ նույն Հայաստանի Հանրապետությունը՝ ԿԳՄՍ նախարարության միջոցով, 2023-2027 թվականների մշակութային ռազմավարության շրջանակում պետական միջոցներ է հատկացնում «Արցախի մշակույթի պահպանման կենտրոն» հասարակական կազմակերպությանը։

Այս մասին հիշեցնում է նաև կազմակերպության տնօրեն Ապրես Մարգարյանը՝ նշելով, որ ՀՀ կառավարության հաստատած 2023-2027 թվականների մշակույթի պահպանության, զարգացման և հանրահռչակման ռազմավարությամբ Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված հայերի մշակութային իրավունքների պաշտպանությունը, ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանումը, գույքագրումն ու սերունդներին փոխանցումը ճանաչվել են պետական առաջնահերթություն։

Այսպիսով, ստացվում է ակնհայտ իրարամերժ իրավիճակ. նույն պետությունը մի ձեռքով ֆինանսավորում է Արցախի մշակույթի պահպանությունը, իսկ մյուս ձեռքով պատժում է մարդկանց՝ հենց այդ մշակութային ժառանգությունը ներկայացնելու կամ դրա խորհրդանիշները պահպանելու համար։

Եթե Արցախի մշակույթի պահպանումը պետական առաջնահերթություն է, ապա ինչո՞ւ են այդ թեմայով նախաձեռնությունները պետական հաստատություններում արժանանում պատժի։ Իսկ եթե դրանք հակասում են պետական քաղաքականությանը, ապա ինչո՞ւ է պետությունը շարունակում ֆինանսավորել դրանք պետական բյուջեից, այսինքն՝ հարկատուների միջոցներով։

Այս հարցերը մինչ օրս պատասխան չեն ստացել։

Պետական քաղաքականությունը չի կարող հիմնված լինել երկակի չափանիշների վրա։ Այն չի կարող միաժամանակ խրախուսել և պատժել նույն երևույթը՝ կախված նրանից, թե որտեղ և ում կողմից է այն դրսևորվում։ Նման գործելաոճը ոչ միայն ստեղծում է իրավական և քաղաքական անորոշություն, այլև խարխլում է հանրային վստահությունը պետական ինստիտուտների նկատմամբ։

Արցախի մշակութային ժառանգությունը քաղաքական ճաշակի կամ պահի թելադրանքի հարց չէ։ Այն հայկական մշակութային ժառանգության անբաժանելի մասն է, որի պահպանությունը Հայաստանի Հանրապետությունն իր իսկ ռազմավարական փաստաթղթերով ճանաչել է պետական առաջնահերթություն։

Հետևաբար, իշխանությունները պարտավոր են վերջապես հստակեցնել, թե որն է իրական պետական քաղաքականությունը՝ Արցախի մշակույթի պահպանո՞ւմը, թե՞, ընդհակառակը, դրա խորհրդանիշների և դրսևորումների սահմանափակումը։

Եվ այս ամենի ֆոնին չպետք է անտեսել ևս մեկ կարևոր հանգամանք։ Մինչ Հայաստանի իշխանությունները շարունակում են հակասական ազդակներ փոխանցել սեփական հասարակությանը, Ադրբեջանը օկուպացված Արցախում հետևողականորեն ոչնչացնում է հայկական մշակութային ժառանգությունը։ Տարբեր միջազգային և մասնագիտական գնահատականների համաձայն՝ ավերվել կամ լրջորեն վնասվել են եկեղեցիներ, հարյուրավոր և նույնիսկ հազարից ավելի պատմամշակութային հուշարձաններ, իսկ մի շարք բնակավայրեր հիմնահատակ վերացվել են։

Այս պայմաններում առավել անհասկանալի է դառնում, թե ինչու է հայկական մշակութային ինքնության պահպանման հարցը Հայաստանի ներսում երբեմն ընկալվում ոչ թե որպես պետական առաջնահերթություն, այլ որպես խնդրահարույց կամ անցանկալի երևույթ»։

Մանրամասները՝ «Ժողովուրդ» օրաթերթի այսօրվա համարում:

Կիևում և Ուկրաինայի այլ քաղաքներում բողոքի ցույցեր են սկսվել՝ ի պաշտպանություն պաշտպանության նախարար Միխայիլ Ֆյոդորովի, որի սպասվող հրաժարականի մասին հայտնի է դարձել նախօրեին։

Ուկրաինայի մայրաքաղաքում ակցիայի մասնակիցները հավաքվել են Իվան Ֆրանկոյի անվան հրապարակում։ Ինչպես գրում է «Սուսպիլնե»-ն, ցույցի մասին հայտարարել էր վետերան և նախկին մարտական բժիշկ Դմիտրի Կոզյատինսկին։ Մարդիկ եկել են պաստառներով՝ վանկարկելով «Վերադարձրե՛ք Ֆյոդորովին», «Ամո՛թ», «Սիրսկի՛, հրաժարական տուր» կարգախոսները։

Ակցիաներ են սկսվել նաև Իվանո-Ֆրանկովսկում, Վինիցայում, Լուցկում, Խմելնիցկիում, Լվովում, Ուժգորոդում, Դնեպրում, Տերնոպոլում և Օդեսայում։

Ֆյոդորովի սպասվող հրաժարականի ֆոնին Ուկրաինայի զինված ուժերի Ռազմաօդային ուժերի հրամանատարի տեղակալի պաշտոնից ազատվելու զեկուցագիր է ներկայացրել գնդապետ Պավել Ելիզարովը։ Նա իր այս որոշումն ուղղակիորեն կապել է նախարարի պաշտոնանկության հետ.

«Ցավոք, պատերազմի հինգերորդ տարում ես Ուկրաինայի զինված ուժերից զորացրվելու զեկուցագիր գրեցի։ Կարծում եմ՝ Միխայիլ Ֆյոդորովի պաշտոնանկությունը մեծ չարիք է երկրի պաշտպանական ներուժի համար։ Փա՛ռք Ուկրաինային»։

Ինչպես նշում է Ուկրաինսկայա պրավդան, Ելիզարովին ՈւԶՈւ Ռազմաօդային ուժերի հրամանատարի տեղակալի պաշտոնում հունվարին նշանակել էր հենց Ֆյոդորովը։

Միխայիլ Ֆյոդորովը պաշտպանության նախարար էր նշանակվել 2026 թվականի հունվարին։ Նրա հրաժարականի մասին պաշտոնապես դեռ չի հաղորդվել, սակայն նախարարը փաստացի հաստատել է իր հեռանալը՝ սոցցանցերում գրելով. «Մեծ պատիվ էր պաշտպանության նախարարի պաշտոնում ծառայել ուկրաինացի ժողովրդին»։

Ֆյոդորովի հրաժարականը տեղի է ունենում Ուկրաինայի կառավարությունում կադրային փոփոխությունների ֆոնին։ Հուլիսի 14-ին Գերագույն ռադան ընդունել էր վարչապետ Յուլիա Սվիրիդենկոյի հրաժարականը։ Ակնկալվում է, որ նախարարների կաբինետի նոր կազմը կհայտարարվի հինգշաբթի՝ հուլիսի 16-ին։ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին Ռադայի հաստատմանն է ներկայացրել «Նաֆտոգազ»-ի ղեկավար Սերգեյ Կորեցկու թեկնածությունը։

Հուլիսի 15-ին առեղծվածային ու ողբերգական դեպք է տեղի ունեցել Երևանում։

Ժամը 22:20-ի սահմաններում ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Էրեբունու բաժնում օպերատիվ տեղեկություններ են ստացվել, որ Նոր Արեշի 35-րդ փողոցում գտնվող շենքերից մեկի բակում դի կա։

