Blog

  • Աշխարհաքաղաքական իրողությունների փոփոխվող կառուցակարգը. «Փաստ»



    «Փաստ» օրաթերթը գրում է.

    Միջազգային քաղաքականությունը հայտնվել է անցումային և բարձր անկայունության ժամանակաշրջանում, որտեղ հին դաշինքները վերանայվում են, անվտանգության ավանդական մոդելները վերափոխվում են, տնտեսական մրցակցությունը ստանում է աշխարհաքաղաքական բնույթ, իսկ տարածաշրջանային հակամարտությունները վերածվում են գլոբալ մրցակցության դրսևորումների։

    Եթե վերջին երեք տասնամյակի ընթացքում միջազգային հարաբերությունների գլխավոր առանձնահատկությունը համարվում էր արևմտյան աշխարհի հարաբերական համախմբվածությունը և Միացյալ Նահանգների անվիճելի առաջնորդությունը, ապա այսօր արդեն ավելի ակնհայտ են դառնում այն գործընթացները, որոնք վկայում են աշխարհաքաղաքական ուժային կենտրոնների վերաբաշխման, դաշնակցային հարաբերությունների վերաիմաստավորման և միջազգային համակարգի բազմաբևեռացման մասին։ Վերջին տարիների զարգացումները ցույց են տալիս, որ միջազգային հարաբերություններում այլևս չեն գործում նախկին կանխատեսելի օրինաչափությունները։ Եթե նախկինում որևէ խոշոր ճգնաժամի դեպքում արևմտյան դաշինքը հանդես էր գալիս գրեթե միասնական դիրքերից, ապա այժմ նույնիսկ ամենազգայուն անվտանգային հարցերում նկատվում են էական տարաձայնություններ։

    Այդ միտումն առավել տեսանելի դարձավ ԱՄՆ-ի և եվրոպական դաշնակիցների հարաբերություններում, որոնք շարունակաբար անցնում են փորձությունների միջով։ Թեև ՆԱՏՕ-ն շարունակում է պահպանել իր ինստիտուցիոնալ նշանակությունը, սակայն դաշինքի ներսում արդեն վաղուց առկա են ռազմավարական պատկերացումների տարբերություններ, որոնք աստիճանաբար վերածվում են գործնական քաղաքականության։

    Հատկանշական է, որ Իրանի շուրջ ռազմական զարգացումները դարձան այն եզակի դեպքերից մեկը, երբ Եվրոպայի առանցքային դաշնակիցներից ոչ մեկը փաստացի չմիացավ Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի ռազմական գործողություններին։ Այս հանգամանքը վկայում է ոչ միայն կոնկրետ հակամարտության վերաբերյալ դիրքորոշումների տարբերության, այլև ավելի խորքային գործընթացի մասին։ Եվրոպական մայրաքաղաքներում աստիճանաբար ձևավորվում է այն ընկալումը, որ յուրաքանչյուր տարածաշրջանային ճգնաժամում Վաշինգտոնի քաղաքականությանը ավտոմատ կերպով հետևելը կարող է հակասել հենց եվրոպական անվտանգության և տնտեսական շահերին։ Հենց այդ պատճառով եվրոպական երկրները փորձում են պահպանել ավելի մեծ քաղաքական ինքնուրույնություն՝ հատկապես այն հարցերում, որոնք անմիջական ազդեցություն են ունենում Եվրոպայի տնտեսության, էներգետիկ անվտանգության և միգրացիոն հոսքերի վրա։

    ԱՄՆ-Եվրոպա հարաբերությունների որոշակի սառնությունն իր հերթին խթանում է եվրոպական անվտանգության համակարգի վերաիմաստավորումը։ Վերջին տարիներին ավելի հաճախ են հնչում այն գնահատականները, որ Եվրոպան այլևս չի կարող անվերապահորեն հենվել միայն ամերիկյան ռազմական ներուժի վրա և պարտավոր է ստեղծել սեփական պաշտպանական հնարավորությունները։

    Սակայն անվտանգության ոլորտը եվրոպական միակ մարտահրավերը չէ։ Տնտեսական մրցակցությունն աստիճանաբար վերածվել է աշխարհաքաղաքական պայքարի առանցքային գործիքի։ Եվրոպական արդյունաբերությունը հայտնվել է միաժամանակ մի քանի ուղղություններով ճնշման տակ։ Մի կողմից՝ էներգակիրների բարձր գներն ու արտադրական ծախսերը նվազեցնում են եվրոպական արտադրանքի մրցունակությունը, մյուս կողմից՝ Չինաստանի արագ աճող արդյունաբերական ներուժը և համաշխարհային շուկաներ մուտք գործող համեմատաբար էժան արտադրանքը լուրջ մարտահրավեր են ստեղծում եվրոպական տնտեսության համար։ Այդ իրավիճակում Բրյուսելը ստիպված է ավելի ակտիվ կիրառել պաշտպանական տնտեսական գործիքներ՝ հակադեմփինգային մեխանիզմներ, մաքսային սահմանափակումներ, պետական աջակցության ծրագրեր և ռազմավարական ոլորտների պաշտպանություն։ Սա նշանակում է, որ ազատ առևտրի նախկին մոդելը աստիճանաբար իր տեղը զիջում է տնտեսական անվտանգության վրա հիմնված քաղաքականությանը, որտեղ տնտեսական որոշումները նույնքան քաղաքական նշանակություն ունեն, որքան ռազմական կամ դիվանագիտական քայլերը։

    Միևնույն ժամանակ, շարունակվում է Ռուսաստանի և Եվրոպայի հարաբերությունների խոր ճգնաժամը, որը պայմանավորված է Ուկրաինայում շարունակվող պատերազմով։ Չնայած ժամանակ առ ժամանակ հնչող խաղաղության նախաձեռնություններին, ներկայում դեռևս չեն երևում այնպիսի քաղաքական նախադրյալներ, որոնք թույլ կտային ակնկալել հարաբերությունների էական բարելավում։

    Աշխարհաքաղաքական ամենախոշոր վերադասավորումները, սակայն, տեղի են ունենում Մերձավոր Արևելքում։ Տասնամյակներ շարունակ տարածաշրջանում ամերիկյան քաղաքականության հիմնասյուներից մեկը Իսրայելի հետ առանձնահատուկ ռազմավարական հարաբերություններն էին։ Սակայն ներկա զարգացումները ցույց են տալիս, որ Վաշինգտոնը փորձում է ավելի ճկուն և բազմակողմ քաղաքականություն վարել՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի ուժային հավասարակշռության փոփոխությունները։ Այս համատեքստում առավել ուշագրավ է ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի հարաբերությունների նկատվող ջերմացումը։ Վերջին շրջանում Վաշինգտոնը սկսել է քննարկել Թուրքիային հինգերորդ սերնդի F-35 կործանիչների վաճառքի հնարավորությունը, ինչպես նաև վերանայել նախկինում կիրառված մի շարք սահմանափակումներ և պատժամիջոցներ։ Եթե նման գործընթացները շարունակական բնույթ ստանան, ապա դրանք կարող են էական ազդեցություն ունենալ ինչպես ՆԱՏՕ-ի ներսում ուժային հարաբերակցության, այնպես էլ ամբողջ Մերձավոր Արևելքի ռազմաքաղաքական հավասարակշռության վրա։

    Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ի և Իրանի հարաբերություններում առկա կտրուկ խզումն է իր ազդեցությունն ունենում։ Ավելի վաղ ձեռք բերված փոխըմբռնման հուշագիրը փաստացի դադարել է գործել, իսկ կողմերի միջև հակասությունները վերածվել են բաց ռազմական դիմակայության։ Իրանի կողմից Հորմուզի նեղուցում առևտրային նավթատարների, այդ թվում՝ Սաուդյան Արաբիայի և Քաթարի հետ կապված նավերի դեմ իրականացված հարձակումները լրջագույն սպառնալիք են ստեղծել համաշխարհային էներգետիկ շուկաների համար։ ԱՄՆ-ի պատասխան գործողությունները՝ ուղղված Իրանի հարավային նավահանգիստների և ռազմական ենթակառուցվածքների դեմ, հակամարտությունը տեղափոխեցին նոր մակարդակ։ Իրանի պատասխան հարվածները հիմնականում Քուվեյթում և Բահրեյնում տեղակայված ամերիկյան ենթակառուցվածքների ուղղությամբ ցույց տվեցին, որ հակամարտությունն այլևս սահմանափակված չէ միայն երկու երկրների միջև, այլ ընդգրկում է ամբողջ Պարսից ծոցի անվտանգային համակարգը։ Սա մեծացնում է ոչ միայն ռազմական էսկալացիայի, այլև տարածաշրջանային լայնամասշտաբ ապակայունացման վտանգը։

    Իրանական պատերազմի հետևանքները զգալի ազդեցություն են ունեցել նաև Պարսից ծոցի արաբական միապետությունների ռազմավարական մտածողության վրա։ Երկար տարիներ այդ երկրները իրենց անվտանգության գլխավոր երաշխավորը համարում էին Միացյալ Նահանգներին, սակայն վերջին զարգացումները ստիպում են վերանայել այդ մոտեցումը։ Պարզ դարձավ, որ Իրանի հետ ցանկացած լայնածավալ հակամարտության դեպքում նույնիսկ այն երկրները, որոնք անմիջականորեն ներգրավված չեն ռազմական գործողություններում, կրում են լուրջ տնտեսական և անվտանգային վնասներ։

    Նավթային ենթակառուցվածքների խոցելիությունը, ծովային առևտրի խափանումները, ներդրումային ռիսկերի աճը և էներգետիկ արտահանման անորոշությունը ստիպում են ծոցի երկրներին փնտրել անվտանգության ապահովման ավելի բազմակողմ մեխանիզմներ։ Այս համատեքստում պատահական չէ նաև ԱՄՆ-ի և Սաուդյան Արաբիայի հարաբերություններում նկատվող լարվածությունը։ Թեև երկու երկրները շարունակում են համագործակցել բազմաթիվ ուղղություններով, սակայն վերջին զարգացումները ցույց են տալիս, որ Էր Ռիադը ձգտում է վարել ավելի ինքնուրույն արտաքին քաղաքականություն՝ միաժամանակ խորացնելով կապերը տարբեր գլոբալ դերակատարների հետ։ Սա համապատասխանում է ավելի լայն միտմանը, որի շրջանակներում միջին տերությունները փորձում են նվազեցնել կախվածությունը որևէ մեկ ուժային կենտրոնից և կառուցել բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականություն։

    Ընդհանուր առմամբ, միջազգային հարաբերությունների ներկա փուլը բնութագրվում է այն հանգամանքով, որ աշխարհաքաղաքական գործընթացներն այլևս չեն զարգանում մեկ կենտրոնի շուրջ։ Աշխարհն աստիճանաբար անցնում է մրցակցող ուժային կենտրոնների համակարգի, որտեղ Միացյալ Նահանգները, Եվրոպան, Չինաստանը, Ռուսաստանը, Թուրքիան, Հնդկաստանը, Պարսից ծոցի երկրները և մի շարք այլ դերակատարներ ձգտում են մեծացնել սեփական ռազմավարական ինքնուրույնությունը։ Նման միջավայրում դաշինքներն ավելի ճկուն են դառնում, գործընկերություններն՝ առավել իրավիճակային, իսկ արտաքին քաղաքականությունն՝ առավել պրագմատիկ։

    Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում


  • Կայացել է COP17-ի կազմակերպման աշխատանքները համակարգող կազմկոմիտեի նիստը | Հայաստան

