2026 թվականից օգոստոսի 23-ը Հայաստանում նշվում է որպես Պետական խորհրդանիշների օր։
36 տարի առաջ հենց այս օրը՝ 1990թ․ օգոստոսի 23-ին, Հայաստանի Գերագույն խորհրդի առաջին նստաշրջանն ընդունեց «Հռչակագիր Հայաստանի անկախության մասին», որով էլ դրվեց Հայաստանի անկախացման գործընթացի հիմքը։
ՀՀ դրոշը, զինանշանը և օրհներգը միայն խորհրդանիշներ չեն, այլ նաև հայկական պետականության վերականգնման, ազգային ինքնության, ազատության և անկախության յուրօրինակ մարմնավորումը։
Քաջանց տան պատվական հարկի ներքո այսօր առանձնահատուկ և խորհրդանշական օր է՝ նշում ենք մեր հարազատ քաղաքի՝ Քաջարանի հիմնադրման 68–րդ տարեդարձը։
Այս տոնը մեզ՝ քաջարանցիներիս համար հույժ կարևոր է՝ նշանավորելու արդյունաբերական քաղաքի պատմությունը և նրա բնակիչների անցած փառահեղ աշխատանքային ուղին, հիշելու և հաստատելու՝ ով ենք մենք, որտեղից ենք գալիս և ուր ենք գնում։
Մեր պատմությունը գալիս է տասնամյակների խորքից, որը սերտորեն կապված է Սյունիքի հողի, նրա ընդերքի, աշխատավոր մարդու և հայրենիքի հանդեպ անմնացորդ նվիրումի հետ։ Գրեթե յոթ տասնամյակների ընթացքում քաջարանցին այստեղ ձևավորվել է մի բնակավայր, որտեղ իր աշխատասիրությամբ, տոկունությամբ և միասնականությամբ կարողացել է հաղթահարել բազմաթիվ դժվարություններ և վստահորեն առաջ շարժվել։
Քաջարանի անցած ճանապարհը մեզ հպարտություն է ներշնչում, իսկ ապագան՝ մեծ պատասխանատվություն։
Այսօր մենք կանգնած ենք նոր ժամանակների շեմին, որտեղ մեր գլխավոր առաքելությունն է աշխատել ավելի մեծ նվիրումով, կառուցել ավելի համարձակ և մտածել գալիք սերունդների մասին։
Քաջարանի նորագույն պատմությունը կերտվում է այսօր՝ մեր ամենօրյա աշխատանքով և նպատակասլացությամբ, իսկ այդ պատմությունը, առաջին հերթին, քաջարանցու պատմությունն է, որտեղ քաղաքի յուրաքանչյուր ձեռքբերման հիմքում կանգնած են հանքագործն ու շինարարը, ինժեներն ու մանկավարժը, բժիշկն ու մշակույթի, սպորտի գործիչը, պետական և համայնքային ծառայողն ու ձեռներեցը, երիտասարդն ու ավագ սերնդի ներկայացուցիչը։ Նրանց ամենօրյա աշխատանքով է կառուցվել ու շարունակում կառուցվել մեր քաղաքի ներկան ու ապագան, իսկ մեր քաղաքի զարգացումը կարևոր է ոչ միայն քաջարանցու, այլև ամբողջ Սյունիքի և Հայաստանի համար։
Սիրելի՛ քաջարանցիներ, օրհնված է ձեր քրտինքն ու վաստակը, վայելեք ձեր հանապազօրյա հացը ուրախ սրտով, թեթև խղճով:
Աստված մեզ պարգևել է գեղեցիկ բնօրրան, հարուստ ընդերք և մենք այն դարձրել ենք զարգացող և բարգավաճող քաղաք: Այսօր առանձնահատուկ երախտագիտությամբ ենք հիշում Քաջարանի հիմնադրման և զարգացման ակունքներում կանգնած մարդկանց, քաղաքի շենացմանը իրենց ներդրումն ունեցած բոլոր սերունդներին։ Նրանց ստեղծածը մեզ համար ոչ միայն պատմական ժառանգություն է, այլև մեծ պատասխանատվություն՝ պահպանելու, զարգացնելու և հաջորդ սերունդներին ավելի հզոր Քաջարան փոխանցելու։
Մեր առաջնահերթությունն է ստեղծել ավելի բարեկարգ, հարմարավետ, անվտանգ և ժամանակակից քաղաք, որտեղ բնակիչը կզգա իր աշխատանքի և կյանքի արժանի պայմանները։
Մենք շարունակելու ենք աշխատանքները քաղաքի և համայնքի ենթակառուցվածքների բարելավման, բնակավայրերի համաչափ զարգացման, կրթության, մշակույթի, սպորտի և ամենատարբեր ոլորտների խթանման ուղղությամբ։
Ամեն տարի հետ հայացք գցելով, մենք տեսնում ենք ճարտարապետական նոր ճաշակ և դիմագիծ, ժամանակակից լուծումներով ենթակառուցվածքներ, ինչը միտված է բարձրացնելու մեր բնակիչների կյանքի որակը, որտեղ քաղաքի իրական ուժը մարդն է, ընտանիքը, համերաշխությունն ու միմյանց նկատմամբ պատասխանատվությունը։
Համեստ ենք մենք, զուսպ ու բարի, հյուրընկալ և մեծահոգի, ինչպես վայել է քաջերի սերնդին, բայց գիտակցում ենք մեր պատվավոր դերն ու ավանդը հայրենիքի զարգացման և շենացման սուրբ գործում։
Ես միշտ ասել եմ՝ կան ծնունդով քաջարանցիներ, կան հոգով քաջարանցիներ և կան տոհմիկ քաջարանցիներ՝ ծնունդով, հոգով և ապրած կյանքով, և նրանցից յուրաքաչյուրի սրտում այսօր տոն է, քանզի այդ ազնիվ սրտերը Քաջարանի հանդեպ լցված են անհուն սիրով ու գորովանքով:
Սիրելի քաջարանցիներ դուք արժանի եք փառքի ու մեծարանքի, լավին ու աենալավին, իսկ մշակը արժանի է իր վարձքին։
Շնորհավորում եմ մեր քաղաքի հիմնադրման 68-րդ տարեդարձի կապակցությամբ, մաղթում եմ բոլորիդ ուրախ, տոնական տրամադրություն:
Թող Քաջարանը շարունակի հզորանալ որպես աշխատասեր, համերաշխ, արժանապատիվ և ապագային վստահ նայող քաղաք։
Թող յուրաքանչյուրիդ ընտանիքում տիրի խաղաղությունն ու բարեկեցությունը։
Թող մեր երեխաների ժպիտը, երիտասարդների եռանդը և ավագ սերնդի իմաստությունը մշտապես ուղեկցեն Քաջարանի զարգացման ճանապարհը։
Քոնն են տրված ու չտրված բոլոր դափնիները:
Աստված զորավիգ և պահապան՝ մեր հայրենիքին, մեր բնօրրանին, մեր ժողովրդին:
Շնորհավո’ր տոնդ, Քաջարան
«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Ժողովուրդ» օրաթերթի բացառիկ տեղեկություններով՝ ՌԴ-ում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Գուրգեն Արսենյանը չի շարունակի պաշտոնավարել Մոսկվայում։ Նիկոլ Փաշինյանը որոշել է հետ կանչել նրան, և իշխանական մեր աղբյուրները վստահեցնում են՝ որոշումն անշրջելի է։
Թե ով կփոխարինի Արսենյանին, դեռևս պարզ չէ․ մեր տեղեկություններով՝ այս պահին նույնիսկ հստակ թեկնածու չկա։
Արսենյանի աշխատանքից Նիկոլ Փաշինյանը դժգոհ է, քանի որ հայ-ռուսական լարված հարաբերությունների կարգավորմանը չի կարողանու հասնել: Մինչդեռ փաստ է, որ հենց Փաշինյանն էլ չի կարողանում Վլադիմիր Պուտինի հետ հարաբերությունները կարգավորել։ Դրա ամենացցուն դրվագներից մեկն այն է, որ ՌԴ նախագահը անգամ չշնորհավորեց Փաշինյանին խորհրդարանական ընտրություններից հետո։
«Ժողովուրդ» օրաթերթը փորձեց պաշտոնական պարզաբանում ստանալ Արսենյանի հետկանչի վերաբերյալ։ ԱԳՆ-ից մեզ հայտնեցին, որ հարցն իրենց տիրույթում չէ՝ ուղղորդելով դիմել Հանրապետության նախագահի աշխատակազմ։ Նախագահականից առաջարկեցին հարցն ուղղել Կառավարությանը։ Վարչապետի խոսնակն էլ երեկ ողջ օրվա ընթացքում մեր հարցին պաշտոնապես չպատասխանեց։
Սակայն պաշտոնական «շրջապտույտի» մեջ իշխանական մեր աղբյուրները պնդում են՝ Գուրգեն Արսենյանի հետկանչն արդեն անշրջելի իրողություն է։ Մնում է հասկանալ՝ ով կուղարկվի Մոսկվա և արդյոք դեսպանի փոփոխությունը կարող է լուծել այն քաղաքական խնդիրը, որը մինչ այժմ չի հաջողվել կարգավորել անգամ Փաշինյան-Պուտին մակարդակում։
Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանի գլխավորությամբ 2026 թվականի օգոստոսի 21-ին տեղի է ունեցել Դատախազության կոլեգիայի նիստ, որի ընթացքում ամփոփվել են Երևան քաղաքի վարչական շրջանների և մարզերի դատախազությունների, ինչպես նաև կայազորների զինվորական դատախազությունների 2026 թվականի 1-ին կիսամյակի աշխատանքները:
Ինչպես 2025 թվականի տարեկան աշխատանքների ամփոփման ժամանակ, Սյունիքի մարզի դատախազությունը կրկին զբաղեցրել է առաջին տեղը, իսկ 2-րդ և 3-րդ տեղերը հավասար ցուցանիշներով կիսել են Լոռու և Արարատի մարզի դատախազությունները:
Կայազորների զինվորական դատախազությունների պարագայում 1-ին տեղը զբաղեցրել է Տավուշի կայազորի զինվորական դատախազությունը, 2-րդը՝ Գեղարքունիքի կայազորի զինվորական դատախազությունը, 3-րդը՝ Սիսիանի կայազորի զինվորական դատախազությունը:
Հիշեցնենք, որ ՀՀ գլխավոր դատախազի հրամանով սահմանված աշխատանքի գնահատման չափանիշները, ի թիվս այլնի, ներառում են՝
1.Պետական և համայնքային շահերի պաշտպանության հայցերով պետությանը և համայնքին վերջնական դատական ակտով վերադարձված գումարի չափը,
2․Քրեական վարույթներով, ինչպես նաև դատախազական ներգործության միջոցների կիրառմամբ պետությանը, համայնքին, պետական և համայնքային մասնակցությամբ կազմակերպություններին պատճառված վնասի վերականգնման գումարի չափը,
3.Ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործություններով մեղադրական եզրակացությամբ դատարան հանձնված քրեական վարույթների թիվը,
4.Ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործություններով վերջնական դատական ակտերի թիվը:
Կոլեգիայի նիստի ընթացքում ամփոփվել են նաև 2018 թվականից մինչև 2026 թվականի առաջին կիսամյակը ներառյալ՝ քրեական վարույթներով, դատարաններում ավարտված գործերով, պետական և համայնքային շահերի պաշտպանության հայցերով ու հաշտություններով, դատախազական ներգործության միջոցներով, իսկ 2023 թվականից՝ նաև ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման գործիքակազմի կիրառման արդյունքում, Հայաստանի Հանրապետության և համայնքների սեփականությանը կամ տիրապետմանը վերադարձված գույքերի ու դրամական միջոցների տվյալները:
«Համաձայն այդ ցուցանիշների՝ 2018 թվականից մինչև 2026 թվականի առաջին կիսամյակը ներառյալ՝ Հայաստանի Հանրապետության և համայնքների սեփականությանը կամ տիրապետմանն է վերադարձվել շուրջ 304 միլիարդ 182 միլիոն դրամի (շուրջ 833 միլիոն ԱՄՆ դոլարի) գույք և դրամական միջոց, որից 67.5%-ը կամ շուրջ 205 միլիարդ 450 միլիոն դրամի (շուրջ 562 միլիոն ԱՄՆ դոլարի) գույքն ու դրամական միջոցը՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչ 2026 թվականի հունիսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում»,- ընդգծել է Աննա Վարդապետյանը և հավելել, որ այս ոլորտում աշխատանքներն ակտիվացնելու հանրային պահանջն առավել, քան արդիական է, բացի այդ, Կառավարության 2026-2031 թվականների ծրագրով նախատեսված է մինչև 2031 թվականը հանրությանը վերադարձնել շուրջ 2 միլիարդ ԱՄՆ դոլարին համարժեք գույք և դրամական միջոց: «Այս ցուցանիշին հասնելու համար ակնկալում եմ յուրաքանչյուրիդ ամենօրյա նվիրված աշխատանքը»,- ընդգծել է հանրապետության գլխավոր դատախազը:
Կոլեգիայի նիստի ընթացքում անդրադարձ է կատարվել նաև օրակարգային այլ հարցերի, որոնք, ի թիվս այլնի, վերաբերել են «Դատախազի աշխատանքի մասին» վիճակագրական հաշվետվության էլեկտրոնային համակարգին, որը գտնվում է ՀՀ գլխավոր դատախազի ամենօրյա ուշադրության կենտրոնում:
Սիրելի՛ քաջարանցիներ,
Ջերմորեն շնորհավորում ենք Քաջարանի օրվա առթիվ։
Քաջարանը ԶՊՄԿ-ի համար պարզապես քաղաք չէ։ Այն մեր ընդհանուր պատմության, աշխատանքի ու ձեռքբերումների անբաժան մասն է։ Տասնամյակներ շարունակ քաղաքի և ընկերության ճանապարհները միահյուսված են, և մեկը դժվար է պատկերացնել առանց մյուսի։
Մենք մեծ հարգանքով ենք վերաբերվում քաջարանցիների աշխատասիրությանը, արժանապատվությանն ու համայնքային ոգուն, որոնց շնորհիվ Քաջարանը պահպանում է իր ինքնությունն ու ավանդույթները՝ միաժամանակ վստահորեն շարժվելով առաջ։
Այսօր Քաջարանը զարգանում ու գեղեցկանում է՝ պահպանելով իր յուրահատուկ դիմագիծն ու հարուստ արդյունաբերական ժառանգությունը։ Այդ առաջընթացը քաջարանցիների տասնամյակների աշխատանքի, նվիրումի և հայրենի քաղաքի հանդեպ սիրո արդյունքն է։
Մենք հպարտ ենք լինել Քաջարանի կողքին և մեր ներդրումն ունենալ նրա շարունակական զարգացման ու բարեկեցության գործում։
Քաջարանի ապագան այսօր վստահված է երիտասարդներին։ Հավատում ենք, որ նրանք կշարունակեն իրենց պապերի ու հայրերի ստեղծածը՝ նոր գաղափարներով ու նոր ուժով Քաջարանը դարձնելով ավելի ժամանակակից, հարմարավետ ու բարեկեցիկ քաղաք։
Թող Քաջարանը միշտ լինի աշխատանքի, արժանապատվության, համերաշխության և ապագայի հանդեպ վստահության քաղաք։
Շնորհավոր Քաջարանի օրը։
Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ
Սիրելի՛ վահրավարցիներ,
Վահրավարի օրը պարզապես տոնական օր չէ․ այն գյուղի անցած ճանապարհը հիշելու, մարդկանց ու նրանց կատարած աշխատանքի արժեքը գնահատելու և վաղվա օրվա հանդեպ հավատը վերաարժևորելու գեղեցիկ առիթ է։
Վահրավարի ուժը նրա մարդկանց մեջ է՝ աշխատասեր, ամուր ու իրենց բնակավայրի նկատմամբ հոգատար։ Ձեր ամենօրյա նվիրումն է, որ պահում է գյուղի շունչը, փոխանցում ավանդույթներն ու ձևավորում նոր պատմություններ։
Մաղթում եմ բոլոր վահրավարցիներին առողջություն, ընտանեկան երջանկություն, հաջողություններ և նորանոր ձեռքբերումներ։
Թող գյուղի յուրաքանչյուր անկյունում ավելի շատ լինեն ժպիտը, մարդաշատ օրերն ու միասին անցակացրած լավ պահերը։
Շնորհավոր Վահրավարի օրը։ Թող Վահրավարի անունը միշտ հնչի հպարտությամբ։
Ռուսաստանի քաղաքականությունը Հայաստանի նկատմամբ մտնում է նոր փուլ, որտեղ Մոսկվան այժմ, կարծես, ավելի ու ավելի հակված է ապավինել չափավորված տնտեսական և քաղաքական ճնշմանը, այլ ոչ թե կոշտ պատժիչ միջոցառումներին: Այս փոփոխությունն արտացոլում է Կրեմլի այն գիտակցումը, որ քանի դեռ Երևանը շարունակում է խորացնել համագործակցությունն արևմտյան գործընկերների հետ, չափազանց հարկադրանքը կարող է արագացնել Հայաստանի ռազմավարական հեռացումը Ռուսաստանից, այլ ոչ թե շրջել այն․ գրում է The National Interest-ը։
Դիվանագիտությունից այն կողմ Ռուսաստանը վերանայում է քաղաքականության ավելի լայն շրջանակ, որը նախատեսված է իր ազդեցությունը պահպանելու համար՝ առանց աշխարհաքաղաքական ամբողջական խզման պատճառ դառնալու: Ռուսաստանը մնում է Հայաստանի արտահանման հիմնական ուղղությունը: 2025 թվականին Հայաստանից Ռուսաստան արտահանումը հասել է մոտավորապես 3 միլիարդ դոլարի, ինչը կազմում է երկրի ընդհանուր արտահանման ավելի քան մեկ երրորդը: Այս կախվածությունը Կրեմլին զգալի ազդեցություն է տալիս Հայաստանի տնտեսության բազմաթիվ ոլորտների նկատմամբ:
2026 թվականի ընթացքում Ռուսաստանի իշխանությունները խստացրել են սահմանափակումները հայկական տարբեր գյուղատնտեսական ապրանքների արտահանման հարցում: Լայնածավալ առևտրային էմբարգոներ կիրառելու փոխարեն՝ Ռուսաստանը, հավանաբար, կհիմնվի ներմուծման պարբերական կասեցումների, ավելի խիստ մաքսային ստուգումների, վարչական ուշացումների և Ռուսաստանի շուկա Հայաստանի արտոնյալ մուտքի կրկնվող սպառնալիքների վրա: Այս միջոցառումները թույլ են տալիս Մոսկվային տնտեսական ճնշում գործադրել՝ միաժամանակ պահպանելով քաղաքական բանակցությունները:
Կրեմլը կարող է նաև ավելի ու ավելի շահագործել Հայաստանի խոցելիության մեկ այլ ոլորտ՝ Ռուսաստանում աշխատող մեծ թվով հայերին: Միգրանտ աշխատողներից ստացված դրամական փոխանցումները մնում են տնային տնտեսությունների եկամտի և արտարժույթի ներհոսքի կարևոր աղբյուր, ինչը Մոսկվային լրացուցիչ լծակներ է տալիս, եթե հարաբերություններն ավելի վատանան:
Եվրասիական տնտեսական միությանը (ԵԱՏՄ) անդամակցությունը մնում է Ռուսաստանի ամենաարժեքավոր գործիքներից մեկը՝ հայկական քաղաքականության վրա ազդելու համար: Դաշինքին միանալուց ի վեր Հայաստանն օգտվել է անմաքս առևտրից և Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի շուկաներ համեմատաբար անսահմանափակ մուտքից: Այս առավելությունները խորապես ինտեգրվել են Հայաստանի տնտեսական մոդելին: Միևնույն ժամանակ՝ Երևանն արագացրել է քաղաքական և տնտեսական համագործակցությունը Եվրամիության հետ՝ ձգտելով դիվերսիֆիկացնել առևտուրն ու ներդրումներն՝ առանց պաշտոնապես հրաժարվելու ԵԱՏՄ-ից:
Այս հավասարակշռող ռազմավարությունը դարձել է ավելի ու ավելի դժվար պահպանվող, ինչի մասին վկայում են ռուս պաշտոնյաների հայտարարությունները, որոնք պնդում են, որ Եվրամիության հետ ավելի խոր ինտեգրումը հիմնարար կերպով անհամատեղելի է Ռուսաստանի գլխավորած մաքսային և կարգավորող շրջանակին շարունակական մասնակցության հետ: Այնուամենայնիվ, Մոսկվան, հավանաբար, չի պնդի Հայաստանի հեռացման հարցում ԵԱՏՄ-ից: Նման քայլը գրեթե անկասկած կարագացնի Հայաստանի տնտեսական ինտեգրումը Եվրոպայի հետ, կամրապնդի համագործակցությունը Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ և կխրախուսի ամերիկյան ներդրումների մեծացումը տարածաշրջանային կապի նախաձեռնությունների միջոցով: Կրեմլի տեսանկյունից՝ Հայաստանին կազմակերպությունից դուրս մղելը կհանգեցնի հենց այն աշխարհաքաղաքական արդյունքին, որը Ռուսաստանը հույս ունի կանխել:
Ռուսաստանի քաղաքականության մշակողները նաև գիտակցում են, որ ԵԱՏՄ-ն շարունակում է կարևոր լինել Հայաստանի տնտեսական կայունության համար: Հայ արտահանողներն ազատ մուտք ունեն տարածաշրջանային մեծ շուկա, մինչդեռ եվրոպական շուկաներ մուտք գործելը պահանջում է ավելի խիստ նորմերի պահպանում: Բացի այդ՝ հայկական արտադրանքը կբախվի տեղական եվրոպական արտադրանքի ավելի կոշտ մրցակցությանը: Ավելին, ԵԱՏՄ-ում գործող ընկերությունները շարունակում են ներդրումներ, հարկային եկամուտներ և զբաղվածություն ստեղծել Հայաստանում՝ պահպանելով արտադրական և լոգիստիկ շղթաները, որոնք աջակցում են ավելի լայն տնտեսական դիմադրողականությանը:
Հայաստանի բնական գազի ներմուծման մոտ չորս հինգերորդը շարունակում է գալ Ռուսաստանից, ինչը Մոսկվային տալիս է զգալի գնային իշխանություն։ Չնայած գազի մատակարարման լիակատար ընդհատումը մնում է անհավանական, ռուս պաշտոնյաները ենթադրել են, որ Հայաստանը կարող է կորցնել արտոնյալ գնագոյացումը, եթե շարունակի հեռանալ Ռուսաստանի գլխավորած ինտեգրացիոն կառույցներից։ Գազի գների նույնիսկ համեմատաբար չնչին աճը կունենա լայն մակրոտնտեսական հետևանքներ։ Էներգիայի ավելի բարձր ծախսերը կազդեն տնային տնտեսությունների, արտադրության, տրանսպորտի և էլեկտրաէներգիայի արտադրության վրա՝ ավելացնելով ճնշումը գնաճի վրա, միաժամանակ նվազեցնելով կենսամակարդակը։
Չնայած զգալի տնտեսական լծակների առկայությանը՝ Ռուսաստանն այժմ պետք է գործի նախորդ տարիների համեմատ զգալիորեն տարբերվող աշխարհաքաղաքական միջավայրում։
Եվրամիությունը ևս ավելի ակտիվ է դարձել Հայաստանի տնտեսական դիվերսիֆիկացման աջակցության հարցում։ Նախաձեռնությունները նախատեսված են արագացնելու Հայաստանի աստիճանական ինտեգրումը եվրոպական մատակարարման շղթաներին։
Հետևաբար, Ռուսաստանը պետք է ճշգրտի իր քաղաքականությունը Հայաստանի նկատմամբ։ Տնտեսական և քաղաքական կոշտ միջոցներ կիրառելու փոխարեն՝ Մոսկվան, հավանաբար, ավելի զգույշ կշարժվի՝ Հայաստանն իր աշխարհաքաղաքական ազդեցության տակ պահելու համար։
Միացյալ Նահանգները պլանավորում է Իրանի դեմ կիրառել «պատմության մեջ ամենախիստ պատժամիջոցները», CNBC-ին տված հարցազրույցում ասել է ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթը:
«Դա կրկնակի հարված է։ Մենք ունենք շրջափակում, և մենք պատրաստվում ենք կիրառել պատմության մեջ ամենախիստ պատժամիջոցները։ Եվ ես ձեզ կասեմ, որ դա կաշխատի։ Այն աշխատեց Վենեսուելայում, հենց որ մենք կիրառեցինք շրջափակումը։ Այն աշխատում է Կուբայում հենց հիմա։ Եվ այն կաշխատի Իրանում», – ընդգծել է ԱՄՆ ֆինանսների նախարարը։
Ըստ Բեսենթի` սա կլինի աշխարհի պատմության մեջ «ամենամեծ համակարգված տնտեսական մեկուսացումը», և ֆինանսների նախարարությունը և ԱՄՆ կառավարությունը կօգտագործեն «իրենց ողջ հզորությունը և ուժը»՝ Թեհրանին գործել ստիպելու համար։
«Ժամանակն է, որ մեր դաշնակիցները և մնացած աշխարհը որոշում կայացնեն։ Մենք ջախջախելու ենք այս մարդասպան ռեժիմի տնտեսությունը, ինչը կսահմանափակի դրա կարողությունը իր դրածոներով ազդեցություն տարածելը», – զգուշացրել է նա։
Երբ առաջին անգամ 2021 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին Նիկոլ Փաշինյանը, անդրադառնալով Գորիս-Կապան միջպետական ճանապարհն առանց մեկ կրակոցի Ադրբեջանին հանձնելուն, բացատրեց, թե այդ ճանապարհի մի մասն անցնում էր Ադրբեջանի տարածքով, եւ առաջին անգամ օգտագործեց ադրբեջանական անվանումներ, որոնք մեր հանրության 99 տոկոսը մինչ այդ չէր լսել` Էյվազլի, Չայզամի, մենք շոկ ապրեցինք։ Ոչ ոք չէր սպասում, որ տասնամյակներով հայկական համարվող ճանապարհը, որի` Խորհրդային Հայաստանի մաս կազմելու մասին հարյուրավոր գրավոր ապացույցներ կային, կարող է հայկական պետության որեւէ ղեկավար անվանել ադրբեջանական եւ հլու- հնազանդ զիջել հարեւան պետությանը: Առավել եւս չէինք սպասում, որ պատերազմից հետո Հայաստանը կառավարող անձը կարող է ադրբեջանական տեղանուններ հնչեցնել բարձր ամբիոնից` չգիտակցելով դրա անթույլատրելիությունը: Նույնիսկ եթե այդ պետությունը լիներ բարեկամ ու դաշնակից` ոչ մի պետություն եւ իշխանություն իր տարածքից կամովին` առանց կռվի ու պայքարի չէր հրաժարվի իր միջպետական ճանապարհից, անգամ եթե չզիջելու արդյունքում նոր պատերազմ ծագեր: Ի դեպ, այդ զիջելն էլ չօգնեց․ միեւնույն է՝ դրանից հետո մենք կրկին պատերազմական իրավիճակ ունեցանք եւ կորուստներ:
Բայց 2020-ին մեր երկիրը խայտառակ պարտության տարած մարդն արդեն ներքուստ հաշտվել էր հավերժ պարտվողի ու հանձնողի կարգավիճակի-հոգեբանության հետ եւ գտել էր հայ հանրությանը կոտրելու, իր քայլերի հետ հաշտեցնելու նենգ ուղին, ու դա ընդամենը սկիզբն էր: Հետո հազարավոր նման եւ անգամ ավելի վատթար հայտարարություններ հնչեցին նրա շուրթերից: Որ Արցախը թոկ էր, որ վաղուց էր հանձնված: Արցախի իշխանություններին ուղղված անբարո մեղադրանքներ հնչեցին, թե նրանք են հանձնել հայկական տարածքները։ Չխնայեցին անգամ գերիներին: Հետո պարզվեց՝ ոչ միայն Արցախն էր «թոկ», այլ նաեւ՝ Ջերմուկի ու Սիսիանի սարերը: Իսկ երբ Կիրանցից հող էր հանձնում ու գյուղը երկու մասի բաժանում` թշնամուց հայ բնակչությանը պաշտպանող «ժեշտի» ցանկապատն անվանելով մեծ ձեռքբերում, մեզ համոզում էր, որ շուտով սահմանազատումը կշարունակվի, եւ մեզ պատկանող տարածքներն էլ մեզ կհանձնվեն. Ջերմուկի, Սոթքի, Սեւ լճի, Ներքին հանդի, Բերքաբերի հողերը:
Ոչ մի սանտիմետր հող այս տարիներին մեզ չվերադարձվեց, սահմանազատումը չշարունակվեց: Իսկ հիմա արդեն խոսում է Տիգրանաշենը, իր հարազատ լեզվով` Քյարքին հանձնելու մասին, ինչը փրփրաբերան հերքում էին ժամանակին:
Նրանք, ովքեր բացառապես հայհոյանքով ու անեծքով են խոսում այս իշխանությունների հայակործան քաղաքականության մասին, դրա լիարժեք իրավունքը, կարծում եմ, ձեռք են բերել, որովհետեւ ոչ մի նորմալ մարդ` նորմալ հայ մարդ, ոչ մի իշխանություն` իր պետությանը չդավաճանած իշխանություն, չէր անի այն ամենը, ինչն անում է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը:
Չէր անի: Այլ ուղղակի 2021-ի ընտրություններով կհեռանար կամ գոնե` 2026-ին կհեռանար: Որովհետեւ, եթե չես կարողանում պահել, չես կարողանում պայքարել ու դիմադրել, պետք է հեռանաս, որ ուրիշները գան եւ փորձեն ինչ-որ բան անել: Որովհետեւ դու միակ մարդը չես, որ կարող է եւ իրավունք ունի կառավարելու այս երկիրը, ըստ այդմ էլ դրա արդյունքում` կործանելու:
Որովհետեւ հանձնել՝ բոլորը կարող են, դրա համար ո՛չ մեծ խելք է հարկավոր, ո՛չ մեծ ունակություններ: Դրա համար ընդամենը մի բան է հարկավոր` չսիրել այն երկիրն ու հողը, որի վրա ծնվել ես, որը քեզ ժառանգություն են թողել նախկին իշխանությունները: Չսիրել այն ազգին, որի ծնունդն ես դու, եւ որը մեծ դժբախտություն է ունեցել մեկ անգամ` 2018 թվականին քեզ հետ հույս կապելու, եւ հենց այդ հույսն է հիմա թոկ դարձել այս ազգի վզին, որից ոչ մի կերպ չի կարողանում ազատվել` առնվազն 6 տարի շարունակ:
Վերջերս տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրություններում Նիկոլ Փաշինյանի հաղթանակը նոր թափ է հաղորդում ԱՄՆ-ի աջակցությունը վայելող ՀՀ-Ադրբեջան խաղաղության գործընթացին։ Արդյունքը հիմնված է նախագահ Թրամփի՝ անցյալ տարվա օգոստոսին Սպիտակ տանը գրանցած առաջընթացի վրա, երբ նա միավորեց Հայաստանն ու Ադրբեջանը և օգնեց տարիներ շարունակ ձգձգված դիվանագիտությունը վերածել խաղաղության պահպանման և տարածաշրջանային առևտրի բացման հնարավորության․ գրում է The Washington Times-ը։
Կենտրոնում գտնվում է «Թրամփի երթուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (TRIPP) շրջանակային համաձայնագիրը, որը կկապի Ադրբեջանը Նախիջևանի էքսկլավի հետ Հայաստանի տարածքով և կդարձնի Հայաստանը Կասպից ծովի և Եվրոպայի միջև դարպաս։ TRIPP-ը զգալի առավելություններ է առաջարկում։ Հայաստանի համար այն երկրի ցամաքային դիրքը կվերածի տնտեսական ակտիվի՝ ներգրավելով ներդրումներ և կրճատելով տրանսպորտային ծախսերը։ Այն նաև կօգնի պահպանել խաղաղությունը՝ Հայաստանի հարևաններին գործնական շահագրգռվածություն տալով այն երթուղիներում, որոնք մնում են Հայաստանի ինքնիշխանության և իրավասության ներքո։
TRIPP-ը կամրապնդի Ամերիկայի դերը ռազմավարական առումով կարևոր տարածաշրջանում՝ առանց զորքերի կամ անժամկետ օգնության անհրաժեշտության։ Այն նաև կստեղծի առևտրային հնարավորություններ ամերիկյան ընկերությունների համար, քանի որ Հարավային Կովկասում կառուցվում են նոր տրանսպորտային կապեր։
Սակայն կարգավորումը չի կարող հենվել միայն քարտեզների և առևտրային ուղիների վրա:
Թրամփի կովկասյան համաձայնագրի ամենահրատապ փորձություններից մեկն այն է, թե արդյոք այն կարող է ապահովել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հետևանքով Ադրբեջանում դեռևս պահվող 19 հայ գերիների վերադարձը: Նրանց ազատ արձակումը ցույց կտա, որ համաձայնագիրը կարևորում է ինչպես առևտուրը, այնպես էլ մարդկանց։
Շատ հայերի համար Ադրբեջանում դեռևս պահվող գերիները մնում են ամենացայտուն օրինակը, որ պատերազմը լիովին չի ավարտվել: 19 գերիների ազատ արձակումը կխրախուսի Հայաստանի աջակցությունը համաձայնագրին՝ ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ ամբողջ աշխարհում, միաժամանակ ցույց տալով, որ Հարավային Կովկասի նոր մոդելը հիմնված է մարդկային արժանապատվության, ինչպես նաև տնտեսական հնարավորությունների վրա։
Միջանկյալ ընտրությունների մոտենալուն զուգընթաց՝ ԱՄՆ հայ համայնքը, որը գնահատվում է ավելի քան 1 միլիոն, ուշադիր հետևում է, թե արդյոք Վաշինգտոնը լսել է տարիներ շարունակ նրանց կողմից բարձրաձայնված մտահոգությունը։
Ամերիկայի դաշնակիցներն ու եվրոպացի գործընկերները, այդ թվում՝ Կանադան և Ֆրանսիան, նույնպես բարձրացրել են այս հարցը և պահանջել բանտարկյալների ազատ արձակում։ Եվրոպացի օրենսդիրները հայտարարել են, որ ազատ արձակումը բարի կամքի դրսևորում կլինի՝ ի պաշտպանություն երկարատև խաղաղության։
Թրամփը ներդրել է իր հեղինակությունն այս խաղաղության գործընթացում՝ տալով իրեն ազդեցության լծակներ։ Նա պետք է խրախուսի Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին ազատ արձակել 19 հայ բանտարկյալներին՝ որպես մարդասիրական գործողություն և Բաքվի հաշտեցման հանձնառության ցուցադրում։
TRIPP-ը կարող է նոր առևտրային ուղիներ ապահովել Հարավային Կովկասի համար, մինչդեռ բանտարկյալների ազատ արձակումը կարող է համաձայնագրին մարդասիրական հիմք տալ։