Shamshyan.com-ի տեղեկություններով, տեղում պարզվել է, որ տեղեկությունը հավաստի է, և նշված շենքի բակում հայտնաբերվել է նույն շենքի բնակիչ, 27-ամյա Միսակ Վ.-ի դին։

Դեպքի փաստով քննչական բաժնում նախաձեռնվել է քրեական վարույթ։ Ֆոտոլրագրողի տեղեկություններով՝ մահացածը գտնվում էր տնային կալանքի տակ և 6-րդ կամ 8-րդ հարկի պատուհանից անզգուշաբար ընկել է։

Ուկրաինայի անօդաչու համակարգերի ուժերի հրամանատար Ռոբերտ «Մադյար» Բրովդին հայտարարել է, որ ուկրաինական ծովային դրոնները գիշերը Սև ծովում հարվածել են ռուսական 20 նավի։

Նրա խոսքով՝ «MoLoChKa» գործողությունը Ազովի ծովից տեղափոխվել է Սև ծով։ Բրովդին հայտնել է, որ հարվածների թիրախում եղել են 17 նավթատար, 2 գազատար և 1 քարշակ։

Ուկրաինական կողմը պնդում է, որ այդ նավերը ներգրավված են Ռուսաստանի ռազմական լոգիստիկայում։ Հայտարարությունները անկախ կերպով չեն հաստատվել, իսկ Ռուսաստանը դեռ չի մեկնաբանել դրանք։

Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Մուլտի Վելնես»-ի շենքն անցել է Երևանի քաղաքապետարանին, տեղեկությունը Factor.am-ի հետ զրույցում հաստատել է Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը։

«Շենքը կառուցված է եղել համայնքային տարածքի վրա, կառուցված է խախտումներով, կողմերից մեկը՝ Երևանի քաղաքապետարանը խզել է պայմանագիրն ու շենքը ամբողջությամբ անցել է քաղաքապետարանին»,- ասել է նա։

Ավինյանը նշել է, որ առաջիկայում այս մասին հայտարարությամբ հանդես կգան։

«Այնտեղ մարզվողների իրավունքները պետք է պաշտպանվեն, կարծում եմ՝ շարունակելու է դեռևս գործել որպես մարզման կենտրոն՝ որոշակի սոցիալական կոմպոնենտներ հաշվի առնելով»,- ասել է Ավինյանը։

Ակտիվիստ Արամ Մանուկյանը ֆեյսբուքյան էջում անդրադառնալով քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանի տարածած տեսանյութին՝ գրել է․ «Սրանք շատանում են»։

Օրերս Նկարչի տանը տեղի ունեցավ սկսնակ նկարիչ Տիգրան Ղևոնդյանի անհատական ցուցահանդեսը։ Նկարիչը ինքնուս է և նկարելը համարում է ինքնարտահայտման միջոց։ 

Ձեզ ենք ներկայացնում նկարչի աշխատանքներից մի քանիսը՝ վերջինիս մեկնաբանությամբ։ 

1)Նկարը կոչվում է «Զույգ»։ Երբ զույգը ձևավորված է, այն դառնում է մի ամբողջություն, դրա համար կնոջ և տղամարդու կիսադեմեր են պատկերված։ Նրանք գտնվում են ձվաձև մարմնի մեջ, իսկ ձուն, ինչպես հայտնի է, ամենաամուր կոնստրուկցիաներից մեկն է, որ արարել է մայր բնությունը։ Այն խորհրդանշում է իրական զույգի սիրո ամրությունը՝ պաշտպանված կյանքի ցանկացած հորձանուտներից։