    Կայացել է COP17-ի կազմակերպման և անցկացման նպատակով ստեղծված կազմկոմիտեի հերթական նիստը: Համաժողովի մեկնարկին ամիսներ են մնացել: Նախարար Համբարձում Մաթևոսյանի գլխավորած նիստին քննարկվել են նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքն ու առաջիկա անելիքները՝ կենտրոնանալով կազմակերպչական մի շարք առանցքային ուղղությունների վրա։

    Անդրադարձ է կատարվել բարձր մակարդակի հատվածի և առաջնորդների գագաթնաժողովի կազմակերպմանը, կապույտ և կանաչ գոտիների նախապատրաստական աշխատանքներին, համաժողովի անցկացման վայրերում իրականացվող ենթակառուցվածքային և տեխնիկական աշխատանքներին, էներգամատակարարման ապահովմանը, ճանապարհային և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների պատրաստվածությանը, ինչպես նաև առողջապահական անվտանգության և բժշկական սպասարկման կազմակերպման հարցերին։

  • Սեպտեմբերի 1-ից Արմավիր համայնքի ուսանողները կտեղափոխվեն անվճար. Վարշամ ՍարգսյանՎանդալիզմ Ստամբուլի հայկական Սուրբ Կարապետ եկեղեցու գերեզմանատան տարածքում. Իրավապահները հայտնաբերել և ձերբակալել են կասկածյալինՄարդիկ՝ Ծառուկյանի առյուծների վանդակում. «ամենասպորտսմեն»-ը դարձավ իր իսկ պահարանի «դիակների» զпհըԱյսօրվանից ուժի մեջ է մտնում «ծնողական ժամ» կարգավորումը. ինչպես օգտվելԱնհայտ զինված անձինք Այաթոլլահ Խամենեիի դամբարանի մոտ սպшնել են չորս մարդուՊԵԿ-ը ներկայացրել է հունիսի 1-ից 30-ն իրականացված համալիր օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքները

    Սեպտեմբերի 1-ից Արմավիր համայնքի ուսանողները կտեղափոխվեն անվճար. Վարշամ ՍարգսյանՎանդալիզմ Ստամբուլի հայկական Սուրբ Կարապետ եկեղեցու գերեզմանատան տարածքում. Իրավապահները հայտնաբերել և ձերբակալել են կասկածյալինՄարդիկ՝ Ծառուկյանի առյուծների վանդակում. «ամենասպորտսմեն»-ը դարձավ իր իսկ պահարանի «դիակների» զпհըԱյսօրվանից ուժի մեջ է մտնում «ծնողական ժամ» կարգավորումը. ինչպես օգտվելԱնհայտ զինված անձինք Այաթոլլահ Խամենեիի դամբարանի մոտ սպшնել են չորս մարդուՊԵԿ-ը ներկայացրել է հունիսի 1-ից 30-ն իրականացված համալիր օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքները

  • ՀՖՖ-ի շուրջ ինտրիգը թեժանում է․ ո՞վ է ուզում զբաղեցնել Արմեն Մելիքբեկյանի աթոռը. «Ժողովուրդ»





    «Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Թեև Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ Արմեն Մելիքբեկյանը հրապարակավ հայտարարել է, որ չի պատրաստվում առաջադրվել ՀՖՖ նախագահի պաշտոնում հաջորդ ընտրություններում, ֆուտբոլային աշխարհում կրքերը ոչ թե հանդարտվել են, այլ, հակառակը, ավելի են թեժացել։

    «Ժողովուրդ» օրաթերթի ֆուտբոլային աղբյուրները փոխանցում են, որ ՀՖՖ նախագահի պաշտոնի շուրջ արդեն ձևավորվել են մի քանի ազդեցության կենտրոններ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր նախընտրելի թեկնածուն և փորձում է մինչև ընտրությունները ստեղծել անհրաժեշտ քաղաքական և ֆուտբոլային աջակցությունը։

    Մեր տեղեկություններով՝ ամենաակտիվ քննարկվող անուններից մեկը Սիսակ Գաբրիելյանն է։ Ֆուտբոլային շրջանակներում մեզ փոխանցում են, որ Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանի ազդեցության թուլացումից հետո Սիսակ Գաբրիելյանը նույնպես զգալիորեն կորցրել է իր նախկին քաղաքական հենարանը, և այժմ նրա համար ակտիվ լոբբիստական աշխատանք է տանում ֆուտբոլային ակումբներից մեկը՝ փորձելով ապահովել անհրաժեշտ աջակցությունը, որպեսզի ապագայում հենց նա ընտրվի Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ։

    Սակայն սա միակ սցենարը չէ։

    Մեր տեղեկություններով՝ ՀՖՖ նախագահի պաշտոնի նկատմամբ հետաքրքրություն ունի նաև շրջակա միջավայրի նախարար, ԱԺ պատգամավոր ընտրված Հակոբ Սիմիդյանը, որը վերջին շրջանում փորձում է ապահովել ՀՖՖ-ի և կառավարության միջև կապը։ Նույն աղբյուրների պնդմամբ՝ նա տարբեր ակումբների ներկայացուցիչների հետ հանդիպումների և շփումների ընթացքում փորձում է նախապես ձևավորել այն աջակցությունը, որը հետագայում կարող է վերածվել ընտրական ձայների։ Սակայն, մեր տեղեկություններով, այդ շրջանակներում նրան լուրջ չեն վերաբերվում։

    Երրորդ անունը, որը բավական հաճախ է շրջանառվում, Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Մխիթար Հայրապետյանն է։

    Քաղաքական շրջանակներում նրան դիտարկում են որպես իշխանության հնարավոր թեկնածու։ Հիշեցնենք, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արդեն հրապարակային մակարդակով հայտարարել էր, որ Մխիթար Հայրապետյանը ցանկություն չունի շարունակել աշխատանքը նախարարի պաշտոնում, ինչից հետո տարբեր շրջանակներում սկսեցին քննարկվել նրա հնարավոր նոր նշանակումների վերաբերյալ տարբեր վարկածներ։

