Այս նոր իրականության գինը չափվում է հարյուր հազարավոր մարդկային կյանքերով․ Լևոն Ազիզյան

Written by

in

«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Աշխարհը պաշտոնապես թևակոխել է կլիմայական ծայրահեղությունների դարաշրջան։

Այս նոր իրականության գինը չափվում է հարյուր հազարավոր մարդկային կյանքերով և տրիլիոնավոր դոլարներով։ 2026 թվականի ավարտին արձանագրված թվերը մտահոգիչ են։ Միայն անցած ամռանը Եվրոպայի քաղաքներում շոգով պայմանավորված հավելյալ մահերի թիվը գերազանցել է 30 հազարը։ Տարբեր գնահատականներով՝ ջերմաստիճանային շեղումների հետ կապված մահերի ընդհանուր թիվը շուրջ 50 հազար է։ Ամենամեծ կորուստները կրել են Իտալիան, Ֆրանսիան, Իսպանիան, Գերմանիան և Մեծ Բրիտանիան։ Ասիայում ևս ողբերգություն է տեղի ունեցել․ Հիմալայներում սառցադաշտի փլուզման հետևանքով սառույցի և ժայռաբեկորների հսկայական զանգված է գահավիժել՝ խլելով առնվազն 1 300 մարդու կյանք։ Կարծես բոլոր մայրցամաքներում բնության տարերքները դուրս են եկել վերահսկողությունից։

Վերջին երեք տասնամյակների տվյալներն ավելի ամբողջական պատկեր են տալիս կորուստների մասշտաբի մասին։ Փորձագետների հաշվարկներով՝ այդ ընթացքում եղանակային աղետները համաշխարհային տնտեսությանը հասցրել են գրեթե 5 տրիլիոն դոլարի վնաս, իսկ զոհերի թիվը գերազանցել է 900 հազարը։ Այս տվյալները ներկայացվել են Թուրքիայում կայացած կլիմայական գագաթնաժողովում։ Առավել տուժած 20 երկրների շարքում զարգացող երկրների կողքին են նաև Եվրամիության համեմատաբար բարեկեցիկ պետություններ՝ Իտալիան, Ֆրանսիան, Հունաստանը և Իսպանիան։ Կրկնվող ջերմային ալիքներն ու ենթակառուցվածքներ ավերող անտառային հրդեհներն ամեն տարի միլիարդավոր դոլարների վնաս են հասցնում նրանց տնտեսություններին։
Կլիմայական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ կլիմայի փոփոխությունը մեծացնում է ռիսկերը․ նախկինում հազվադեպ հանդիպող ծայրահեղ երևույթները դառնում են կրկնվող սպառնալիք։ Առավել տուժած տարածաշրջանների թվում են Կարիբյան ավազանը,

Հարավարևելյան Ասիան, Աֆրիկայի հարավարևելյան շրջանները և Միջերկրածովյան երկրները։
Գիտական վերլուծությունը վկայում է Երկրի կլիմայական համակարգում ընթացող խորքային փոփոխությունների մասին։ Համաշխարհային օվկիանոսը կարգավորում է մոլորակի ջերմաստիճանը։ Տասնամյակներ շարունակ այն կլանել է մարդու գործունեության հետևանքով Երկրի կլիմայական համակարգում կուտակված հավելյալ ջերմության մինչև 90%-ը։ Սակայն այդ ջերմային բեռի հետևանքներն ավելի ու ավելի ակնհայտ են դառնում։ 2026 թվականի հոկտեմբերին բևեռային շրջաններից դուրս օվկիանոսի մակերևույթի միջին ջերմաստիճանը հասել է 20,95 °C-ի՝ սահմանելով դիտարկումների ամբողջ ժամանակաշրջանի բացարձակ ռեկորդ։
Օվկիանոսի տաքացումը նպաստում է սառցածածկույթի հալքին՝ առաջացնելով կլիմայական դրական հետադարձ կապ։ Արբանյակային դիտարկումների տվյալներով՝ այս աշնանը Անտարկտիկայի շուրջ ծովային սառույցի տարածվածությունը կլիմայական նորմայից փոքր է եղել 9,3%-ով։ Սա դիտարկումների ամբողջ ժամանակաշրջանի երկրորդ ամենացածր ցուցանիշն է։ Արկտիկայում ևս ծովային սառույցի տարածվածությունը հասել է պատմական նվազագույնի։ Երբ պայծառ սառցածածկույթը նահանջում է, բացվում է ջրի ավելի մուգ մակերեսը։ Այն կլանում է ավելի շատ արեգակնային ճառագայթում՝ ուժեղացնելով տաքացումն ու արագացնելով սառույցի հետագա հալքը։

2023–2026 թվականները պաշտոնապես ճանաչվել են մարդկության պատմության ամենատաք քառամյա ժամանակահատվածը։ Այդ չորս տարիների միջին ջերմաստիճանը նախաարդյունաբերական մակարդակը գերազանցել է ավելի քան 1,5 °C-ով։ Եղանակային ծայրահեղ երևույթները մեր աչքի առաջ դառնում են նոր կլիմայական իրականության մաս»։

դիտվել է 9 անգամ

Լրահոս


Տարադրամի փոխարժեքները նոյեմբերի 22-ին



Երևանում բախվել են Zeekr-ը, Mercedes-ը և Volkswagen-ը. կան վիրավորներ



Բախվել են «ՎԱԶ 2107»-ը և «Volkswagen»-ը



Ֆրանսիայում 144 մարդ է ձերբակալվել



«Եթե ընդդիմությունը գնա հանրաքվեի, դա քաղաքական ինքնասպանություն կլինի»․ Վահե Գրիգորյան



Քաղցրավենիքի գործարանում բռնկված հրդեհի հետևանքով երեք մարդ է զոհվել



Գրիշա Սարգսյանը դարձել է հաղթող՝ նվաճելով 2 ոսկե մեդալ



Այս նոր իրականության գինը չափվում է հարյուր հազարավոր մարդկային կյանքերով․ Լևոն Ազիզյան



«Կառավարությունը փող չունի, դրանք մեր փողերն են, որ լիուլի մսխում է իր կայֆերի համար»․ Ոսկան Սարգսյան



Նոյեմբերի 23-ին լույս չի լինի․ հասցեներ



«Սա շատ կարևոր ազդակ է»․ Հակոբ Բադալյան



Սպասվում են տեղումներ, քամու ուժգնացում



Ընդդիմության գլխավոր սխալը․․․



Լևոն Աբրահամյանն ընտրվել է Հայաստանի նկարիչների միության նախագահ



ՀԷՑ-ը ստոլբեն լավ գնով չէր առել, մենք կխլենք այն` Ադրբեջանի և Թուրքիայի համակարգին կապելու համար



Չեմ կարող ինձ համեմատել նրա հետ, դա անհնար է․ Սպերցյանը՝ Մխիթարյանի մասին



Ես տեղափոխվում եմ Հայաստան. Դենիս Ջորկաեֆ



Զոհվել է առնվազն 428 երեխա և դեռահաս



Մայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգը



«ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔԹԻ ՏԱԿ` ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆ ԵՆ ՄՈՒՐՈՒՄ»․ Լևոն Ջավախյան



«Առաջին ագամը չէ, որ Փաշինյանի ասածը ոչ մի կապ չունի իրականության հետ»․ Հակոբ Բադալյան



«Գուցե վաղն էլ նիկոլները բացատրեն, որ Արցախը հանձնելու որոշումը նույնպես միջազգային ստանդարտի պահանջն էր»․ Մետաքսե Հակոբյան



«Այ քեզ լոգիկա․ ուրեմն գյուղի պո*նիկն ամենաանկախն է»․ Ոսկան Սարգսյան



Այ Քաջ Նազար, գնա քո Ուստիաննայիդ դիմի․ Լևոն Զուրաբյանը պատասխանել է Նիկոլ Փաշինյանին



Մի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում

Ամենաընթերցվածները



Շուտով


Նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 11։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Նարե Սոսեն


Նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 15։30-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Էլյանորա Մանադյանը


Նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 13։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Վիգեն Հակոբյանը


Նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 14։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Նարինե Դիլբարյանը


Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 16։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Ռուզաննա Ստեփանյանը


Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 12։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Աշոտ Անդրեասյանը


Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 14։30-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Էլյանորա Մանադյանը


Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 13։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Նաիրի Հոխիկյանը


Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 11։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Րաֆֆի Հովհաննիսյանը


Նոյեմբերի 18-ին՝ ժամը 11։30-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Արմենուհի Կյուրեղյանը

Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *