Իրանի արտգործնախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է, որ Թեհրանի և Մոսկվայի միջև համագործակցությունն այժմ պատմության մեջ ամենասերտն է։ Այս մասին նա գրել է X սոցիալական ցանցում՝ Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հետ Թեհրանում կայացած բանակցություններից հետո։
«Մեր պատմության մեջ երբեք Իրանը և Ռուսաստանը չեն համագործակցել այնքան սերտորեն, որքան հիմա»,– գրել է Արաղչին երեքշաբթի առավոտյան։
Նրա խոսքով՝ Լավրովի հետ քննարկել են մի շարք հարցեր՝ Եվրոպայից մինչև Արևմտյան Ասիա, այդ թվում՝ Լիբանանի, Պաղեստինի, Ուկրաինայի և Եմենի իրադրությունը։
«Մենք նաև կենտրոնացել ենք տնտեսական և միջուկային համագործակցության ընդլայնման վրա»,– նշել է Իրանի արտգործնախարարը՝ բանակցությունները որակելով ժամանակին։
Սերգեյ Լավրովը Թեհրան էր ժամանել երկուշաբթի՝ Բահրեյնից, որտեղ մասնակցել էր Ռուսաստանի և Պարսից ծոցի արաբական պետությունների համագործակցության խորհրդի միջև ռազմավարական երկխոսության իններորդ փուլին։
ՌԴ ԱԳՆ-ի հաղորդմամբ՝ այցի ընթացքում կողմերն ընդգծել են քաղաքական երկխոսության ակտիվ բնույթը, ինչպես նաև կառավարությունների, ոլորտային կառույցների, խորհրդարանների, տարածաշրջանների և գործարար շրջանակների միջև սերտ համագործակցությունը։
Այցի շրջանակում Լավրովին ընդունել է նաև Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը։ Նա բանակցություններ է վարել Աբբաս Արաղչիի հետ, ինչպես նաև հանդիպել Իրանի Ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Մոհսեն Ռեզայիի հետ։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սոցցանցերի իր էջերում տեսանյութ է հրապարակել՝ խոսելով ՏԻՄ ընտրություններում ճնշումների մասին ստացվող ահազանգերից:
Վարչապետը նշել է, որ նախ՝ դեռևս հիմնավորված ահազանգեր չի ստացել նման ճնշումների մասին, իսկ աշխատանքից ազատման, լծակներ կիրառելու, վարույթներ հարուցելու համար պետք են հիմնավորումներ: Ուղղակի ինչ-որ անձի, դեպքի կամ երևույթի մասին խոսելն առանց հիմնավորման լինել չի կարող: Նրա խոսքով՝ կանգնած է յուրաքանչյուր քաղաքացու կողքին, որը պայքարում է իրավունքի գերակայության համար:
«Ես հասկանում եմ, որ եթե նույն բանի մասին էսքան խոսում են, ասում են, ուրեմն մի բան կա, բայց ինձ պետք է հիմնավորում: Հենց ասվածը կհիմնավորվի, դա կունենա հետևանք: Ժողովրդավարությունը մեզ համար արժեքային համակարգ է և սկզբունք, իսկ դրա պաշտպանությունը՝ մեզ համար առաջնահերթություն, այդ թվում՝ ընտրակաշառքների դեմ ծայրահեղ կոշտ պայքարը»,- ասել է վարչապետը:
Նա հավելել է, որ եթե կիրառվում են վարչական լծակներ՝ ասվում է մասնակցել կամ չմասնակցել այս կամ այն անձի քարոզարշավին, վարչական լծակներ կիրառողը միանշանակ ենթարկվելու է պատասխանատվության: Փաշինյանի խոսքով՝ իր համար խնդիր է, երբ ասվում է, թե ՀՀ-ում վախի մթնոլորտ է տիրում:
«Հայաստանի Հանրապետության բոլոր ընտրողներին կոչ եմ անում գնալ ընտրությունների և քվեարկել վարչական լծակներ, սպառնալիքներ, խծբ ճնշումներ, աշխատանքից ազատելու սպառնալիքներ կամ աշխատանքի ընդունելու խոստումներ գործածող, ընտրակաշառքներ բաժանող և կամ խոստացող թեկնածուների և քաղաքական ուժերի դեմ։
Եթե նման վարքագծով հանդես է գալիս որևէ ՔՊ–ական թեկնածու, կոչ եմ անում քվեարկել այդ ՔՊ–ական թեկնածուի դեմ։
Քաղաքացիները պետք է իրենց իրավունքների համար պայքարեն։ Կանգնած եմ բոլոր այն քաղաքացիների կողքին, ովքեր իրենց իրավունքների համար կպայքարեն, բայց այդ պայքարն էլ պետք է լինեն արդարացի, փաստարկված, հիմնավորված, որովհետև բանավոր, մերկապարանոց հայտարարությունների վրա մենք չենք կարող գործել։
Տվեք հիմնավորում և ես խոստանում եմ, որ կգնամ այդ հիմնավորումների հետևից:
Նման բոլոր դեպքերի մասին դիմեք ինձ կամ իրավապահ մարմիններին։
Բոլոր հանրապետական, մարզային, քաղաքային նշանակության պաշտոնյաներին ու ղեկավար անձանց կոչ եմ անում ժողովրդավարության կանոններից մեկ մմ չշեղվել. ովքեր դուրս կգործեն իմ ասածից, կապ չունի՝ ով կամ որ կուսակցությունից է այդ թեկնածուն, գնացեք ու դեմ քվեարկեք այդ մարդուն»,- ասել է վարչապետը:
ՀՀ կառավարչին ու իր թիմին ընդամենը մեկ բան է վերապահվել՝ ապահովել ադրբեջանական զավթողական քաղաքականության փափուկ ընթացքը: Այս մասին գրել է նախորդ գումարման ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը։
«Այսպես կոչված ակնլավների թեման դրա տարատեսակ «լուծումներով» ակտիվ շրջանառելով՝ իշխանությունը նախ փորձում է հանրային իրական տրամադրությունները շոշափել, երկրորդ՝ «գոլորշի բաց թողնել»:
Ավելին, Բաքվում արդեն գծել են, թե ինչպես են շարժվելու, ինչ են ՀՀ-ից խլելու կամ, ըստ իրավիճակի, ինչպես են գործելու:
ՀՀ կառավարչին ու իր թիմին ընդամենը մեկ բան է վերապահվել՝ ապահովել ադրբեջանական զավթողական քաղաքականության փափուկ ընթացքը»,- գրել է Աբրահամյանը:
Նախորդ գումարման ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրել է, որ ՀՀ «կառավարչին ու իր թիմին» վերապահվել է ապահովել ադրբեջանական «զավթողական քաղաքականության» փափուկ ընթացքը։
Նրա խոսքով, «այսպես կոչված ակնլավների թեման» տարատեսակ «լուծումներով» շրջանառելով՝ իշխանությունը փորձում է հանրային տրամադրությունները «շոշափել» և «գոլորշի բաց թողնել»։ Ավելին, նա նշում է, որ «Բաքվում արդեն գծել են, թե ինչպես են շարժվելու», ինչ են ՀՀ-ից «խլելու» կամ ինչպես են գործելու։
Շառլ դը Գոլին չէին սիրում ոչ Ռուզվելտը, ոչ Չերչիլը։ Ավելին, և՛ Մեծ Բրիտանիան, և՛ Միացյալ Նահանգները չէին ցանկանում, որպեսզի Ֆրանսիան լինի հաղթողների շարքում։ Եվ իրականում Ֆրանսիայի՝ հաղթողների շարքում լինելը այդքան էլ հիմնավորված չէր։
Բայց ահա ընկեր Ստալինը, ով անձնական ընկերություն էր անում Շառլ դը Գոլի հետ և նաև ցանկանում էր, որպեսզի Ֆրանսիան անպայման լինի հաղթողների շարքում՝ որպես հակակշիռ Մեծ Բրիտանիայի և այսպես կոչված անգլոսաքսոնական աշխարհի, օգնեց դը Գոլին և ամեն ինչ արեց, որպեսզի Ֆրանսիան հայտնվի հաղթող պետությունների շարքում, լինի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի անդամ և օգտվի հաղթանակի բոլոր հաճույքներից և արդյունքներից։
Եվ կարելի է ասել, որ Հինգերորդ Հանրապետության հիմնադիրը ոչ միայն Շառլ դը Գոլն է, այլ նաև ընկեր Ստալինը։
Ավելին, երբ կապիտուլացվող Գերմանիայի կողմից Կեյտելը ստորագրում էր կապիտուլյացիան, հայտնի ասացվածք կա, որ Կեյտելը թուղթը ստորագրելուց առաջ, երբ նկատեց, որ դահլիճում հաղթողների շարքում նստած է նաև Ֆրանսիայի պատվիրակը, հայտարարեց. «Միայն թե չասեք, որ Ֆրանսիան էլ է մեզ հաղթել»։
Քանզի բոլորն էլ հասկանում էին, որ Ֆրանսիայի հաղթանակի գործում ունեցած ներդրումը հաստատ այն չափ չէր, որքան Սովետական Միությանը, Մեծ Բրիտանիայինը, Ամերիկայինը և այլն։
Բայց ամեն դեպքում Ստալինը հասավ իր ուզածին, և Ֆրանսիան դարձավ հաղթող կողմ և սկսեց օգտվել հաղթողի կարգավիճակից։
