ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (1 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ).Էլեկտրալամպերի առաջին գործարանը, առաջին «Զապորոժեցը», առաջին արագընթաց մայրուղին. «Փաստ»

1 Հոկտեմբեր, 2026 11:03

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

ՏՈՆԵՐ ԵՎ ՀԻՇԱՐԺԱՆ ՕՐԵՐ
Ծերերի համաշխարհային օր, Բուսակերության համաշխարհային օր, Բժիշկների համաշխարհային օր, Կամերուն՝ Միավորման օր, Կիպրոս՝ Անկախության օր, Չինաստան՝ ՉԺՀ-ի հռչակման օր, Նիգերիա՝ Անկախության օր, Տուվալու՝ Տուվալուի օր, Ռուսաստան՝ Ցամաքային զորքերի օր, Ուզբեկստան՝ Ուսուցչի և դաստիարակի օր:

ՀԱՅ-ՀԱՅԱՍՏԱՆ
1387- երկու տարի Հայաստանը ասպատակելուց հետո Լենկ Թեմուրը հետ է գնացել Սամարղանդ:

1827- Ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ հայկական զորքերը Իվան Պասկևիչի գլխավորությամբ գրավել են Երևանի բերդը: Ընկել է պարսկական ամենաամուր ու վերջին հենակետը Հայաստանում: Գերի են վերցվել բերդի երեքհազարանոց կայազորը և Հասան խանը, առգրավվել են 100 թնդանոթ և մեծ քանակությամբ զենք ու զինամթերք:

1866– ծնվել է նկարիչ Արշակ Ֆեթվաճյանը:

1878 –ծնվել է հեղափոխական, քաղաքական գործիչ Ստեփան Շահումյանը:

1883– վախճանվել է նշանավոր երգահան, երաժշտագետ, խմբավար և մանկավարժ Ռոմանոս Մելիքյանը:

1905 – վախճանվել է գյուղագիր, մանկավարժ, հրապարակախոս Արշակ Ագապյանը:

1924- ծնվել է գրող Շահեն Թաթիկյանը:

1992- Ղարաբաղյան առաջին պատերազմի ժամանակ ադրբեջանցիներն սկսել են Լաչինի միջանցքը հետ գրավելու անհաջող փորձ, որը շարունակվել է 19 օր:

1996-Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ է հաստատել Բահրեյնի հետ:

2010- Թուրքիայի տարածքում գտնվող Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցում վերջապես տեղադրվել է խաչը:

2011- Երևանի Ազատության հրապարակում տեղադրվել է շուրջ երկու տասնյակ վրան, քանի որ Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հանրահավաքում ազդարարել էր շուրջօրյա հանրահավաքների մեկնարկի մասին:

2013- 103 կողմ և 3 դեմ ձայներով Ազգային ժողովը հաստատել է Գևորգ Կոստանյանին գլխավոր դատախազի պաշտոնում:

2018 – Թեղուտի հանքավայրի կառավարումն ամբողջությամբ անցել է ռուսաստանյան ՎՏԲ բանկին՝ հանքը շահագործող «Թեղուտ» ընկերության վարկային պարտավորությունների դիմաց։

2018 –վախճանվել է ֆրանսահայ նշանավոր երգիչ, երգահան, գրող, կինոդերասան և հասարակական գործիչ, մեծ շանսոնյե Շառլ Ազնավուրը:

2019-վախճանվել է կանադահայ անվանի քանդակագործ Արտո Չաքմաքչյանը:

2020- Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ Մարտունի քաղաքի ռմբակոծությունների ժամանակ վիրավորվել է ֆրանսիական Le Monde-ի երկու լրագրող: Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի նախագահները կոչ են արել կողմերին լրիվ և ամբողջությամբ դադարեցնել կրակը:

2021- Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ Ստեփան Գալստյանը ձերբակալվել է։

2023-Հանրապետության հրապարակում տեղի է ունեցել Արցախի Հանրապետությունից հայության բռնի տեղահանումից հետո առաջին հանրահավաքը՝ կազմակերպված Ազգային կոմիտեի կողմից:

ԱՇԽԱՐՀ
մ.թ.ա. 331– տեղի է ունեցել Գավգամելայի ճակատամարտը, որը վճռորոշ ճակատամարտն էր Ալեքսանդր Մակեդոնացու բանակի և պարսկական թագավոր Դարեհ 3-րդի բանակների միջև: Մարտից հետո Աքեմենյան կայսրությունը դադարել է գոյություն ունենալ:

208 –ծնվել է Հռոմի կայսր Ալեքսանդր Սևերոսը:

1684 –վախճանվել է ֆրանսիացի դրամատուրգ Պիեռ Կորնելը:

1795 – Ֆրանսիան նվաճել է Բելգիան:

1847 –Վերներ ֆոն Սիմենսը և նրա եղբայրները Իոհան Գալսկիի հետ ստեղծել են «Telegraphenbauanstalt Siemens & Halske» ընկերությունը, որը ներկայում հայտնի է որպես «Siemens AG»:

1871 –ամերիկյան մորմոնների առաջնորդ Բրիգամ Յանգը ձերբակալվել է 16 կանանց հետ կենակցելու մեղադրանքով:

1880 – Թոմաս Էդիսոնը բացել է էլեկտրալամպերի առաջին գործարանը:

1911– վախճանվել է գերմանացի փիլիսոփա Վիլհելմ Դիլթայը:

1924- ծնվել է Միացյալ Նահանգների 39-րդ նախագահ Ջիմի Քարտերը:

1930 –Մոսկվայի Կրեմլում բոլ շևիկների կողմից պայթեցվել է 1365 թվականին կառուցված Չուդով եկեղեցին:

1949 – հռչակվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը:

1960 –ԽՍՀՄ-ում հոսքագծից իջել է առաջին «Զապորոժեցը», որը ժողովրդի մոտ ստացել է «սապատավոր» մականունը:

1964 –Ճապոնիայում շահագործման է հանձնվել առաջին արագընթաց մայրուղին՝ Տոկայդո-Սինկենսենը:

1969– բացվել է Պեկինի մետրոպոլիտենը, որը ներկայում մեկ օրում տեղափոխում է մոտ 7 միլիոն մարդ:

1971 –ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգում բացվել է աշխարհում ամենամեծ զվարճավայրը՝ «Դիսնեյ-ուորլդը»:

1979 –Պանամայի ջրանցքի հատվածը անցել է Պանամայի իրավասության տակ:

1992-Ռուսաստանում սկսել են բաժանել սեփականաշնորհման սերտիֆիկատներ՝ վաուչերներ:

1996 –ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հանել է 1992 թվականից գործող պատժամիջոցները Հարավսլավիայի նկատմամբ:

2017-իսպանական Կատալոնիայում կայացել է անկախության հանրաքվե:

2022 –Ուկրաինայում հատուկ ռազմական գործողության ժամանակ ուկրաինական բանակը դեռևս մայիսին կորցրած Դոնեցկի մարզի Լիման քաղաքը հետ է գրավել:

2024–ռուս–ուկրաինական պատերազմի ժամանակ ռուսները գրավել են ուկրաինական Ուգլեդար քաղաքը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում