ԱրթՈՒՐ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ ԲԱՑ ՆԱՄԱԿԸ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻՆ․ «ԻՄ ԵՐԿՐՈՒՄ ԻՆՁ ԳԵՐՈՒ ՊԵՍ ԵՄ ԶԳՈՒՄ»

ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ

ՀՀ վարչապետին, Nikol Pashinyan / Նիկոլ Փաշինյան,

Ազգային ժողովի պատգամավորներին, իրավապաշտպան կառույցներին և հանրությանը

Արթուր Հովհաննեսի Մկրտչյանի անունից

Ես՝ Արթուր Հովհաննեսի Մկրտչյանս, ներկայումս ազատազրկման մեջ գտնվելով, ստիպված եմ հրապարակայնորեն դիմել Հայաստանի Հանրապետության ղեկավարությանը, պատգամավորներին, իրավապաշտպան կազմակերպություններին և բոլոր նրանց, ում համար մարդու արժանապատվությունն ու արդար դատաքննության իրավունքը պարզապես հայտարարություններ չեն։

Իմ համոզմամբ՝ իմ քրեական գործով տեղի են ունեցել էական խախտումներ, իսկ գործի հանգամանքները չեն ստացել լիարժեք և անաչառ գնահատական։ Ես չեմ խնդրում որևէ մեկին օրենքից վեր դասել ինձ։ Ես պահանջում եմ, որ իմ նկատմամբ նույնպես կիրառվեն նույն իրավական չափանիշները, որոնք պարտավոր են գործել յուրաքանչյուր քաղաքացու համար։

Գործի առանցքային հանգամանքներից մեկը իմ՝ ամբիոնի վարիչի և դասախոսի կարգավիճակների սխալ նույնացումն է։ Ուսանողի գիտելիքների ստուգումը, քննության ընդունումը և գնահատումը, համապատասխան կարգով դրանք ինձ վերապահված լինելու դեպքում, իմ դասախոսական աշխատանքի շրջանակի գործառույթներ են։ Ամբիոնի վարիչի կազմակերպչական և վերահսկողական պարտականությունները ինքնին չեն նշանակում, թե յուրաքանչյուր քննություն ընդունելիս ես գործում էի հենց ամբիոնի վարիչի պաշտոնեական լիազորություններով։ Պահանջում եմ պարզել, թե ինձ վերագրվող կոնկրետ որ գործողությունն է բխել ամբիոնի վարիչի, ոչ թե դասախոսի իրավասությունից, և դրա համար ներկայացնել գործող իրավական ակտերն ու փաստական ապացույցները։

Պնդում եմ նաև, որ իմ գործով պատշաճ ուշադրության չեն արժանացել ինձ օգտակար հանգամանքները։ Իմ տեղեկություններով՝ քննության ընթացքում եղած որոշ գաղտնալսումների վերաբերյալ նյութեր, որոնք կարող էին նշանակություն ունենալ պաշտպանության համար, դատաքննության փուլում հասանելի չեն եղել կամ հեռացվել են գործից։ Խնդրում եմ ստուգել դրանց առկայությունը, պահպանման և բացակայության պատճառները։ Իմ պաշտպանական դիրքորոշմամբ՝ գործով չկա իմ կողմից գումար ստանալու փաստն անմիջականորեն հաստատող տեսագրություն, իսկ ուսումնական գործընթացի վերաբերյալ ցուցմունքները ևս պետք է գնահատվեն համակողմանիորեն։ Այս հարցերի պատասխանները հնարավոր է տալ միայն գործի նյութերի և դատական ակտերի պատշաճ ուսումնասիրությամբ։

Այս պատմությունն ունի նաև մարդկային կողմ։ Իմ ազատազրկումն անմիջապես անդրադառնում է ընտանիքիս, մանկահասակ երեխաներիս և խնամքի կարիք ունեցող հարազատներիս վրա։ Սակայն ես չեմ ցանկանում, որ ընտանեկան ծանր իրավիճակը փոխարինի իրավական հիմնավորմանը․ ուզում եմ, որ առաջին հերթին քննվեն փաստերն ու օրենքը։

Կարևոր եմ համարում հիշեցնել նաև, որ ես պատերազմի մասնակից եմ եղել կամավոր հիմունքներով։ Երբ հայրենիքս օգնության կարիք ուներ, իմ որոշմամբ կանգնել եմ նրա պաշտպանության կողքին՝ գիտակցելով դրա վտանգներն ու պատասխանատվությունը։ Այս հանգամանքը չեմ ներկայացնում որպես օրենքից վեր կանգնելու արտոնություն կամ իմ քրեական գործով մեղադրանքից ազատվելու պատճառ։ Սակայն ինձ համար խորապես ցավալի է, որ այսօր, հայրենիքի պաշտպանության գործին կամավոր մասնակցած լինելով, ստիպված եմ հենց իմ պետությունից պահանջել իմ հիմնարար իրավունքների արդյունավետ պաշտպանություն և իմ գործի արդար, անաչառ քննություն։ Հայրենիքին ծառայելու իմ ընտրությունը չի կարող փոխարինել իրավական փաստարկներին, բայց այն իմ պատմության անբաժանելի մասն է, որը խնդրում եմ չանտեսել։

Պարո՛ն վարչապետ,

Երբ խոսվում է գերության մեջ հայտնված մարդկանց իրենց երկիր վերադարձնելու, նրանց ազատությունն ու արժանապատվությունը պաշտպանելու անհրաժեշտության մասին, ես դա ընկալում եմ որպես բարձրագույն մարդկային պարտավորություն։ Ես չեմ նույնացնում իմ իրավական կարգավիճակը ռազմագերու կարգավիճակի հետ․ դրանք տարբեր իրավիճակներ են։ Բայց իմ այսօրվա հոգեվիճակը և սեփական պետության ներսում անպաշտպան մնալու զգացումը ինձ ստիպում են ասել՝ ես ինձ իմ երկրում գերու պես եմ զգում։

Եթե իմ հայրենիքում չեն լսում իմ փաստարկները, եթե, իմ համոզմամբ, խախտվում են իմ սահմանադրական իրավունքները, ապա խնդրում եմ գոնե հրապարակային պատասխան տալ հետևյալ հարցին․ պետությունն ի՞նչ արդյունավետ և օրինական միջոց է առաջարկում իր քաղաքացուն, երբ նա կորցրել է վստահությունը արդարադատության նկատմամբ։

Ես պատրաստ եմ դիմելու նաև միջազգային իրավապաշտպան կառույցներին և, եթե երբևէ իրավական ու գործնական հնարավորություն ստեղծվի, խնդրելու տեղափոխություն այնպիսի երկիր, որտեղ իմ պատմությունը կքննարկվի անկախ, առանց այն քաղաքական վերաբերմունքի, որը, իմ համոզմամբ, ազդել է իմ նկատմամբ իրականացված գործընթացների վրա։ Եթե իմ կամքով այլ երկիր տեղափոխվելու կամ այնտեղ պաշտպանություն փնտրելու օրինական մեխանիզմ գոյություն ունի, խնդրում եմ ներկայացնել այդ հնարավորությունը։ Ես չեմ պահանջում, որ ինձ պարզապես «արտաքսեն»՝ շրջանցելով օրենքը. պահանջում եմ մարդու իրավունքների իրատեսական և օրինական պաշտպանություն։

Իմ պահանջները հստակ են՝

• Անկախ և փաստական ուսումնասիրություն իրականացնել իմ գործի իրավական որակման և ամբիոնի վարիչի ու դասախոսի գործառույթների տարանջատման հարցով։

• Ստուգել պաշտպանության համար նշանակություն ունեցող նյութերի, այդ թվում՝ գաղտնալսումների ամբողջականությունն ու հասանելիությունը, ինչպես նաև գնահատել վկաների ցուցմունքները։

• Իրավասու մարմինների միջոցով պարզաբանել դատական ակտերի վերանայման հնարավոր օրենքով նախատեսված հիմքերը՝ առանց դատական իշխանության նկատմամբ որևէ միջամտության։

• Մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտի տեղական և միջազգային կառույցներին հնարավորություն ընձեռել ուսումնասիրելու իմ բարձրացրած հարցերը և տրամադրել հիմնավորված պատասխան։

Այս նամակը քաղաքական հաշվեհարդարի կոչ չէ։ Սա ազատազրկված քաղաքացու հրապարակային դիմումն է՝ ուղղված իրավունքի գերակայությանը, արդար քննությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Ես շարունակում եմ պնդել, որ իմ գործով արդարության հասնելու բոլոր օրինական միջոցները պետք է գործադրվեն։

Արթուր Հովհաննեսի Մկրտչյան

Արթիկ քրեակատարողական հիմնարկ

09 հոկտեմբերի 2026 թ.