Եվ այդ կարգավիճակը Ֆրանսիան պահում էր մինչև Ժակ Շիրակի նախագահ լինելը։
Ահա Ժակ Շիրակից հետո, երբ արդեն Միացյալ Նահանգները սկսեցին իշխանության բերել Սարկոզիի նման մարդկանց, փաստացի Ֆրանսիան դարձրեցին Միացյալ Նահանգներից ուղիղ կախվածության մեջ գտնվող վասալական պետության։
Եվ սա էր պատճառը, որ հատուկ ռազմական գործողությունը սկսելուց առաջ Լավրովն առաջարկում էր փրկել Եվրոպան Միացյալ Նահանգների վասալությունից, որպեսզի եվրոպական պետությունները իրենք իսկ իրենց վարած քաղաքականության արդյունքում չդառնան Ուկրաինա։
Քանզի Միացյալ Նահանգները և անգլոսաքսոնական աշխարհը իրենք ոչ միայն հետսովետական պետությունների համար են ստեղծել գեոպոլիտիկ այնպիսի մթնոլորտ, որի արդյունքում այդ պետությունները կարող են դառնալ կամ Ուկրաինա, կամ Բելառուս, այսինքն՝ կամ կանգնեն Ռուսաստանի կողքին և ընկնեն Արևմուտքի սանկցիաների տակ, կամ կանգնեն Արևմուտքի կողքին և հանուն Արևմուտքի շահերի կռվեն և մահանան Ռուսաստանի դեմ, այլ այդ կարգավիճակը մտածված է նաև եվրոպական պետությունների համար, այդ թվում և Ֆրանսիայի։
Եվ այսօր Ֆրանսիան արդեն իսկ կանգնած է բախտորոշ որոշման առջև։
Հիմա Ֆրանսիան պետք է որոշի՝ ինքը դը Գոլի, Ժակ Շիրակի Ֆրանսիան է և վասալը չէ անգլոսաքսոնական աշխարհի և չի կռվելու Ռուսաստանի դեմ, թե դառնում է Ուկրաինայի նման պետություն և առանց սեփական շահերը հասկանալու կամ գիտակցելու գնում է Միացյալ Նահանգների շահերը սպասարկելու համար գործիք դառնա Ռուսաստանի դեմ ԱՄՆ-ի գեոպոլիտիկ պատերազմում։
Եվ այս կոնտեքստում այն, ինչ այսօր տեղի է ունենում Ֆրանսիայում, ցավոք սրտի ցույց է տալիս, որ Ֆրանսիան վերջնականապես որոշել է ինքն էլ Ուկրաինա դառնալ, ինքն էլ իր բազմադարյան փառավոր պատմությունը դնի Միացյալ Նահանգների ոտքերի տակ և սեփական պետությունն ու ժողովրդին զոհաբերի հանուն ԱՄՆ-ի շահերի։
Ցավոք սրտի Մակրոնը դը Գոլ չէ, և ցավոք սրտի նա Ֆրանսիան դարձնում է Ուկրաինա։
Եվ այս իրավիճակում հետաքրքիրն այն է, որ այն պետությունները, որոնք այս ամենը տեսնում են, բայց շարունակում են ձգտել դեպի Արևմուտք, կամ չեն ցանկանում, կամ չեն հասկանում, որ դեպի Արևմուտք գնալ այս պահին նշանակում է ընդամենը մեկ բան. դուք դառնալու եք Ուկրաինա և հանուն ԱՄՆ-ի հեգեմոնիայի զոհաբերելու եք ձեր պետությունն ու ժողովրդին։
Այլ ճանապարհ կա, բայց այլ ճանապարհը ընտրելու պարագայում դուք դառնալու եք Բելառուս։
Այսինքն՝ ԱՄՆ-ն շանս չի տալիս ոչ մի պետության երրորդ ընտրության։
Կամ պետք է հանուն ԱՄՆ-ի շահերի զոհեք ձեր ժողովրդին ու պետությունը, կամ պետք է կանգնեք Ռուսաստանի կողքին՝ հետևաբար ընկնելով Արևմուտքի սանկցիաների տակ։
Հիմա ամեն պետություն, ամեն ժողովուրդ ինքը պետք է դա որոշի։
Եվ դա վերաբերվում է, նորից եմ կրկնում, ոչ միայն պոստսովետական երկրներին, ոչ միայն փոքր պետություններին, այլ նաև գերհզոր, միջուկային զենք ունեցող, հսկա տնտեսություն ու փառավոր անցյալ ունեցող Ֆրանսիայի պես պետությանը։
Ակնհայտ է, որ նույնիսկ Ֆրանսիայի պես պետությունը չի կարող երկու լարի վրա խաղալ։ Կամ պետք է հստակ, որպես ԱՄՆ-ի վասալ, ծառայի նրա հեգեմոնիայի շահերին, կամ պետք է կանգնի Ռուսաստանի կողքին և օգնի Ռուսաստանին, որպեսզի քանդվի ԱՄՆ-ի հեգեմոնիան։
Եվ նաև ակնհայտ է, որ Շառլ դը Գոլի Ֆրանսիան, որը ընկեր Ստալինի ընկերն էր և Ստալինի օգնությամբ էր հասել այն հաջողություններին, որոնք այսօր ֆրանսիացիները վատնում են ի շահ Ամերիկայի, կարող է լինել Հայաստանի բարեկամը, նաև դաշնակիցը։
Իսկ այն Ֆրանսիան, որը Միացյալ Նահանգների վասալն է, չի կարող լինել Հայաստանի դաշնակիցն ու բարեկամը, այլ կարող է ընդամենը խաբելով, համոզելով, սիրաշահելով փորձի Հայաստանին ևս քաշի, դարձնի ԱՄՆ-ի շահերի համար սպասարկող, ԱՄՆ-ի շահերի համար ինքնազոհության գնացող վասալ։
Կից ներկայացնում եմ իմ նկարը, Շառլ դը Գոլի թոռան հետ։
Մոտ 20 օր առաջ հայտնի դարձավ, որ Սարգիս Հայոցյանն ազատվել է Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի նախագահի պաշտոնից։ Դեռևս այն ժամանակ մենք ստանում էինք տեղեկություններ, որ այս ոլորտում ոչ միայն բավական խորքային խնդիրներ են կուտակվել, այլև՝ խուլ խմորումներ կան:
Եվ ահա, երեկ հայտնի դարձավ, որ հրաժարական է ներկայացրել նաև ԲԿԳ կոմիտեի նախագահի տեղակալ Արթուր Մովսիսյանը: Ճիշտ է, իր գրառման մեջ նա շնորհակալությունների տարափ է տեղում ԿԳՄՍՆ նախկին նախարարներին, կառավարությանը, սիրաշահում է Նիկոլ Փաշինյանին, թե՝ «ուզում եմ Հայաստանի Հանրապետությունում ունենալ գիտության այն մակարդակը, որը Դուք եք պատկերացնում, ներկայացնում Ձեր խոսքում և ամրագրել եք Ձեր ղեկավարությամբ հաստատված փաստաթղթերում»: Նաև «շառից, փորձանքից հեռու»՝ իր պարտքն է համարում կոչ անել «սուտի ընդդիմադիրներին՝ չառիթավորվել», այդուամենայնիվ, նույն այդ գրառումից ակնհայտ է դառնում, թե ինչքան խորքային խնդիրներ կան այս ոլորտում:
Մասնավորաբար, որպես աշխատանքից ազատվելու հիմնական պատճառ նշվում է այն, որ «մեր աշխատանքն ու ծրագրերի իրականացումը չեն համապատասխանում կառավարության, նախարարության, կոմիտեի և անձամբ իմ խոստացած զարգացման տեմպին»: Ի հավելումն՝ Մովսիսյանը գրել է. «Դրա վկայությունն են 2026 թվականին խոստացված, բայց չհատկացված ֆինանսավորումն ու, դրա հետևանքով, թերի իրականացված ծրագրերը։ Նույն մտահոգությունն ունեմ 2027 թվականի բյուջեի նախագծի վերաբերյալ. այս տեսքով հաստատվելու դեպքում բազմաթիվ ծրագրերի իրականացումը կվտանգվի»:
Հրաժարականագրության ժանրում սա, ըստ երևույթին, նոր ոճ է, որը կդժվարանանք անգամ բնորոշել, թերևս՝ «քծնաքննադատություն»: Չէ, լուրջ, դուք միայն պատկերացրեք, թե ինչ կարգի կաշկանդիչ քաղցրախմորի մեջ են ընկղմված իշխանությունն ու իրեն առնչվող շրջանակները, որ նույնիսկ հրաժարական տվող պաշտոնյան իր այդ քայլի պատճառները ներկայացնելիս դիֆերամբներ է ձոնում արդեն նախկին վերադասին ու նրա վերադասին:
Խնդիրը նույնիսկ այս կամ այն պաշտոնյան չէ: Խնդիրն այն է, որ պարզ հարց է ծագում. եթե ամեն ինչ այդքան շնորհակալարժան է ու երախտագիտալի, հապա էլ ո՞րն է ծրագրերի կիսատ մնալու, թերի ֆինանսավորման ու մնացյալ խնդիրների ու հրաժարական տալու խորքային պատճառը: Ցավալի է այս պաշտոնյաների վիճակը, բայց ավելի ցավալի է կոնկրետ այս դեպքում գիտության վիճակը. պատկերացնո՞ւմ եք ինչքան տխուր է ամեն ինչ, որ այսքան շնորհակալության հետ մեկտեղ, միևնույնն է, անհնար է եղել գոնե մի քիչ «չքննադատելը»…
Մոտ 20 օր առաջ հայտնի դարձավ, որ Սարգիս Հայոցյանն ազատվել է Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի նախագահի պաշտոնից։ Դեռևս այն ժամանակ մենք ստանում էինք տեղեկություններ, որ այս ոլորտում ոչ միայն բավական խորքային խնդիրներ են կուտակվել, այլև՝ խուլ խմորումներ կան:
Եվ ահա, երեկ հայտնի դարձավ, որ հրաժարական է ներկայացրել նաև ԲԿԳ կոմիտեի նախագահի տեղակալ Արթուր Մովսիսյանը: Ճիշտ է, իր գրառման մեջ նա շնորհակալությունների տարափ է տեղում ԿԳՄՍՆ նախկին նախարարներին, կառավարությանը, սիրաշահում է Նիկոլ Փաշինյանին, թե՝ «ուզում եմ Հայաստանի Հանրապետությունում ունենալ գիտության այն մակարդակը, որը Դուք եք պատկերացնում, ներկայացնում Ձեր խոսքում և ամրագրել եք Ձեր ղեկավարությամբ հաստատված փաստաթղթերում»: Նաև «շառից, փորձանքից հեռու»՝ իր պարտքն է համարում կոչ անել «սուտի ընդդիմադիրներին՝ չառիթավորվել», այդուամենայնիվ, նույն այդ գրառումից ակնհայտ է դառնում, թե ինչքան խորքային խնդիրներ կան այս ոլորտում:
Մասնավորաբար, որպես աշխատանքից ազատվելու հիմնական պատճառ նշվում է այն, որ «մեր աշխատանքն ու ծրագրերի իրականացումը չեն համապատասխանում կառավարության, նախարարության, կոմիտեի և անձամբ իմ խոստացած զարգացման տեմպին»: Ի հավելումն՝ Մովսիսյանը գրել է. «Դրա վկայությունն են 2026 թվականին խոստացված, բայց չհատկացված ֆինանսավորումն ու, դրա հետևանքով, թերի իրականացված ծրագրերը։ Նույն մտահոգությունն ունեմ 2027 թվականի բյուջեի նախագծի վերաբերյալ. այս տեսքով հաստատվելու դեպքում բազմաթիվ ծրագրերի իրականացումը կվտանգվի»:
Հրաժարականագրության ժանրում սա, ըստ երևույթին, նոր ոճ է, որը կդժվարանանք անգամ բնորոշել, թերևս՝ «քծնաքննադատություն»: Չէ, լուրջ, դուք միայն պատկերացրեք, թե ինչ կարգի կաշկանդիչ քաղցրախմորի մեջ են ընկղմված իշխանությունն ու իրեն առնչվող շրջանակները, որ նույնիսկ հրաժարական տվող պաշտոնյան իր այդ քայլի պատճառները ներկայացնելիս դիֆերամբներ է ձոնում արդեն նախկին վերադասին ու նրա վերադասին:
Խնդիրը նույնիսկ այս կամ այն պաշտոնյան չէ: Խնդիրն այն է, որ պարզ հարց է ծագում. եթե ամեն ինչ այդքան շնորհակալարժան է ու երախտագիտալի, հապա էլ ո՞րն է ծրագրերի կիսատ մնալու, թերի ֆինանսավորման ու մնացյալ խնդիրների ու հրաժարական տալու խորքային պատճառը: Ցավալի է այս պաշտոնյաների վիճակը, բայց ավելի ցավալի է կոնկրետ այս դեպքում գիտության վիճակը. պատկերացնո՞ւմ եք ինչքան տխուր է ամեն ինչ, որ այսքան շնորհակալության հետ մեկտեղ, միևնույնն է, անհնար է եղել գոնե մի քիչ «չքննադատելը»…
Մոտ 20 օր առաջ հայտնի դարձավ, որ Սարգիս Հայոցյանն ազատվել է Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի նախագահի պաշտոնից։ Դեռևս այն ժամանակ մենք ստանում էինք տեղեկություններ, որ այս ոլորտում ոչ միայն բավական խորքային խնդիրներ են կուտակվել, այլև՝ խուլ խմորումներ կան:
Եվ ահա, երեկ հայտնի դարձավ, որ հրաժարական է ներկայացրել նաև ԲԿԳ կոմիտեի նախագահի տեղակալ Արթուր Մովսիսյանը: Ճիշտ է, իր գրառման մեջ նա շնորհակալությունների տարափ է տեղում ԿԳՄՍՆ նախկին նախարարներին, կառավարությանը, սիրաշահում է Նիկոլ Փաշինյանին, թե՝ «ուզում եմ Հայաստանի Հանրապետությունում ունենալ գիտության այն մակարդակը, որը Դուք եք պատկերացնում, ներկայացնում Ձեր խոսքում և ամրագրել եք Ձեր ղեկավարությամբ հաստատված փաստաթղթերում»: Նաև «շառից, փորձանքից հեռու»՝ իր պարտքն է համարում կոչ անել «սուտի ընդդիմադիրներին՝ չառիթավորվել», այդուամենայնիվ, նույն այդ գրառումից ակնհայտ է դառնում, թե ինչքան խորքային խնդիրներ կան այս ոլորտում:
Մասնավորաբար, որպես աշխատանքից ազատվելու հիմնական պատճառ նշվում է այն, որ «մեր աշխատանքն ու ծրագրերի իրականացումը չեն համապատասխանում կառավարության, նախարարության, կոմիտեի և անձամբ իմ խոստացած զարգացման տեմպին»: Ի հավելումն՝ Մովսիսյանը գրել է. «Դրա վկայությունն են 2026 թվականին խոստացված, բայց չհատկացված ֆինանսավորումն ու, դրա հետևանքով, թերի իրականացված ծրագրերը։ Նույն մտահոգությունն ունեմ 2027 թվականի բյուջեի նախագծի վերաբերյալ. այս տեսքով հաստատվելու դեպքում բազմաթիվ ծրագրերի իրականացումը կվտանգվի»:
Հրաժարականագրության ժանրում սա, ըստ երևույթին, նոր ոճ է, որը կդժվարանանք անգամ բնորոշել, թերևս՝ «քծնաքննադատություն»: Չէ, լուրջ, դուք միայն պատկերացրեք, թե ինչ կարգի կաշկանդիչ քաղցրախմորի մեջ են ընկղմված իշխանությունն ու իրեն առնչվող շրջանակները, որ նույնիսկ հրաժարական տվող պաշտոնյան իր այդ քայլի պատճառները ներկայացնելիս դիֆերամբներ է ձոնում արդեն նախկին վերադասին ու նրա վերադասին:
Խնդիրը նույնիսկ այս կամ այն պաշտոնյան չէ: Խնդիրն այն է, որ պարզ հարց է ծագում. եթե ամեն ինչ այդքան շնորհակալարժան է ու երախտագիտալի, հապա էլ ո՞րն է ծրագրերի կիսատ մնալու, թերի ֆինանսավորման ու մնացյալ խնդիրների ու հրաժարական տալու խորքային պատճառը: Ցավալի է այս պաշտոնյաների վիճակը, բայց ավելի ցավալի է կոնկրետ այս դեպքում գիտության վիճակը. պատկերացնո՞ւմ եք ինչքան տխուր է ամեն ինչ, որ այսքան շնորհակալության հետ մեկտեղ, միևնույնն է, անհնար է եղել գոնե մի քիչ «չքննադատելը»…
Հայաստանի ներկայացուցիչ Ալինա Չառաևան WTA-ի դասակարգման ցուցակում 97-րդն է՝ առաջադիմելով մեկ տեղով։ Նախորդ շաբաթ Հայաստանն առաջին անգամ էր ներկայացուցիչ ունեցել WTA-ի թոփ-100-ում։
Հայաստանի մյուս ներկայացուցչուհին՝ Էլինա Ավանեսյանը, նահանջել է երեք աստիճան ու 148-րդ տեղում է։ Վարկանիշային ցուցակը շարունակում է գլխավորել Ղազախստանը ներկայացնող Ելենա Ռիբակինան, որին վերջերս հաղթել էր Չառաևանը։
«Հաղթանակից» հետո Ադրբեջանը նոր թափով է անցել հայկական տարածքները, մշակութային կոթողները «սեփականաշնորհելու» գործին։ Քաղաքագետ Ստեփան Հասան-Ջալալ յանը կարծում է, որ Ադրբեջանը Հայաստանի հետ հիմա էլ տեղեկատվական պատերազմ է վարում, ինչպես տասնամյակներ առաջ սկսել է՝ ընդհուպ խորհրդային տարիներից։ «Այդ պատերազմը մինչ օրս չի ավարտվել, նույնիսկ ամբողջ Արցախի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության՝ ավելի քան 200 քառակուսի կմ տարածքի օկուպացիայից հետո։ Ադրբեջանը Հայաստանի դեմ վարում է տեղեկատվական պատերազմ։ Իմ՝ ուսումնասիրողի, հետազոտողի հնարավորությունների ներածին չափով փորձում եմ այդ պատերազմում հակահարված տալ, բացահայտել, մերկացնել, ցույց տալ Ադրբեջանի ստերը, կեղծիքները, որոնք նա տարածում է բոլոր հնարավոր եղանակներով։ Ներկայացնում եմ օբյեկտիվ, անաչառ ոչ միայն վերլուծություններ, այլ նաև փաստեր։ Փաստեր ներկայացնելով՝ միշտ չէ, բայց երբեմն փորձում եմ դրանք թողնել այնպես, ինչպիսին կան, առանց հավել յալ մեկնաբանության և վերլուծության, քանի որ դրանք այնքան ցցուն են, որ նույնիսկ վերլուծական կարողություններ չունեցող կամ թույլ վերլուծական կարողություններ ունեցող մարդու համար պարզ է, թե դրանք ինչի մասին են վկայում։ Իսկ դրանք վկայում են Ադրբեջանի կեղծիքների, ստի, մոլորեցնելու մասին։ Բայց երբեմն փորձում եմ փաստերի հետ ներկայացնել նաև իմ մասնագիտական մեկնաբանությունը»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասում է քաղաքագետը, երբ անդրադառնում ենք հարցին, թե ինչու հիմա, երբ հանրության շրջանում կա հուսահատություն, հիասթափություն և ընկճվածություն, այդքան կարևոր է փաստարկված և հիմնավորված ներկայացնել պատմական ճշմարտությունները։ Նշում է՝ այս ընթացքում բազմաթիվ դրական արձագանքներ է ստացել թե՛ հետազոտողներից, թե՛ ոչ հետազոտողներից։ «Մարդիկ իրենց հիացմունքն են հայտնում և քաջալերում, որ շարունակեմ այս գործունեությունը։ Սա անում եմ ոչ միայն տեղեկատվական պատերազմում իմ լուման ունենալու համար, այլ նաև անում եմ մարդկանց ցույց տալու, որ ինչքան էլ վիճակը ճգնաժամային է, բայց անհուսալի չէ։ Բազմաթիվ «զենքեր» ունենք հայկական դիվանագիտական թղթապանակում, որոնք կարող ենք օգտագործել։ Ըստ որում, իմ ներկայացրած փաստերը միայն գիտական նշանակություն ունեցող փաստեր չեն, դրանք նաև քաղաքական նշանակություն ունեցող փաստեր են, որոնք ցավալիորեն պատշաճ կերպով, նույնիսկ կարող եմ ասել՝ առհասարակ չեն դարձվել քննարկման առարկա Ադրբեջանի հետ շփումներում, հարաբերություններում, բանակցություններում։ Նկատի ունեմ՝ ադրբեջանաարցախյան հակամարտության, Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորման լույսի ներքո։ Աչալրջորեն հետևում եմ և հետևել եմ Ադրբեջան-Արցախ կոնֆլիկտի և նաև Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորման շուրջ տեղի ունեցող զարգացումներին, չեմ հիշում մի դեպք, որ նման հարցերը դառնային բանակցությունների առարկա կամ պետական մակարդակով պատասխան տրվեր Ադրբեջանի կողմից՝ ընդդեմ Հայաստանի, հայ ժողովրդի, Արցախի Հանրապետության տարածվող ստերին և կեղծիքներին։ Խոսքը ոչ թե դրվագային պատասխանների, այլ հետևողական, համառ, ամենօրյա աշխատանքի, պատասխանի մասին է։ Կարծում եմ՝ դրա համար պետք է ունենալ, օրինակ՝ թուրք-ադրբեջանական կեղծիքներին և ստերին հակազդելու կամ նրանց ստերի և կեղծիքների դեմ պայքարի մի մարմին, որը չկա մեր երկրում, չի էլ եղել։ Ի հեճուկս սրա, 2025 թվականի փետրվարի 20-ին Ադրբեջանի գիտությունների ազգային ակադեմիայում հիմնվել է «Արևմտյան Ադրբեջանի» մասին հինգ բաժին՝ «Արևմտյան Ադրբեջանի» պատմություն, բանահյուսություն, «Արևմտյան Ադրբեջանի» և Ղարաբաղի ձեռագրերի հետազոտություն, «Արևմտյան Ադրբեջան» վերադարձի քաղաքականություն և հայագիտություն։ Զգալի հավանականությամբ պնդում եմ, որ սա տեղի է ունեցել Ադրբեջանի ղեկավարի ցուցումից, հանձնարարությունից հետո»։
Արցախի կորստից հետո, ցավոք, մեր հասարակության՝ հուսանք փոքր հատվածի ներկայացուցիչներ հայտարարեցին, թե Արցախը երբեք էլ հայկական չի եղել։ Կարիք կա՞ նաև մեր հանրությանը փաստարկված տեղեկատվություն ներկայացնելու, որ ապագայում նման հայտարարություններ չհնչեն հայկական և որևէ հողակտորի մասին։ «Արցախի կորստից հետո որոշ մարդիկ, խոսքս մասնագիտական շրջանակների մասին չէ, այլ շարքային քաղաքացիների, նշում էին՝ դե, Արցախը մերը չէր և այլն։ Սա շատ ցավալի, մեր ինքնությանը սպառնացող մտածողություն և խոսույթ եմ համարում։ Եթե այս տրամաբանությամբ շարունակենք, ապա չեմ բացառում, որ, Աստված մի արասցե, Սյունիքի կորստից հետո նույն մարդիկ կարող են նաև ասել՝ դե, Սյունիքը մերը չէր։ Առաջին հերթին իմ ներկայացրած նյութերը, մեկնաբանությունները, փաստերը, վերլուծություններն ուղղված են հայ հանրությանը։ Մեր հանրությունը Արցախի մասին ունի սուղ տեղեկություններ, բայց իմ քննադատությունը հանրությանն ուղղված չէ։ Հայաստանի Հանրապետության պատկան մարմինները, վարչակազմերը, որոնք ձևավորվել են այս 35 տարվա ընթացքում, համապատասխան քարոզչական, տեղեկատվական աշխատանք չեն տարել։ Կարծում եմ՝ 24/7 ռեժիմով պիտի ներկայացվեր, ի մասնավորի, Արցախի պատմության, մշակույթի, բանահյուսության մասին