Աճում է քաղաքացիների ամենախոցելի խմբի՝ թոշակառուների դեմ ուղղված զեղծարարների կողմից իրականացվող զանգերի տարածման ռիսկը։ Զեղծարարության այս սխեման հիմնված է սոցիալական ինժեներիայի վրա․ զեղծարարները զանգի միջոցով ներկայանում են որպես պետական մարմինների կամ կենսաթոշակային հաշիվները կառավարող ընկերությունների ներկայացուցիչներ, և «հաշվարկներում սխալների» պատրվակով փորձում են հասանելիություն ստանալ քաղաքացիների միջոցներին։
Զեղծարարության մեխանիզմը։ «վերահաշվարկից» մինչև միջոցների հափշտակում
Խաբեությունը սկսվում է անսպասելի զանգից․ «վերահաշվարկի ընթացքում սխալ է հայտնաբերվել, ձեզ հասանելի է լրավճար, անհրաժեշտ է հաստատել տվյալները»։ Կա նաև ճնշման հակառակ տարբերակը․ «դուք հատկացվածից շատ եք ստացել, շտապ վերադարձրեք գումարը, հակառակ դեպքում վճարումները կսառեցվեն, իսկ հաշիվը կարգելափակվի»։
Այնուհետև զեղծարարներն արագ խոսակցությունը վերածում են գործնական քայլերի։ Նրանք խնդրում են ձեզ թելադրել անձնագրի կամ նույնականացման քարտի համարը և այն բանկային քարտի համարը, որին փոխանցվում է ձեր կենսաթոշակը, ինչպես նաև տրամադրել SMS հաղորդագրությունից ստացված կոդերը։ Որոշ դեպքերում զեղծարարները ձեզ ուղղորդում են համացանցում առկա ֆիշինգային էջեր, որոնք արտաքնապես կրկնօրինակում են կենսաթոշակային ֆոնդերի պաշտոնական կայքերը՝ առաջարկելով այնտեղ լրացնել իրենց անհրաժեշտ տվյալները։
Հենց որ զեղծարարները ստանում են SMS հաղորդագրության կոդը, նրանք կարող են մուտք գործել օգտատիրոջ անձնական էջ, փոխել գաղտնաբառը, օգտատիրոջ անունով ձևակերպել վարկեր կամ հանել հաշիվներում առկա միջոցները։
Կարևոր հանգամանք
Համոզիչ երևալու համար զեղծարարները նշում են Հայաստանի քաղաքացիների կենսաթոշակային հաշիվները կառավարող ընկերությունների անուններ և կարող են կեղծել նրանց լոգոները մեսենջերներում։ Այլ վտանգավոր հնարք է հեռախոսահամարի կեղծումը․ Էկրանին կարող է արտացոլվել ընկերության կոնտակտային կենտրոնի պաշտոնական համարին շատ նման կեղծ հեռախոսահամար, որպեսզի մարդը հավատա զանգին և չստուգի տեղեկությունը։
Իրավաբանական ծուղակ
Սխեմայի նենգությունն այն է, որ հաճախորդն ինքն է փոխանցում իր տվյալներն ու հաստատում գործարքները։ Եթե գործարքը նախաձեռնվել է հաշվի սեփականատիրոջ կողմից և հաստատվել SMS հաղորդագրության կոդի միջոցով, ապա բանկային համակարգն այն համարում է օրինական։ Դրանից հետո գումարը հետ ստանալը գրեթե անհնար է։
IDBank-ը խորհուրդ է տալիս․
- Անմիջապես անջատեք զանգը։ Իրական կենսաթոշակային ֆոնդերը և կառավարող ընկերությունները վերահաշվարկի կամ գումարի վերադարձման հարցերը երբեք չեն կարգավորում հեռախոսազանգի միջոցով։ Ցանկացած զանգ՝ «տվյալների ճշգրտման» պահանջով, զեղծարարություն է։
- Ինքներդ հետ զանգեք։ Գտեք ձեր հաշիվը կառավարող ընկերության պաշտոնական համարը նրա պաշտոնական կայքում և այն հավաքեք ձեռքով։ Հետ մի զանգեք մուտքային համարին, անգամ եթե այն ծանոթ է թվում։
- Երբեք մի փոխանցեք SMS հաղորդագրության կոդերը։ Բանկի, կենսաթոշակային ֆոնդի կամ պետական հաստատության ոչ մի աշխատակից իրավունք չունի ձեզնից հարցնելու ձեր մեկանգամյա օգտագործման գաղտնաբառը, քարտի դարձերեսին գրված եռանիշ կոդը կամ օնլայն բանկինգի գաղտնաբառը։
- Մի անցեք հաղորդագրությունների հղումներով։ Ստուգեք հասցեի տողը․ պաշտոնական կայքերն օգտագործում են «․am» դոմենը՝ առանց ավելորդ սիմվոլների։
- Քննարկեք այս սխեման ծնողների և տարեց բարեկամների հետ։ Որքան մեծահասակ է մարդը, այնքան որպես կանոն, նրա վստահությունը պաշտոնական մարմիններից եկող զանգերի նկատմամբ մեծ է։
Հիշեք․ կենսաթոշակային և սոցիալական ֆոնդերը չեն զանգահարում «տվյալների շտապ ճշգրտման» պահանջով, չեն պահանջում SMS հաղորդագրության կոդեր և չեն ուղղորդում անծանոթ կայքեր։ Ցանկացած նման զանգ տագնապի ազդանշան է։ Ձեր միջոցներն անվտանգ են այնքան ժամանակ, քանի դեռ դուք ինքներդ հասանելիություն չեք տրամադրել երրորդ անձանց։
ԲԱՆԿԸ ՎԵՐԱՀՍԿՎՈՒՄ Է ՀՀ ԿԲ ԿՈՂՄԻՑ