    Սակայն, ինչպես մեզ փոխանցում են ֆուտբոլային աղբյուրները, Մխիթար Հայրապետյանն այս պահին ֆուտբոլային համակարգում սեփական հենարան չունի։ Մեր զրուցակիցների գնահատմամբ՝ որևէ ազդեցիկ ակումբ բացահայտ լոբբինգ չի անում նրա օգտին, և եթե նրա թեկնածությունը երբևէ պաշտոնապես առաջադրվի, ապա հիմնական քաղաքական ռեսուրսը, որի վրա նա կարող է հույս դնել, կլինի իշխանության աջակցությունը։

    Միևնույն ժամանակ, «Ժողովուրդ» օրաթերթի աղբյուրները պատմում են նաև մի հետաքրքիր դրվագ։

    Մեր տեղեկություններով՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վերջերս հանդիպում է ունեցել ֆուտբոլային ակումբների ղեկավարների հետ։ Այդ հանդիպման մասնակիցներին մոտ կանգնած աղբյուրների փոխանցմամբ՝ քննարկման ընթացքում վարչապետը նշել է, որ Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահի հարցը ինքը կլուծի։

    Դրանից շատ չանցած՝ Արմեն Մելիքբեկյանն իր համար բարենպաստ համարվող լրատվամիջոցների միջոցով հայտարարեց, որ 2027 թվականին չի պատրաստվում կրկին առաջադրվել ՀՖՖ նախագահի պաշտոնում։

    Սակայն, մեր տեղեկություններով, այդ հայտարարությունը չի նշանակում, թե Մելիքբեկյանը դուրս է եկել խաղից։ Ընդհակառակը, նա շարունակում է ակտիվորեն հետևել ՀՖՖ նախագահի հավանական թեկնածուների շուրջ զարգացումներին և, ըստ նույն աղբյուրների, տարբեր խողովակներով վարչապետին է ներկայացնում իր գնահատականներն ու դիտարկումները հնարավոր թեկնածուների վերաբերյալ։

    Մեր զրուցակիցների պնդմամբ՝ այդ տեղեկությունները հաճախ նպատակ ունեն բացասական լույսի ներքո ներկայացնել այս կամ այն հավակնորդին, որպեսզի վարչապետի մոտ նրանց վերաբերյալ ձևավորվի ոչ այնքան դրական պատկեր։

    Այս տեղեկությունները պաշտոնապես չեն հաստատվել, և «Ժողովուրդ» օրաթերթը պատրաստ է հրապարակել նաև բոլոր հիշատակված անձանց պարզաբանումները, եթե նրանք ցանկանան արձագանքել։

    Մի բան, սակայն, ակնհայտ է. թեև պաշտոնապես ՀՖՖ նախագահի հերթական ընտրությունները դեռևս հեռու են, իրական պայքարը, ըստ ֆուտբոլային աշխարհի մեր աղբյուրների, արդեն սկսվել է»։

    Մանրամասները՝ «Ժողովուրդ» օրաթերթի այսօրվա համարում:


  • 7 հազար էջ դեպի ապագա. ԳԱԹ-ում կփորձեն վերարտադրել Կոմիտասի միտքը

    Գրականության եւ արվեստի թանգարանի (ԳԱԹ) ֆոնդում պահվող Կոմիտասի ձեռագրերը սովորական փաստաթղթեր չեն։ Դրանք թղթի վրա մնացած երաժշտություն են, մտքեր, նամակներ, կիսատ նշումներ, երբեմն՝ միայն մի քանի տող։ 

     

    Թանգարանի աշխատակիցները նման նյութերի հետ աշխատում են առանձնահատուկ զգուշությամբ։ Յուրաքանչյուր բացված թղթապանակ ու շրջված էջ հիշեցնում են, որ մշակութային ժառանգությունը միայն պահպանելու, այլեւ չվնասելու պատասխանատվություն է։ Այդտեղ էլ սկսվում է ժամանակակից թանգարանների գլխավոր հակասություններից մեկը. ինչպես ապահովել արխիվների հասանելիությունը՝ առանց վտանգելու դրանց ֆիզիկական գոյությունը։

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    Այս հարցին պատասխան գտնելու հերթական փորձն է Գրականության եւ արվեստի թանգարանի նոր նախաձեռնությունը՝ Կոմիտասի արխիվի լայնածավալ թվայնացումը։ 

     

    Յոթ հազար միավորից բաղկացած աշխարհ

     

    Կոմիտասի ամբողջական արխիվը շուրջ մեկ դար է պահպանվում ԳԱԹ-ում։ Այն Հայաստան է հասել 1930-ականներին՝ Արշակ Չոպանյանի եւ Կոմիտասի մտերիմ բարեկամների ջանքերով։ Այդ ժամանակ հավաքված եւ փրկված նյութերն այսօր շուրջ 7000 միավոր են՝ ձեռագրեր, նամակներ, երաժշտական գրառումներ, հոդվածներ, անձնական փաստաթղթեր եւ բազմաթիվ այլ վկայություններ։

     

    Թանգարանի տնօրեն Սյուզաննա Խոջամիրյանի խոսքով՝ Կոմիտասի արխիվը բացառիկ է ոչ միայն ծավալով, այլեւ ամբողջականությամբ։

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    «Այստեղ պահպանվում է այն ամենն, ինչ դուրս է եկել Կոմիտասի մտքից ու ձեռքից։ Կոմիտասը միայն կոմպոզիտոր չէր։ Նա ազգագրագետ էր, երաժշտագետ, հետազոտող, մտածող, որի գործունեությունը ձեւավորել է հայկական երաժշտագիտության հիմքերը։ Նրա արխիվը պատմում է ոչ միայն մեկ մարդու, այլեւ մի ամբողջ մշակույթի ինքնաճանաչման մասին», – ասում է Սյուզաննա Խոջամիրյանը։

     

    Յուրաքանչյուր բացված էջի գինը

     

