Երկու պատկեր միանգամից ուշադրություն գրավեցին երեկվա լրահոսում. «Մուլտի գրուպի» կազմի մեջ մտնող փակված ընկերությունների աշխատակիցների բողոքի ակցիաները և այդ ամենի խորապատկերում՝ «շվեդական քայլքի» ձողերով, արշավականի համազգեստով տավուշյան սարուձորերում «դեգերող» Նիկոլ Փաշինյանը:
Այսինքն՝ Փաշինյանն իր «սև գործն» արել է, «իրավապահ համակարգին» հրահանգները տվել է, ու… գնացել է արձակուրդը վայելելու՝ մինչև ամսվա վերջ:
Տեսեք, իր՝ Նիկոլ Փաշինյանի հրահանգով միանգամից 1-2 օրվա մեջ մի քանի տասնյակ ընկերություններ, ձեռնարկություններ են փակվել: Խոսքը Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող կամ նրան առնչվող ընկերությունների մասին է: Տարբեր հաշվարկներով՝ մոտ 7000 մարդ մնացել է անգործ: Եթե այդ աշխատողների ընտանիքներն էլ նկատի ունենանք, խոսքը մի քանի տասնյակ հազար մարդկանց մասին է:
Այսինքն, այդ մարդիկ հայտնվել են մի իրավիճակում, երբ նույնիսկ կոմունալ վճարները մուծելու խնդրի առաջ կարող են կանգնել: Մի առավոտ արթնացել են ու իմացել, որ իրենց գործազրկել են: Ու խոսքը սովորական, պարզ, աշխատավոր մարդկանց մասին է: Դեռ չենք ասում, որ իշխանության այդ գործունեության հետևանքով տուժել են նաև բազմաթիվ այլ ընկերություններ, որոնք փակված ընկերությունների հետ աշխատանքային պայմանավորվածություններ ունեն: Այսինքն՝ իրականում տուժածներն ավելի շատ են:
Դրան գումարած՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները Փաշինյանը վերջնականապես փչացրել է, ինչի հետևանքով հազարավոր մարդիկ, այդ թվում՝ գյուղացիներ, հողագործներ, բեռնափոխադրողներ, ահռելի վնասներ են կրում, անորոշ վիճակի մեջ են հայտնվել:
Իսկ ինքը՝ այդ ամենի գլխավոր հեղինակը, զբոսնում է սարերում ու անտառներում: Այ, կհանգստանա և մյուս ամսվա սկզբին կվերադառնա աշխատավայր ու արդեն նոր թափով, նոր եռանդով կսկսի բռնել, գործազրկել, փակել, «պետականացնել»…
Հանրապետության նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Ֆրանսիայի Հանրապետության նախագահ Էմանուել Մակրոնին Ազգային տոնի կապակցությամբ։
«Հուլիսի 14-ը՝ Բաստիլի գրավման օրը, դարձավ Ֆրանսիայի պատմության շրջադարձային հանգրվան՝ ընդմիշտ փոխելով երկրի և նրա ժողովրդի ճակատագիրը։ Այս տոնն ուրույն խորհուրդ ունի ոչ միայն Ֆրանսիայի, այլև ազատության, մարդու իրավունքների, հավասարության և ժողովրդավարության արժեքները կրող բոլոր պետությունների, այդ թվում՝ Հայաստանի համար։
Առանձնահատուկ գոհունակությամբ պետք է արձանագրեմ, որ Ձեր նախագահության օրոք Հայաստանի և Ֆրանսիայի միջև ձևավորված բացառիկ քաղաքական երկխոսությունն ու բազմոլորտ համագործակցությունը վերաճել են ռազմավարական գործընկերության, որն այսօր հաջողությամբ զարգանում է փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող բոլոր առանցքային ուղղություններով։
Խորին երախտագիտություն եմ հայտնում բարեկամ Ֆրանսիային և անձամբ Ձեզ Հայաստանին ցուցաբերվող հետևողական աջակցության, Հայաստան-Եվրամիություն գործընկերության խորացմանն ուղղված ջանքերի, Հայաստանի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության պաշտպանության, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում խաղաղության օրակարգի առաջմղման գործում սկզբունքային դիրքորոշման համար»,- մասնավորապես ասվում է ուղերձում:
ԲՀԿ խոսնակ Իվետա Տոնոյանը հերքել է տեղեկությունները, թե Գագիկ Ծառուկյանի նախաձեռնությամբ և միջոցներով կառուցվող Հիսուս Քրիստոսի արձանի շինարարությունը դադարեցվել է։
«Հիսուս Քրիստոսի արձանի շինարարական աշխատանքները շարունակվում են բնականոն ընթացքով և չեն կասեցվել»,– NEWS.am-ի հետ զրույցում ասաց Իվետա Տոնոյանը։
Ավելի վաղ տեղեկություններ էին տարածվել, թե շուրջ մեկ շաբաթ է՝ շինարարությունը կանգ է առել, քանի որ արձանի կառուցման համար օգտագործվող տրավերտինը մատակարարող «Մուլտի Սթուն» ընկերությունը չի գործում՝ քննչական մարմնի կողմից կիրառված սահմանափակումների պատճառով։
«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ Ազգային ժողովի լրատվության և հանրության հետ կապերի վարչության պետ Լաուրա Անտոնյանը կանչվել է ՀՀ Հակակոռուպցիոն կոմիտե և հարցաքննվել։
Մեր տեղեկություններով՝ Լաուրա Անտոնյանը տվյալ քրեական վարույթով անցնում է որպես վկա։ Սակայն ուշագրավ է այն հանգամանքը, որ հարցաքննության է հրավիրվել Ազգային ժողովի դեռևս գործող նախագահ Ալեն Սիմոնյանի մերձավոր թիմակիցներից մեկը, որը վերջին տարիներին համարվել է նրա վստահելի կադրերից մեկը։
«Ժողովուրդ» օրաթերթի լավատեղյակ աղբյուրները փոխանցում են, որ Լաուրա Անտոնյանի հարցաքննությունը կապված է ՔՊ-ից հեռացված, իսկ իր ձևակերպմամբ՝ կուսակցությունից «վռնդված» պատգամավոր Հովիկ Աղազարյանի վերաբերյալ քննվող մանր եղջերավոր անասունների կոռուպցիոն գործի հետ։
Ըստ մեր աղբյուրների՝ քննիչներին հետաքրքրել են հատկապես Լաուրա Անտոնյանի և Հովիկ Աղազարյանի միջև առկա շփումները, ինչպես նաև SMS հաղորդագրությունները։ Բանն այն է, որ մինչև Ազգային ժողովի լրատվության և հանրության հետ կապերի վարչության պետի պաշտոնին նշանակվելը Լաուրա Անտոնյանը եղել է Հովիկ Աղազարյանի օգնականը։
Նույն աղբյուրների փոխանցմամբ՝ նրանց միջև հաղորդակցությունը չի դադարել նաև այն բանից հետո, երբ Աղազարյանը հեռացվեց «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունից։ Մասնավորապես, ըստ «Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկությունների, պահպանվել են նաև նրանց SMS-հաղորդագրությունները, որոնք, ըստ ամենայնի, հետաքրքրություն են ներկայացրել վարույթն իրականացնող մարմնի համար։
Թե ինչ նշանակություն կունենան Լաուրա Անտոնյանի ցուցմունքները Հովիկ Աղազարյանի գործի հետագա քննության համար, և արդյոք հարցաքննություններով կսահմանափակվի իրավապահների հետաքրքրությունը, առաջիկայում պարզ կդառնա։
Փաստ է, որ նրան Աղազարյանի գործով կանչել են և հարցաքննել։
Ի դեպ, ԱԺ պատգամավոր Հովիկ Աղազարյանը «Ժողովուրդ» օրաթերթի հետ զրույցում հաստատել է մեր տեղեկությունը, որ իր նախկին օգնականին կանչել են հարցաքննության, սակայն շատ մանրամասներ չի հայտնել»։
Մանրամասները՝ «Ժողովուրդ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի հրամանով հաստատվել է հանրակրթական ուսումնական հաստատության ղեկավարման իրավունքի (հավաստագրի) համար հավակնորդների քննության և հավաստագրման ժամանակացույցը:
ԿԳՄՍՆ-ից հայտնում են, որ հավակնորդների քննությունները տեղի կունենան հուլիսի 16-ին (ժամը՝ 10:00 և 14:30), 21-ին (ժամը՝ 10:00 և 14:30), 22-ին (ժամը՝ 10:00 և 14:30), 30-ին (ժամը՝ 14:30) ԿԳՄՍ նախարարությունում (հասցե` ք. Երևան, Կառավարական տուն N 2):
Իրանում գրանցվել է աշխարհի ամենաբարձր օդի ջերմաստիճանը։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը։
Հուլիսի 11-ին Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի հասարակական կարգի պահպանության ծառայության և ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության գվարդիայի ու համայնքային ոստիկանության կենտրոնական բաժնի աշխատակիցների կողմից իրականացված համատեղ հսկողական միջոցառման արդյունքում համայնքային ոստիկանության կենտրոնական բաժին է տեղափոխվել 17 անձ՝ նրանց գործողություններին իրավական գնահատական տալու և համապատասխան վարչական արձանագրություններ կազմելու նպատակով։ Այս մասին հայտնում են Երևանի քաղաքապետարանից։
Տեղափոխված անձանցից՝
10-ը՝ օրենսդրությամբ սահմանված պահանջների խախտմամբ վճարովի ավտոկայանատեղի կազմակերպելու,
7-ը՝ այլ անձանցից ապօրինի գումար պահանջելու կամ շորթելու կասկածանքով։
Միաժամանակ իրավախախտում կատարած անձանց տեղեկացվել է, որ հսկողական միջոցառումները շարունակական բնույթ են կրելու։ Կրկնակի վարչական իրավախախտում կատարելու դեպքում նրանց նկատմամբ կկիրառվեն օրենսդրությամբ նախատեսված ավելի խիստ վարչական պատասխանատվության միջոցներ, այդ թվում՝ ավելի բարձր չափի վարչական տուգանքներ։
ritmeurasia.ru–ն իր «Ճգնաժամի նոր փուլ Հայաստանում» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը կողմ է քվեարկել Նիկոլ Փաշինյանին և մերժել խորհրդարանական ընտրությունների ակնհայտ կեղծման վերաբերյալ ընդդիմության բոլոր բողոքները։ Այսպիսով, ընդդիմությունն այլևս չունի իրավական միջոցներ իրավիճակի վրա ազդելու համար։ Գործող վարչապետը և նրա թիմը պահպանում են իշխանությունը, խորհրդարանում մեծամասնություն են կազմում և կարող են ինքնուրույն ձևավորել նոր կառավարություն:
Սահմանադրական դատարանի որոշումն ինքնին, առանց որևէ բացատրության, արդեն իսկ լուրջ հարցեր է առաջացնում արդարության վերաբերյալ, քանի որ որոշումը փաստացի անտեսել է յոթ ընդդիմադիր քաղաքական ուժի, այդ թվում՝ «Ուժեղ Հայաստան» և «Հայաստան» դաշինքների կողմից պնդված բազմաթիվ և լայնածավալ խախտումները։ Այդ խախտումները համակարգային են և, ըստ ընդդիմության և դիտորդների, պետք է հանգեցնեին արդյունքների առնվազն վերանայման, այլ ոչ թե դրանց հաստատման։ Նախևառաջ՝ ընտրություններն ուղեկցվել են վարչական ռեսուրսի զանգվածային օգտագործմամբ և ընտրողների վրա ճնշումներով։ Գրանցվել են ընտրության օրը ընդդիմադիր ուժերի ներկայացուցիչների ձերբակալման և հարցաքննության բազմաթիվ դեպքեր, ինչը ստեղծել է վախի մթնոլորտ։ Քվեարկության գործընթացն ինքնին խաթարվել է լուրջ տեխնիկական խախտումներով. հանձնաժողովի անդամները մատիտով լրացրել են ձևաթղթերը, քվեատուփերը մնացել են չկնքված, իսկ որոշ ընտրատեղամասերում իշխող կուսակցության ներկայացուցիչները քվեարկության խցիկներում ուղղակի ճնշում են գործադրել ընտրողների վրա։ Ավելին, գրանցվել են քվեաթերթիկներն ընտրատեղամասերից դուրս տանելու և ընդդիմության ներկայացուցիչների վրա հարձակումների դեպքեր։ Հատկապես վրդովեցուցիչ են այն տվյալները, որոնք վկայում էին ընտրողների ցուցակների և ձայների հաշվարկի հնարավոր մանիպուլ յացիաների մասին: Հայտնաբերվել է 846 հասցե, որոնցից յուրաքանչյուրում գրանցված է եղել առնվազն 20 մարդ, և շատ բնակիչներ չգիտեին իրենց հասցեներում գրանցված անձանց, ովքեր, այնուամենայնիվ, մասնակցել են քվեարկությանը: Անվավեր քվեաթերթիկների թիվը նույնպես կտրուկ աճել է՝ հասնելով 17097-ի, ինչը բավարար է մեկ խորհրդարանական մանդատ ապահովելու համար: Ընդդիմությունը պնդում է, որ իրենց օգտին տրված քվեաթերթիկները հաճախ անվավեր են ճանաչվել կեղծ պատճառներով: Դատարանի կողմից այս և շատ այլ համակարգային խախտումների անտեսումը, որոնք փաստաթղթավորվել են ոչ միայն ընդդիմության, այլ նաև տեղական դիտորդների կողմից, նշվել են ԵԱՀԿ զեկույցներում որպես ծայրահեղ բախումային արշավի և ընդդիմադիր գործիչների քրեական հետապնդման ապացույց:
Սակայն ՍԴ–ի որոշումը ոչ միայն չի լուծել քաղաքական ճգնաժամը, այլ նաև հանգեցրել է քաղաքական բռնապետության ամրապնդմանը, սոցիալական բաժանումների խորացմանը և պետական ինստիտուտների նկատմամբ վստահության անկմանը, քանի որ նախադեպ է ստեղծում, որի համաձայն, ընտրական գործընթացի կոպիտ խախտումները մնում են անպատիժ: Այս ֆոնին հետաքրքիր կլինի տեսնել, թե ինչ լեզու կօգտագործեն դատավորներն իրենց վիճահարույց որոշումը արդարացնելու համար: Սակայն իրավական տեսանկյունից դա այլևս որևէ հետևանք չի ունենա, և կառավարության ու ընդդիմության միջև առճակատումը կշարունակվի այլ ձևերով։
Կառավարության պաշտոնյաները պաշտոնական հայտարարությունների և սոցիալական ցանցերում գրառումների միջոցով գոհունակություն են հայտնել ՍԴ–ի որոշման վերաբերյալ։
Այսպիսով, մենք ականատես ենք մի իրավիճակի, երբ Հայաստանի պետական կառավարման մարմինները, որոնք ներկայացնում են իշխանության տարբեր ճյուղեր և պարտավոր են լինել միմյանցից անկախ, միաձայն են երգում, աջակցում միմյանց, կրկնում նույն թեզերը և մասնակցում իշխանության բացահայտ բռնագրավման գործընթացին։ Բանն այն է, որ վարչապետը վայելում է Արևմուտքի բացահայտ հովանավորությունը և փաստացի ստացել է քարտ-բլանշ ընդդիմությանը ճնշելու համար։ Եվ ներկայիս ընտրություններն այդ գործընթացի գագաթնակետն են։
Հայաստանի ընդդիմությունը Սահմանադրական դատարանի որոշումն ընկալել է որպես քաղաքական դիմադրության նոր փուլի սկզբի ազդանշան: Նրանք հայտարարել են, որ Սահմանադրական դատարանի վճիռը օրինականացնում է անարդար ընտրությունները: Ընդդիմությունը հայտարարել է, որ երկրի ներկայիս ղեկավարության հեռացումը իշխանությունից իր գլխավոր նպատակն է։
Այստեղ ամենակարևորն այն է, որ ընդդիմությունն ընդունել է պայքարի նոր ձևերի անցումը։ Նախ՝ «Հայաստան» և «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքները ստացել են իրենց մանդատները՝ դրանք անվանելով իշխանություններին դիմադրելու «զենք» և այլ մեթոդների հետ համատեղ իրավական գործիք։ Երկրորդ՝ փողոցային բողոքի ցույցերը և զանգվածային մոբիլիզացիան են մնում հիմնական մեթոդ, որը ընդդիմությունը մտադիր է բարձրացնել նոր մակարդակի։ Երրորդ՝ ընդդիմությունը նախատեսում է ստեղծել համակարգային և ինստիտուցիոնալ դիմադրության կառուցվածք, որը կգործի հստակ պլանի համաձայն, և ոչ միայն հանրահավաքների միջոցով։ Եվ վերջապես՝ բնակչության տարբեր շերտերի հետ համագործակցելով՝ հասարակական կարծիքի փոփոխությունն է համարվել կարևոր խնդիր հուսահատությունը հաղթահարելու և իշխանափոխության հասնելու համար։
Պայքարի այս տարբեր մեթոդների հեռանկարների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանցից յուրաքանչյուրի արդյունավետությունը առանձին-առանձին կասկածելի է։ Խորհրդարանում տեղերը ընդդիմության համար հարթակ և իրավական լծակներ են տրամադրում, բայց դրանք սահմանափակ ներուժ ունեն։ Փողոցային բողոքի ցույցերն են մնում ճնշման դասական գործիք, սակայն դրանց հեռանկարները զգալիորեն նվազում են այն փաստով, որ վերջին տարիներին իշխանությունները սովորել են արդյունավետորեն հակազդել զանգվածային բողոքի ցույցերին՝ օգտագործելով ինչպես վարչական, այնպես էլ ուժային մեթոդներ։ Այստեղ համակարգային և ինստիտուցիոնալացված ընդդիմության ստեղծումն է թվում ամենախոստումնալիցը։
Մեր ունեցած տեղեկություններով, մի շարք նախարարություններում և պետական կառավարման այլ մարմիններում վերջին շրջանում բավական մեծ թվով մարդիկ են կա՛մ արդեն ազատվել աշխատանքից, կա՛մ պատրաստվում դիմում գրել։
Բանն այն է, որ մարդկանց համբերության բաժակն արդեն լցվել է: Ընդ որում, խոսքը քաղաքական կողմնորոշման մասին չէ, քանի որ այդ մարդիկ անցած տարիներին շարունակել են աշխատել ՔՊ-ի հետ: Խոսքն այն մասին է, որ գնալով ավելի հաճախակի են դարձել պարտադրանքները՝ սոցիալական ցանցերում ակտիվորեն «շեյր անել» ոչ միայն տվյալ գերատեսչության, այլև ընդհանրապես կառավարության գործունեությանն առնչվող հրապարակումները, էլ չասած՝ Նիկոլ Փաշինյանի գրառումների մասին: Շատերի համբերության բաժակը վերջնականապես լցվել է՝ հատկապես կապված հունիսի 5-ին Հանրապետության հրապարակում Նիկոլ Փաշինյանի և ՔՊ-ի եզրափակիչ հանրահավաքի հետ: Բոլոր աշխատակիցներին հասկացրել են, որ այդ հավաքին ներկա լինելը խորհրդային «կամավոր-պարտադիր» սկզբունքով է, հակառակ դեպքում եզրակացություններ կարվեն: Սակայն եզրակացություններ անելուն շատերը չեն էլ սպասել, իրենք են եզրակացություն արել և ազատման դիմումներ գրել:
Մեր զրուցակիցները նաև նշում էին, որ պատճառը միայն սա չէ. այլևս անհնար է այս իշխանության օրոք աշխատել պետական կառավարման համակարգում, քանի որ նախ՝ գրեթե բոլոր համակարգերում քաոս է, պրոֆեսիոնալիզմն ու փորձառությունը որևէ դեր չունեն, աջ ձեռքը չգիտի, թե ինչ է անում ձախը, գումարած՝ ընթանում է տոտալ քպականացում: Մեր տեղեկություններով, ոմանք անկեղծ հույս են ունեցել, որ հունիսի 7-ի ընտրություններով իշխանափոխություն կլինի, և պետական համակարգը կընկնի ռելսերի մեջ:
Վերջին օրերի բոլոր իրադարձությունները, Հայաստանում քաղբանտարկյալների թվի ավելացումը, ինչ խոսք, անարձագանք չմնացին: Հանրությունը բազմաշերտ է ու նաև՝ տարաբևեռ, բնականաբար, արձագանքներն էլ տարբեր են: Բայց այս տարաբևեռության մեջ կարելի է առանձնացնել երեք հիմնական շերտ կամ խումբ:
Առաջին խմբում այն մարդիկ, անհատները ու նաև կազմակերպություններն են, որոնք իրենց բողոքի ձայնն են բարձրացնում տեղի ունեցող անարդարությունների, պարզապես անընդունելի երևույթների հետ կապված, կամ ուղղակի իրենց աջակցությունն են հայտնում ակնհայտ քաղաքական պատճառներով հետապնդվող հայրենակիցներին:
Հարյուրից ավելի հանրային դեմքեր աջակցություն հայտնեցին ԲՀԿ առաջնորդ, քաղբանտարկյալ Գագիկ Ծառուկյանին: Ավելի քան 300 կանայք աջակցություն հայտնեցին «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ, քաղբանտարկյալ Արեգնազ Մանուկյանին: Մինչ այդ շատ մարդիկ, մտավորականներ աջակցություն էին հայտնել և մյուս քաղբանտարկյալների՝ ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանի, «Հայաքվեի» համակարգող Ավետիք Չալաբյանի համար: Եվ այլն, և այլն, ցավոք, ցուցակը շատ մեծ է:
Ի դեպ, վաղուց հասունացել է Քաղբանտարկյալների պաշտպանության կոմիտե կամ նման մի կառույց ձևավորելու հրամայականը, և ողջունելի է, որ «սայլը տեղից շարժվել է», ու այսօր կազդարարվի համապատասխան հանձնաժողովի գործունեության մեկնարկը: Հուսանք՝ ձևավորվող հանձնաժողովի անդամներին էլ չեն քաղբանտարկի:
Բայց վերադառնալով բուն ասելիքին՝ նկատենք, որ առաջին խմբում առանձնացված մեր հայրենակիցները, որոնք ակտիվ արձագանքում են, իրենց բողոքն են արտահայտում իշխանության գործողությունների առնչությամբ ու աջակցությունը՝ հետապնդվողներին, իհարկե, հրաշալի հասկանում են, որ օրվա իշխանությունն ընդհանրապես թքած ունի հասարակական կարծիքի վրա: Այդուհանդերձ, նրանք հասկանում են, որ լռելը ճիշտ չէ, ավելին՝ իրենք չեն կարող լռել, և իրենք իրենց քաղաքացիական բարձրության վրա են մնում: Հնարավոր է նաև, որ այդ կերպ միգուցե ինչ-որ ելևէջներ հասնեն խուլ ու կույր ձևացող ու գլուխն ավազի մեջ թաղած «միջազգային հանրությանը»…
Ըստ որում, ակտիվություն դրսևորողների մեջ կան մարդիկ, որոնք, հնարավոր է, այլ հարցերում համաձայն չեն այժմ քաղբանտարկյալի վիճակում հայտնված հայրենակիցների հետ, ունեն գաղափարական կամ ընկալումային տարաձայնություններ, սակայն չեն լռում: Այսօր, երբ այդ մարդիկ հայտնվել են դժվարության մեջ:
Իզուր չի ասվում, որ իրական բարեկամը պարզվում է փորձության պահին:
Հստակ առանձնացող երկրորդ խմբում անձինք են, որոնց այսօրվա հետապնդվողները, քաղբանտարկյալները անմիջականորեն օգնել են, լավություն են արել, աջակցել են այս կամ այն հարցում: Բայց արի ու տես, որ այդ «շահառուներից» կան շատերը, որ այսօր ծպտուն իսկ չեն հանում: Ընդհանրապես: Կարծում ենք՝ սա մարդկային տեսակի, անհատական հատկանիշների հարց է: Գուցե երախտամոռ են, այսպես ասած՝ ուտողուրացող, միգուցե պարզապես վախենում են, որ եթե հանկարծ բան ասեն, իրենց անմիջապես կալանավորելու են, չեն ուզում «անդարդ գլուխները ցավի տակ դնել»: Մի խոսքով, ինչ ասես, կարող եք ենթադրել, ասել: Բայց մյուս կողմից՝ «լռության այդ սիրահարներին», պատկերավոր ասած, «բզել» պետք չէ: Ավելորդ է այդ հանրային պարսավանքը, հրապարակային հանդիմանանքը, թե՝ «ինչո՞ւ բան չեք ասում, ինչո՞ւ ձայն չեք հանում…», հատկապես ՝ մարզիկների ու «գրանտային կենդանասերների» ուղղությամբ: Քանի՞ գրոշ արժե, եթե ինչ-որ մեկը արտահայտվելու կամ «ձայն է հանելու» դիտողությունից հետո: Ամեն մեկն իր խղճով և իր խղճի առաջ է պատասխան տալիս, եթե ունի, իհարկե: «Ձայն հանողը» կարտահայտվի, նրան պետք չէ հատուկ «բզել»: Իսկ եթե չի արտահայտվում, ուրեմն դա իր ընտրությունն է, իսկ մյուսները դրանից հետևություն են անում՝ հասկանալով, թե ով ով է:
Եվ վերջապես՝ կա երրորդ խումբը, որի առկայությունն ավելի ցավալի է, և որում ներառվածները բերանները ջուր վերցրածներից ավելի վտանգավոր են: Խոսքը սոցցանցային միջավայրում «հայտնի» դարձած կամ ընդհանրապես անհայտ, հաճախ նույնիսկ առանց որևէ նկարի հանդես եկող ֆեյսբուքյան «ջրիմուռների» մասին է, որ օրորվում են իշխանական քարոզչության ալիքների տակ: Նրանց մասին, որոնք ձայնակցում, բազմաձայնում ու տարածում են փաշինյանական ագրեսիվ քարոզչության «թեզերն» ու «կտերը»: Շատերդ տեսած կլինեք նման «փայլատակումներ», թե՝ «խլե՛լ, վերցնե՛լ, բանտարկե՛լ…»: Անգամ ֆիզիկական հաշվեհարդարի ու ինքնադատաստանի ուղիղ կոչեր են անում: Այդ պղտոր «ջրերն» ընկած իրական ու առնվազն խղճահարություն հարուցող «օգտատերեր» կան, որ երևի կարծում են, թե՝ «էս է, խլելու են և ինձ տան»: Կարծում են, թե իրենց կյանքը փոխվելու է, շեյխերի պես են ապրելու: Ոչ մի նման բան չի լինելու, իհարկե: Հանրագումարում, այդ կարգի անձանց նման «ուրախությունը» տևելու է մինչև այն պահը, երբ նույն իշխանությունները, նույն ոստիկանները, արդեն իր հարևանի մատնագրով, գալու են իրենից ավտոտնակը կամ այգին խլելու: Անձնական սեփականության դեմ ուղղված իշխանական ոտնձգությունները նշանակում են, որ նման երկրում իրավազրկված են անխտիր բոլորը:
Ու այստեղ վերը ասվածից բխող մի անխուսափելի, «հայեցողական» հարց է ծագում. լավ, ինչո՞ւ մենք չենք սիրում կայացած, հաջողակ, այդ թվում՝ հարուստ մարդկանց: Չէ՞ որ մարդը տարիներ շարունակ ստեղծել է, մեկը երկուս է դարձրել, ջանքեր է գործադրել, այդ ամենի շնորհիվ հազարավոր մարդիկ աշխատանք ու կայուն եկամուտ ունեն:
Թեպետ ինչո՞ւ միայն հարստությունը: Հայաստանում, առհասարակ, շատ են մարդիկ, որոնք տանել չեն կարողանում հաջողության հասած անհատներին՝ լինի մարզիկ, երաժիշտ, թե գործարար կամ գիտնական:
Այդ «տանել չկարողանալու» պատճառներն էլ հանրահայտ են. չսիրողների նախանձը, չկայացածությունը, նաև՝ ագրեսիվ քարոզչական «կտերի» տակ մնալը: Դե, հարուստ, ունևոր մարդկանց նկատմամբ նման թշնամական վերաբերմունքի արմատները կարող են մինչև խորհրդային անցյալ հասնել, նաև՝ ոչ վաղ անցյալի ինչ-ինչ հանգամանքներ իրենց ազդեցությունը կարող են թողած լինել: Միգուցե բոլոր հաջողակ մարդկանց չսիրողները նրանց մեջ տեսնում են տարբերվող, հանրությանը «մարտահրավեր նետող», գորշ զանգվածից առանձնացող, և ուրեմն՝ «հարթեցման» ենթակա հակառակորդի:
Բայց հիմնականը, կարծում ենք, նախանձն ու չարությունն են: Նման բաներ կան բոլոր հասարակությունների մեջ (երևի): Բայց նախ՝ մեզ մեր հանրությունն է հետաքրքրում, որովհետև… մերն է, երկրորդը՝ մեր պարագայում այդ նախանձն ու չարությունը չափից ավելի շատ են, ըստ որում՝ բազմապատկված իշխանական համակարգված քարոզչությամբ ու «կտերով»:
Ավելին, եթե մարդը արդյունքի է հասնում (ասենք՝ բուհ է ընդունվում), անպայման գտնվում են «մոտիկ մարդիկ» որոնք դա բացատրում են ինչ-որ հովանավորներով, «բախտով», «կաշառքով», չգիտես, թե էլ ինչով: Զրո խոսակցություն այն մասին, որ մարդն աշխատել է, ջանք է գործադրել, պայքարել է, նպատակ է դրել ու հասել: Եթե մեր հասարակության մեջ մեկը հասնում է հաջողության, դառնում է շատերի «աչքի փուշը», շատերն սկսում են ոչ թե մտածել, որ նա կարողացել է, ես էլ կկարողանամ, այլ հակառակը՝ ո՞նց թե նա կարողացել է, ամեն ինչ անենք, որ նրա համար վատ լինի:
Բայց դա, մեծ հաշվով, ճահիճ է: Իսկ ճահիճում ոչ մեկի համար լավ չի լինում…