Կառավարության ծրագրի հնարավորությունն ու փաստացի իրացման ցուցանիշը․ Նազելի Բաղդասարյանի հայտարարության ստուգումը

Օգոստոսի 19-ին Ազգային ժողովում ունեցած ելույթի ժամանակ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ աշխատանքի և բարեկեցության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Նազելի Բաղդասարյանը, խոսելով աղքատության հաղթահարմանն ուղղված միջոցառումների, մասնավորապես՝ անհուսալի վարկեր ունեցող անձանց տնտեսական ակտիվության խթանման ծրագրի մասին, ասել է, որ կառավարությունն այդ ծրագրով հնարավորություն է տվել վարկային վատ պատմություն ունեցող քաղաքացիներին աշխատանքի միջոցով մարել իրենց պարտավորությունները․ 

«Մարդը հնարավորություն ունի իր աշխատանքի միջոցով, եկամտային հարկի վերադարձի միջոցով (և մյուս բացը լրացվում է արդեն կառավարության կողմից) իր վարկային պարտավորությունը մարելու»։

Պատգամավորը նաև նշել է, որ «․․․ նախատեսվել էր 3000 շահառուի եկամտային հարկի չափով աջակցություն ուղղել վարկային պարտավորության մարմանը»։

«Փաստերի ստուգման հարթակն» ուսումնասիրել է պատգամավորի նշած՝ կառավարության ընձեռած հնարավորության փաստացի իրացման ցուցանիշը և արձանագրել, որ այն զգալիորեն ցածր է կառավարության սկզբնական ակնկալիքից․ մինչ օրս ծրագրից օգտվել է 11․241 մարդ՝ ծրագրի մեկնարկին կառավարության ակնկալած շուրջ 131․000 շահառուի 8.6%-ը։ 

Ինչ վերաբերում է Ն․ Բաղդասարյանի նշած 3000 շահառուներին, ապա այն ոչ թե ծրագրով նախատեսված շահառուների ընդհանուր թիվն է, այլ ծրագրի առաջին եռամսյակի ֆինանսական հաշվարկում նախատեսված շահառուների ցուցանիշը։ Մինչդեռ ծրագրի մեկնարկին կառավարությունն ակնկալում էր շուրջ 131․000 շահառուի մասնակցություն։

Հնարավորությունը տրվել է, իսկ որքանո՞վ է այն իրացվել

Նազելի Բաղդասարյանն իր ելույթում շեշտել է, որ կառավարությունն անհուսալի վարկ ունեցող քաղաքացիներին հնարավորություն է տվել աշխատանքի միջոցով մարելու իրենց պարտավորությունները։ Սակայն պատգամավորի խոսքում չի ներկայացվել, թե որքանո՞վ է այդ հնարավորությունը փաստացի իրացվել։

Ծրագրի իրականացման տվյալները ցույց են տալիս զգալիորեն ավելի ցածր ներգրավվածություն։

2025թ. նոյեմբերի 10-ի դրությամբ՝ ծրագրից օգտվել էր 7․717 անձ՝ պոտենցիալ շահառուների մոտ 6%-ը։

2026թ. մարտի դրությամբ՝ ծրագրից օգտվել էր 9․726 անձ՝ կառավարության ակնկալած շահառուների 7.4%-ը։

2026թ. օգոստոսի 20-ի դրությամբ՝ ծրագրից օգտվել է 11․241 անձ՝ կառավարության ակնկալած 131․000 շահառուի շուրջ 8.6%-ը։ 

Կառավարության սպասումներն ու իրական պատկերը․ անհուսալի վարկերի ծրագրի շահառու է դարձել կանխատեսված թվի 6%-ը

Քանի՞ շահառու էր ակնկալում կառավարությունը 

Կառավարությունը «Անհուսալի վարկեր ունեցող անձանց տնտեսական ակտիվության խթանման միջոցառումը» հաստատել է 2024թ. դեկտեմբերի 12-ին։ Ծրագրի նպատակն էր անհուսալի վարկային պարտավորություններ ունեցող անձանց խրախուսել անցնել ֆորմալ զբաղվածության՝ միաժամանակ աջակցելով նրանց վարկային պարտավորությունների մարմանը։  

Ծրագիրը ներկայացնելիս աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախկին նախարար Նարեկ Մկրտչյանը հայտնել էր, որ 2024թ. հոկտեմբերի 1-ի դրությամբ Հայաստանում անհուսալի վարկ ունեցող շուրջ 341․000 ֆիզիկական անձ կա։ Նրանցից ծրագրի պայմաններին համապատասխանող թիրախային խումբը գնահատվում էր շուրջ 218․000 մարդ։

«Ակնկալվում է, որ միջոցառման շահառու կհանդիսանա թիրախային խմբի շուրջ 60 տոկոսը կամ 131․000 անձ»,- նշված է կառավարության տարածած հաղորդագրության մեջ։ 

Ն․ Բաղդասարյանի նշած 3000-ը ծրագրով նախատեսված կամ ակնկալվող շահառուների ընդհանուր թիվը չէր։ Այս թիվն, ըստ էության, շրջանառվել է   ծրագրի իրականացման սկզբնական փուլի ֆինանսական հաշվարկում, ըստ որի` 2025թ. մարտի 6-ին կառավարությունը ծրագրի առաջին եռամսյակի համար հատկացրեց 121.5 մլն դրամ՝ շուրջ 3000 շահառուի հաշվարկով։

Ի սկզբանե կառավարությունն ակնկալում էր, որ ակնկալված ցուցանիշին հնարավոր կլինի հասնել մինչև 2026թ. հունվարի 31-ը։ Այդ ժամկետը, սակայն, կառավարությունը հետագայում երկարաձգեց՝ վերջնաժամկետ սահմանելով մինչ 2026թ․-ի դեկտմեբերի 31-ը։ 

Անհուսալի վարկերի ծրագիրը՝ մեկ տարի անց․ արդյունքները սպասումներից բազմապատիկ ցածր են

Այսպիսով, Նազելի Բաղդասարյանի շեշտած՝ կառավարության կողմից քաղաքացիներին ընձեռված հնարավորությունից ծրագրի ավարտից 4 ամիս առաջ օգտվել է 11․241 անձ՝ կառավարության ակնկալած 131․000 շահառուի շուրջ 8.6%-ը, իսկ շահառուների թվի աճի տեմպը շարունակում է դանդաղ մնալ․ 2025թ. նոյեմբերից մինչև 2026թ. օգոստոս՝ ավելի քան 9 ամսում ծրագրին միացել է ընդամենը 3․500 նոր շահառու։ 

Գայանե Մարկոսյան