    Կոմիտասի արխիվի թվայնացումը թանգարանում չեն դիտարկում որպես պարզապես տեխնիկական արդիականացում։ 

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    «Գրականության եւ արվեստի թանգարանում պահվում են միլիոնավոր արխիվային փաստաթղթեր։ Տարեկան հազարավոր հետազոտողներ աշխատում են մեր ֆոնդերում, օգտվում նյութերից գիտական հոդվածների, գրքերի, ակադեմիական հետազոտությունների համար։ Այդ պայմաններում ֆոնդերի թվայնացումը մեզ համար արդեն առաջնահերթ խնդիր էր դարձել», – ասում է Սյուզաննա Խոջամիրյանը։

     

    Թվում է՝ հետազոտողին թվային պատճեն տրամադրելը պետք է լուծեր պահպանության խնդիրը։ Սակայն թանգարանում նկատել են, որ վտանգը միայն բնօրինակի հետ աշխատելը չէ։

     

    «Երբ հետազոտողն աշխատում է բնագրի հետ, փաստաթուղթը դուրս է բերվում ֆոնդից, ֆիզիկաքիմիական քայքայման վտանգ է առաջանում։ Բայց սքանավորումն էլ լիովին անվտանգ չէ։ Սքանավորման սարքերը բավական ուժեղ լուսային հոսք ունեն, որն ազդում է թանաքի վրա։ Այսօր գուցե դա տեսանելի չէ, բայց հինգ կամ տասը տարի հետո կարող են կոռոզիոն գործընթացներ սկսվել», – պատմում է թանգարանի տնօրենը։

     

    Նոր սարքավորումների ձեռքբերումը այս խնդրի լուծման փորձն է։ Դրանք նախատեսված են բացառապես արխիվային նյութերի համար եւ հնարավորություն են տալիս թվայնացնել նույնիսկ ամենափխրուն փաստաթղթերը՝ առանց դրանց ֆիզիկական վիճակի վրա ազդելու։

     

    Հնարավո՞ր է վերարտադրել Կոմիտասի մտածողությունը

     

    Թվայնացման ծրագրի գաղափարը ձեւավորվել է հայազգի բարերար Մարկ Չենյանի հետ համագործակցության արդյունքում։ 

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    «Նա պատրաստակամություն հայտնեց ֆինանսավորել արխիվի թվայնացման գործընթացը եւ թանգարանին նվիրաբերեց նորագույն սարքավորումները։ Բայց իր նպատակը միայն թվային շտեմարան ստեղծելը չէ։ Նրա երազանքն է ստեղծել այնպիսի գործիք, որը կկարողանա աշխատել Կոմիտասի մտավոր ժառանգության հիման վրա», – ասում է Սյուզաննա Խոջամիրյանը։

     

    Գաղափարը բավական անսովոր է. համակարգը պետք է աշխատի Կոմիտասի թողած նյութերի հիման վրա՝ նրա ձեռագրերով, նամակներով, հոդվածներով, երաժշտական եւ փիլիսոփայական մտքերով։ Այսինքն՝ ոչ թե համացանցից հավաքված տեղեկատվության, այլ մեկ մարդու ամբողջական ժառանգության վրա հիմնված մոդելով։

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    «Մենք չենք ցանկանում, որ համակարգը պարզապես վերարտադրի ուրիշների մեկնաբանությունները Կոմիտասի մասին։ Գաղափարն այն է, որ կարողանանք վերարտադրել Կոմիտասի մտածողությունը», – ասում է Սյուզաննա Խոջամիրյանը։

     

    Նպատակը միաժամանակ գրավիչ եւ վիճելի է թվում։ Հնարավո՞ր է արդյոք Կոմիտասի հազարավոր էջերից ստեղծել այնպիսի համակարգ, որի հետ զրուցելիս մարդը կստանա ոչ թե ընդհանուր տեղեկություններ, այլ պատասխաններ, որոնք բխում են հենց Կոմիտասի աշխարհայացքից։

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    Այս հարցերն այսօր պատասխան չունեն։ Ծրագրի հեղինակներն էլ ընդունում են, որ խոսքը երկարատեւ եւ բարդ աշխատանքի մասին է։

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    Հնարավոր է, մի քանի տարի անց հետազոտողը կարողանա ոչ միայն բացել Կոմիտասի ձեռագրի թվային պատճենը, այլեւ հարց ուղղել համակարգին, որը ձեւավորվել է այդ ձեռագրերի հիման վրա։

     

    Նախագիծը փորձ է պահպանելու այն, ինչ ժամանակը մշտապես փորձում է խլել։ Փորձ է ապահովելու, որ հարյուր տարի առաջ գրված նամակը շարունակի խոսել նաեւ հարյուր տարի հետո։

     

    Արխիվի հասցեն

     

    Կոմիտասի արխիվի թվայնացման մասին խոսակցությանը զուգահեռ շրջանառվում է մեկ այլ հարց՝ ինչո՞ւ է Կոմիտասի արխիվը պահվում ԳԱԹ-ում, այլ ոչ թե Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում։

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    Սյուզաննա Խոջամիրյանը հիշեցնում է.

     

    «Կոմիտասի արխիվի առաջին մուտքը Գրականության եւ արվեստի թանգարան եղել է 1933 թվականին։ Արշակ Չոպանյանի եւ Մարգարիտ Բաբայանի ջանքերով այն տեղափոխվել է Հայաստան եւ հանձնվել հենց մեր թանգարանին»։

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    Նրա խոսքով՝ թանգարանը պարտավոր է հարգել ժառանգությունը հանձնած մարդկանց կամքը։ Բացի այդ, արխիվի տեղափոխումը պարզապես լոգիստիկ խնդիր չէ։ Խոսքը հազարավոր արժեքավոր փաստաթղթերի մասին է, որոնց պահպանությունը պահանջում է հատուկ պահոցներ, վերահսկվող միջավայր եւ մասնագիտական ենթակառուցվածք։

    Լուսանկարը` Մեդիամաքս

    Այսօր Գրականության եւ արվեստի թանգարանն ու Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտը համագործակցում են. նյութերը տրամադրվում են ցուցադրությունների եւ հետազոտությունների համար։ 

     

    Աստղիկ Հովհաննեսով

     

    Լուսանկարները՝ Դավիթ Ղահրամանյանի

  • Ով կնշանակվի «Արարատցեմենտ» գործարանի ժամանակավոր կառավարիչ․ «Հրապարակ»

    Ով կնշանակվի «Արարատցեմենտ» գործարանի ժամանակավոր կառավարիչ․ «Հրապարակ»«Հրապարակ» թերթը գրել է․

    Մեր տեղեկություններով, Փաշինյանը մտադիր է Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Արարատցեմենտ» գործարանի ժամանակավոր կառավարիչ նշանակել էկոնոմիկայի փոխնախարար Էդգար Զաքարյանին, որն ի պաշտոնե համակարգում է ոլորտը եւ նախօրեին գործարանի առջեւ բողոքի ցույց անող աշխատակիցների հետ հանդիպման ժամանակ իր հավատարմությունն էր հայտնել Փաշինյանին․ «Նիկոլ Փաշինյանն իմ առաջնորդն է, ինչ ասում է, ճիշտ է ասում»։

    Փաշինյանը կառավարության նիստից հետո՝ ճեպազրույցում դիմել էր «Արարատցեմենտի» աշխատակիցներին եւ հորդորել՝ չանել գործողություններ, որպեսզի հետո չազատվեն աշխատանքից, ըստ էության սպառնալով՝ բողոքելու դեպքում նրանց աշխատանքից ազատել: Նաեւ ասել էր, որ «Արարատցեմենտը» շուտով լինելու է պետական:

    Սամվել Կարապետյանին պատկանող ՀԷՑ-ի ժամանակավոր կառավարիչ Ռոմանոս Պետրոսյանը մոտ 6 միլիոն դրամ աշխատավարձ է ստանում, փոխնախարար Զաքարյանը, հավանաբար, նման ախորժակ ունի, դրա համար էլ անթաքույց քծնում է Փաշինյանին։

    Մանրամասները թերթի այսօրվա համարում։

  • «Այս մարդիկ իրականում վարում են հակապետական և հակահայկական քաղաքականություն». «Փաստ»





    «Փաստ» օրաթերթը գրում է.

    Վերջին օրերի ամենաքննարկվող թեմաներից մեկն է դարձել «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդի՝ Գագիկ Ծառուկյանի կալանավորման փաստը։ Նախ՝ ԲՀԿ-ն ԿԸՀ «թեթև ձեռքով» զրկվեց խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ իր ստացած քվեներից։ Այդ գործընթացը «մանդատագողություն» անունը ստացավ։ Շատերը գուցե ենթադրում էին, որ ամեն ինչ այսքանով կավարտվի, բայց ոչ։ «Հաշվի առնելով իշխանությունների ոչ ադեկվատ լինելը, պատրաստ էինք յուրաքանչ յուր զարգացման, այսինքն՝ մեզ համար սա մեծ անակնկալ չեղավ։ Հաշվի առնելով այն, թե ինչեր է արել այս իշխանությունը մեր երկրի գլխին, ինչ է շարունակում անել և ինչ է պլանավորում անել, ապա այս իշխանության համար ոչ մի կարմիր գիծ չկա։ Սա լիովին նեոթուրքական «փաշիզմի» արտահայտումն է, որն, ըստ էության, դասական ֆաշիզմի ամենանողկալի, ամենազզվելի, ամենապրիմիտիվ դրսևորումն է։ Ինչ վերաբերում է Գագիկ Ծառուկյանին, ապա, այո, սպասելի էր տեղի ունեցածը։ Բացի սպասելին, փորձում էինք հասկանալ՝ լավ, հիմա ի՞նչ պետք է հորինեն։ Պարզ է՝ այնքան ամբարտավան են, գնացել, ոչ ադեկվատ, հիմար բաներ են հորինել և այդ պատրվակով փորձում են Ծառուկյանին պատժել»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է քաղաքական վերլուծաբան Արման Աբովյանը։

    Հասկանալի է, որ այս քայլերի հետևանքով տուժելու է ոչ միայն Գագիկ Ծառուկյան անհատը, այլ երկրի հեղինակությանն է մեծ վնաս հասցվելու, սպորտի, տնտեսության և այլ բնագավառները, որտեղ նա գործունեություն է ծավալում, մեծ վնասներ են կրելու։ «Ունեմ հիմնավոր կասկած, որ այս գործընթացը թելադրված է ոչ միայն իշխանությունների կողմից վրեժխնդրությամբ, չնայած դա կա, ոչ թե ադեկվատությունից դուրս ընկնելու պահով, այլ նաև արտաքին պատվերով, քանզի, օրինակ՝ թուրքերն ու ադրբեջանցիները հիմա երևի շամպայն են պայթեցնում Բաքվում ու Անկարայում, քանզի այն մարդը, որն իրենց «բկին կանգնած» է եղել, այսինքն՝ թշնամական պետությունների «բկին», այսօր անազատության մեջ է։ Դրա հետ մեկտեղ՝ եկեք չմոռանանք, որ Ադրբեջանը պաշտոնապես ունի դոկտրին՝ թույլ չտալ Հայաստանի ամրապնդումը, պետք է թուլացնեն մեր տնտեսությունը։ Ի վերջո, ունեն, չէ՞, «Արևմտյան Ադրբեջան» կոնցեպտը, որը հնարավոր է իրականացնել միայն, եթե Հայաստանը մաքսիմալ թուլացած է։ Այո, չեմ հավատում զուգադիպությունների, չկա զուգադիպություն, կա հստակ միտում, և այդ միտումը, ինչ հեքիաթ ուզում է պատմեն, ինչեր ուզում է՝ ասեն, լրիվ համապատասխանում է Հայաստանի Հանրապետության հանդեպ թշնամի պետությունների քաղաքականությանը։ Գագիկ Ծառուկյանի հետ կատարվողը չի կարելի դիտարկել լոկ անձնային տիրույթում»,-նկատում է մեր զրուցակիցը։

    Ամեն օր մեր երկրում ավելանում է քաղբանտարկյալների թիվը։ Երբեմն անունների ցանկն այնքան երկար է, որ չես նշում մեկին, որ հանկարծ չմոռանաս մյուսին։ «Այն, ինչ հիմա կատարվում է, ուղիղ ապացույց է՝ Ազգային ժողովը, որը ձևավորվելու է, և կառավարչական համակարգը, որը գործելու է, չունի լեգիտիմություն։ 

    Եթե նախկինում մարդկանց խաբելով, ստելով, վախեցնելով, ինչ-որ ձև ահաբեկելով՝ ստացվում էր ստանալ գոնե դե յուրե լեգիտիմություն, ապա այսօր ունենք իրավիճակ, երբ լեգիտիմություն թե՛ դե յուրե, թե՛ դե ֆակտո չկա։ Այնպես չէ, որ իշխանությունը դա չի հասկանում։ Դրա համար, օրինակ՝ ինքն էլ է կասկածներ արտահայտում լեգիտիմության պահով։ Ասում են, որ բոլորը, ովքեր ձայն են տվել ընդդիմությանը, կաշառք են վերցրել և այլն։ Մի կողմ եմ թողնում հարցի բարոյական կողմը, երբ վիրավորում են հարյուր հազարավոր մարդկանց։ Այս իշխանությունը գիտի մի բան. ընտրությունների ժամանակ նա չստացավ Հայաստանի Հանրապետության բնակչության բացարձակ մեծամասնության ձայները, 50 տոկոսն էլ չհատեցին՝ այդքան ջարդելով, մեքենայություն անելով, ձայներ գողանալով, «Բարգավաճ Հայաստանին» դուրս թողնելով։ Տեղի ունեցողն այս ամենի արտահայտումն է։ Իրենք պարզապես չեն հասկանում մի կարևոր նրբերանգ։ Իրենց թվում է, որ պայքարելով ընդդիմության դեմ՝ կկարողանան լռեցնել հասարակ մարդկանց, ովքեր այս իշխանությանն ասացին՝ գնացեք տուն։ Իրենք հիմա Ծառուկյանի դեմ չեմ պայքարում, պայքարում են, ըստ էության, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների, այն է՝ նրանց կամարտահայտության դեմ։ Սա լրիվ տեղավորվում է այս իշխանության տրամաբանության մեջ»։

    Ռեպրեսիաների, վախի մթնոլորտի, ձերբակալությունների և կալանավորումների միջոցով հնարավո՞ր է շարունակաբար պահպանել իշխանությունը և կառավարել պետությունը։ «Այս մարդիկ խնդիր չունեն երկիրը կառավարելու, այս մարդիկ խնդիր ունեն կատարելու այն հանձնարարականները, որոնք իջեցված են Բաքվից և Անկարայից, և համաձայն իրենց տեսլականի՝ ձևավորել մի համակարգ, որը թույլ կտա իրենց կառչել իրենց աթոռներին։ Սա ակնհայտ է, և սրա հետ չհամաձայնելն ուղղակի աբսուրդ է։ Այս մարդիկ չեն սպասարկում, չեն սպասարկել և չեն պատրաստվում սպասարկել Հայաստանի Հանրապետության շահերը, նույնիսկ այն մարդկանց շահերը, ովքեր իրենց ձայն են տվել։ Տեսեք դինամիկան։ Ընտրությունից անմիջապես հետո սկսվեցին կրճատումներ բժշկական ապահովագրության մասով, նպաստառուներին «ջարդեցին», այն 10 հազարով բարձրացված կենսաթոշակները հիմա թանկացումներով «վերադարձնում» են բյուջե։ Ընտրություններից հետո կառավարության ամենաառաջին որոշումը եղել է ակցիզային վճարների կտրուկ բարձրացումը։ Ունենք մի իրավիճակ, որ այս մարդիկ իրականում վարում են, ըստ էության, հակապետական և հակահայկական քաղաքականություն, որի մեջ նաև տեղավորվում է Գագիկ Ծառուկյանի ձերբակալությունը։ Բայց սա միանշանակ մեկ տեղում ընդհատվելու է։ Յուրաքանչյուր իշխանություն՝ լավը լինի թե վատը, վաղ թե ուշ վերջանում է։ Պարզապես մեր պարագայում այս իշխանության հետ վերջանում է նաև Հայաստանը։ Սրանք ինչոր ամպագոռգոռ բառեր չեն։ Դա փաստ է, որի հետ պետք է հաշվի նստեն նույնիսկ այն մարդիկ, ովքեր մինչ այսօր էլ հավատում են այս իշխանությանը։ Առհասարակ, յուրաքանչյուր գաղափարախոսություն, որքան էլ այն զզվելի, նողկալի, անհասկանալի լինի, ունի ջատագովներ։ Ֆաշիզմն ուներ ջատագովներ, նեոլիբերալիզմն ուներ, հիմա էլ Հայաստանում ունենք ինչ-որ մի խումբ մարդիկ, ովքեր ջատագովն են նեոթուրքական «փաշիզմի»։ Խնդիրն այն է, որ դրա հիմքում ընկած է երկրի ինքնաոչնչացումը, այսինքն՝ պարազիտար գաղափարախոսությունը։ Այն, ինչ տեսնում ենք, դրա մասին է վկայում։ Ասենք, հազար հոգի մարդ ձերբակալեցին, դրանից թոշակառուն ավելի լավ սկսեց ապրե՞լ, հասարակ մարդն ավելի լավ սկսեց ապրե՞լ։ Իրենց հիմար, ամբարտավան, աբսուրդին հավասար քաղաքականության պատճառով այսօր ոչնչացման եզրին է հայտնվել Հայաստանի գյուղատնտեսությունը։ Երկու արկղ ծիրան են ուղարկում Սինգապուր, սոցցանցերում գովազդի վրա ավելի շատ գումար են ծախսում, քան ծիրանից եկամուտը կարող է լինել։ Ո՞ւմ են ինչ հեքիաթներ պատմում։ Ասենք թե բոլորին ձերբակալեցին, դրանից ի՞նչ է փոխվելու»,-եզրափակում է Արման Աբովյանը։

    Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում


  • Բուհական համակարգն էլ են ներքաշում ճահճի մեջ. «Փաստ»



    Մամուլ





    «Փաստ» օրաթերթը գրում է.

    Ակնհայտ է, ու այդ մասին ամենօրյա ռեժիմով բարձրաձայնում են քաղաքական գործիչները, փորձագետները, լրատվամիջոցները, որ Հայաստանի գրեթե բոլոր պետական կառույցները, ինստիտուտները, այդ թվում՝ այսպես ասած՝ «անկախ մարմինները», վերածվել են առանձին վերցրած մեկ կուսակցության ու նրա միահեծան ղեկավարի քմահաճույքներն ու շահերը սպասարկող մարմինների, ավելի ճիշտ՝ «գործիքների»: Լինի դա պետական կառավարման համակարգը, լինեն իրավապահ մարմինները, քննչականը, թե դատական իշխանությունը:

    Այդ շարքը համալրում է նաև կրթական համակարգը, մասնավորապես՝ բուհականը, հատկապես՝ Երևանի պետական համալսարանը: Այն, որ բուհական համակարգը քաղաքականացված է մինչև ուղնուծուծը, ակնառու է: Ընդ որում, դա արվում է մի իշխանության կողմից, որի ղեկավարը նախկինում աղմկում էր բուհերի քաղաքականացվածության դեմ: Հիմա տոտալ քպականացվում է: Ավելին, մի կողմ են դրվում դասախոսների մասնագիտական որակները, և առաջնային են համարվում բացառապես քաղաքական հայացքները:

    Ահավասիկ. ԵՊՀ ղեկավարությունը միակողմանիորեն ու առանց որևէ հիմնավորման դադարեցրել է աշխատանքային պայմանագրերը երկարամյա և վաստակաշատ դասախոսներ՝ քաղաքագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Խաչիկ Գալստյանի, քաղաքագիտության թեկնածու, դոցենտ Ալեն Ղևոնդյանի, իրավագիտության թեկնածու, դոցենտ Ռուբեն Մելիքյանի հետ: Դեռ չենք խոսում մի ամբողջ ամբիոնի՝ «արտասահմանյան գրականության ամբիոնի» փակման մասին: Սա՝ միայն վերջին շրջանում. նման օրինակները բավականին շատ են:

    Որքան էլ ԵՊՀ-ն օրումեջ երկար-բարակ պարզաբանումներ հրապարակի, միևնույնն է, պարզ է, որ թե՛ աշխատանքային պայմանագրերի նշված դադարեցումները, թե՛ ամբիոնի հետ կապված տհաճ պատմությունը պայմանավորված են գերազանցապես քաղաքական պատճառներով: Բանն այն է, որ նշված դասախոսները կա՛մ ընդդիմադիր հայացքներ ունեն, կա՛մ ակտիվ հրապարակային ելույթներ են ունենում, կա՛մ էլ, օրինակ՝ Ռուբեն Մելիքյանի դեպքում, զբաղվում են իրավապաշտպան գործունեությամբ, բարձրաձայնում են քաղաքական հալածանքների մասին:

    Եվ ԵՊՀ ղեկավարությունն էլ, ըստ էության, չի ցանկանում «դուրս գալ» իշխող վարչախմբի «ուղեգծից»: Այսինքն, ԵՊՀ ղեկավարությունը բացահայտ ցուցադրում է իր «քաղաքականացվածությունը», ավելին՝ կոնկրետ «քպականացվածությունը»: Իսկ որ դրանից տուժելու է կրթության որակը, որ համալսարանից դուրս են մնում սիրված, պրոֆեսիոնալ դասախոսներ, ՔՊ-ի ու ԵՊՀ-ի ղեկավարության պետքը չէ…

    Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում



  • Կիևը շարունակում է ինտենսիվ հարվածներ հասցնել ՌԴ խոշոր…

    Կիևը շարունակում է ինտենսիվ հարվածներ հասցնել ՌԴ խոշոր…

  • Գաղտնիք չունեք. բոլորիս տվյալները ինչ-որ մի տեղ կուտակվում են․ Փաշինյանը

    «Ասենք օտարերկրյա արտադրության սմորթ ժամացույց, սմարթ հեռախոս, սմարթ կոշիկ, գլխարկ ամեն ինչ կրում են, իրենց բոլոր տվյալները մեջը գրում են, ոչ ոք չի ասում լսի կարող ա այս տվյալները ուրիշ տեղերում կարդում են»,-ասել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Նա հիշեցնելով բջջային հեռախոսների ներմուծման համար գրանցման համակարգի ներդրման նախագծի շուրջ քննարկումները,  հիշեցրել է, որ փոխարենը անձնական տվյալների մասին են բարձրաձայնում 

    «Սոցիալական ցանցերում իրար հետ ինչ ասես խոսում են, կռիվ անում, ինչ են ուտում… որ այդ ինֆորմացիան կուտակվում է, որ ոք չի մտահգվում։ Եվ այն, որ այդ ինֆորմացիան կարող է գլոբալ օգտագործվել պետության և ժողովրդի դեմ, բացարձակապես ոչ ոքի չի հետարքրում»,-շեշտել է վարչապետը։

    Նա պաշտոնապես հայտարարել է, որ բոլորի տվյալները ինչ-որ մի տեղ կուտակվում է. «Դուք ոչ մի գաղտնիք չունեք»,-շեշտել է վարչապետը։