տեղեկությունները, դպրոցներում, համալսարաններում պարտադիր դարձնեին ուղևորությունները դեպի Արցախ, այցելեին տեսարժան վայրեր և ուղղակի շփվեին Արցախի հայության հետ։ Սա չի արվել։ Հեռուստաընկերությունները ցուցադրել են անորակ, անմակարդակ, դաստիարակությունը խաթարող, խեղաթյուրող հեռուստարտադրանք։ Իմ գրավոր ու բանավոր խոսքն ուղղված է մեր հանրությանը, բայց մեկ անձի կատարած աշխատանքով այս հարցերը չեն լուծվելու։ Պետական հատուկ հովանավորությամբ, պետական միջոցների օգտագործմամբ կառույց պետք է ստեղծվի, որը 24/7 ռեժիմով կներկայացնի մեր պատմությունը, մշակույթը և այլն։ Հայաստանի Հանրապետությունում նույնիսկ ունենք բազմաթիվ պատմամշակութային, պատմական վայրեր, որտեղ շատ քիչ թվով մարդիկ են այցելել, բացի նեղ, խիստ մասնագիտական մարդկանց խմբից, նրանք էլ արդեն հիմնականում տարիքն առած մարդիկ են։ Սա կարևորում եմ Արցախը ազատագրելու տեսանկյունից։ Անհրաժեշտ է, որ հայ մարդը նախ գաղափարական մակարդակում լինի զինված, իր հոգում, մտքում, սրտում անվերապահորեն, աներկբա կերպով իմանա, որ Արցախը հայկական է։ Այս խնդիրը պետք է համազգային մակարդակով լուծենք, իսկ գործնականում լուծելու համար ռազմաքաղաքական որոշումներ են անհրաժեշտ։ Ցավով եմ արձանագրում, որ ասում են՝ Արցախը հայկական չէր։ Շատ մեծ հույս ունեմ, որ դա խիստ փոքրամասնություն է մեր երկրում, բայց մեր նման փոքր երկրում որևէ մեկը չպետք է այդպիսի բան ասեր»,-նկատում է մեր զրուցակիցը։
Այսօր հայկական կողմի թղթապանակում է փաստերի այն ամբողջ գունապնակը, որը փաստում է՝ Արցախը հայկական է։ Բայց հնարավո՞ր է միայն դրանով հասնել փոփոխության Արցախի հարցի շուրջ։ «Մեր դիվանագիտական թղթածրարում ունենալով այսքան զորեղ փաստեր և փաստաթղթեր, այն մարդը՝ կլինի շարքային քաղաքացի, թե հանրապետության ղեկավար, ով կասի, որ հնարավոր է՝ Ադրբեջանի հետ այս փաստաթղթերի ուժով վարել բանակցություններ և ազատագրել Արցախը, ուրեմն նա կա՛մ վերին աստիճանի միամիտ է, կա՛մ ուղղորդված։ Ադրբեջանի քաղաքականությունը նրանց պետության ստեղծման պահից՝ 1918 թվականից մինչ օրս հանգամանորեն փաստաթղթավորված ուսումնասիրել եմ, այդ թեմայով ատենախոսություն եմ գրել, հիմա պաշտպանության փուլում եմ։ Գրավոր ձևակերպում ստացած 14 փորձ է արձանագրվել Ադրբեջան-Արցախ կոնֆլիկտը կարգավորելու նպատակով՝ սկսած 1918 թվականից՝ կոնֆլիկտի ծագումից մինչև 2023 թվականը։ Այդ փորձերի տակ դրված է եղել նաև Ադրբեջանի ստորագրությունը։ Բոլոր 14 փորձերն էլ անխտիր կերպով խախտել է Ադրբեջանը։ Ամենաթարմը 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի փաստաթուղթն է։ Առաջինն այդ փաստաթուղթը խախտել է Ադրբեջանը։ Նոյեմբերի 9-ին ստորագրել է, իսկ դեկտեմբերի 12-ին վերսկսել ռազմական գործողությունները և օկուպացրել Հադրութի շրջանի Հին Թաղեր և Խծաբերդ գյուղերը։ Դրան հաջորդեցին նրա մյուս գործողությունները։ Հույս ունենալ, թե հնարավոր է Ադրբեջանի հետ բանակցություններով Արցախն ազատագրել, միամտություն է»,-եզրափակում է Ստեփան Հասան-Ջալալ յանը:
Նախորդ գումարման ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրել է, որ ՀՀ «կառավարչին ու իր թիմին» վերապահվել է ապահովել ադրբեջանական «զավթողական քաղաքականության» փափուկ ընթացքը։
Հայաստանի ներկայացուցիչ Ալինա Չառաևան WTA-ի դասակարգման ցուցակում 97-րդն է՝ առաջադիմելով մեկ տեղով։ Նախորդ շաբաթ Հայաստանն առաջին անգամ էր ներկայացուցիչ ունեցել WTA-ի թոփ-100-ում։