2) Նկարը կոչվում է «Կյանքի ծաղիկներ»։ Միտքն առաջացել է «երեխաները կյանքի ծաղիկներն են» ռուսական արտահայտությունից։ Նկարի ստորին հատվածում պատկերված կանաչ բույսերը խորհրդանշում են ընտանիքներ, մանկատներ, տատ ու պապեր, մայրեր և հայրեր, ովքեր դաստիարակչության, կրթության առաջին աղբյուրներն են։ Դրանք ներկայացված են տարատեսակ ծաղիկների տեսքով, իսկ նրանցից պոկվող թերթիկները հենց իրենք` երեխաներն են, որոնք կերպարանափոխվում են փոքրատեսակ թռչունների, ապա ոչ հզոր թռչունների` դպրոցական, ուսանող, այնուհետև անցնելով ուսման և կյանքի փորձությունները՝ կայանում են որպես հզոր թռչուններ` արծիվ, ալբատրոս և բազե։

3) Նկարը կոչվում է «Ծնունդ»։ Այնտեղ պատկերված է հղի կին, որն իր արգանդում անգամ մանուկին գրկած է պահում ։ Այս խորհուրդը կնոջ ողջ կյանքում իր հետ է լինում․ մայրը նույնիսկ զառամյալ տարիքում գրկում, փայփայում, պաշտպանում է իր զավակին։ Նկարի միջոցով փորձում եմ երախտագիտությունս փոքր-ինչ հայտնել մորս, իմ ճանաչած բոլոր մայրերին, որոնց առաջ խոնարհվում եմ ընդմիշտ։

4) Նկարը կոչվում է «Իրականությունների բազմություն»։ Ոգեշնչվել եմ ֆանտաստիկ գրականություն ընթերցելիս և նույն ժանրի ֆիլմեր դիտելիս։
Նկարը պատկերելիս փորձում էի միաձուլված և միևնույն ժամանակ միմյանցից փոքր-ինչ տարբերվող նախշեր զետեղել, ինչի արդյունքում ծագեց պատկերը, որն ինձ հիշեցնում է «Միջաստղային ճամփորդություն» (անգլ՝․ Interstellar) գիտաֆանտաստիկ ֆիլմից դրվագներ։
Մենք բոլորս առօրյա կյանքում հանդիպում ենք տարբեր իրականությունների, երազներում տեսնում սեփական կյանքն այլ կերպ․․․

5) Նկարը կոչվում է «Առօրյա կյանք» , որտեղ պատկերված են մանկական խաղալիք, հեռուստացույց, ավտոմեքենա, դրամապանակ, թեյնիկ, սանր, կաթսա․․․ Դրանք բոլորն առօրյա կյանքում մեզ անհրաժեշտ իրեր են։ Նկարի միջոցով առաջարկում եմ դիտել այդ ամբողջն այլ տեսանկյունից, որը միգուցե թույլ տա կտրվել առօրյա իրականությունից, մի քիչ վեր ճախրել, այսինքն` գտնել հանդարտություն, գիտակցել, որ դրանք ընդամենը իրեր են և առօրյա երևույթներ, որ ուժեղ հոգու համար ցանկացած իրադրություն հաղթահարելի է։

Այսօրվանից մեր երկիր ներթափանցում են ցուրտ օդային հոսանքներ, ջերմաստիճանը կնվազի 4-ից 5 աստիճանով։ Առաջիկա 10 օրերին սաստիկ շոգեր չեն կանխատեսվում։ Այս մասին հայտնել է ՇՄՆ հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի տնօրենի տեղակալ Գագիկ Սուրենյանը։

Իրանը թույլ է տվել ԱՄՆ քաղաքացուն, որը 2024 թվականի դեկտեմբերին անօրինական կերպով ձերբակալվել էր քնկոտ Ջո Բայդենի «նախագահության» ժամանակ, լքել երկիրը։ Այս մասին հայտարարել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը։

«Նա այժմ անվտանգ է Իրանից դուրս և լավ վիճակում է։ Միացյալ Նահանգները բարձր է գնահատում Իրանի այս բարի կամքի դրսևորումը», – նշել է նա։